سعودي په افغانستان او پاکستان کې د پولیو له منځه وړلو لپاره ۵۰۰ میلیونه ډالره مرسته کوي

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ د افغانستان د څانګې مشر عرفات جمال، د تړون د لاسليک پر مهال ویلي، په دې خوښ دی، چې له جایکا سره په ګډه د کډوالو ستونزو ته د رسیدو په برخه کې کار کوي، هغه وايي: «زموږ دا ګډ کار، د راستنېدونکو کډوالو، بې ځایه شویو افغانانو او د هغوی په کوربه سیمو کې د ژوندانه ملاتړ دی، په ځانګړي توګه د کورنۍ په اقتصاد کې د ښځو ونډې ته ډیره پاملرنه په کې شوې ده.»

هغه زیاته کړه، چې د دغو مرستو په لړ کې به کډوالو او بې ځایو شویو کورنیو ته کاري فرصتونه رامنځته کړي: «موږ به نه یوازې دا چې په بشري مرستو د بې ځایه شویو خلکو تکیه کمه کړو، بلکې په دې سره به د ټولې ټولنې وقار او سوکالۍ ته وده ورکړو.»

بلخوا په افغانستان کې د جاپان سفیر ډاکټر تاکایوشي کورومیا ویلي، چې د جاپان حکومت ژمن دی، چې له افغانستان سره خپلو مرستو ته دوام ورکړي، هغه ویلي جاپان به د کرنې، د ښځو لپاره اقتصادي فرصتونه او راستنېدونکو کډوالو په برخه کې د افغانستان لاسنیوی وکړي، ترڅو ټولنیز یوالی او پیاوړې ټولنه رامنځته شي.

هغه وايي، د جاپان له‌خوا پردغو مرسته شویو پیسو به د بلخ، هرات، کابل، کندهار، لوګر او پکتیا په ولایتونو کې ګڼې پروژې پلې شي، چې موخه یې په هغو ټولنو د فشار کمول دي، چې د بېرته راستنېدونکو کډوالو او بې ځایه شویو خلکو کوربه دي.

د کډوالو او داخلي بې ځایه شویو په برخه کې دغه مرستې په داسې حال کې کېږي، چې افغانستان لا هم له سترو اقتصادي او بشري ننګونو سره مخ دی او د کډوالو او بې ځایه شویو کورنیو د ژوند شرایطو د بیارغونې او ښه کولو لپاره نړیوال ملاتړ ته اړتیا لري.

یاد سازمان وړمه ورځ د «بېګم راډیو» د خپرونو د بیا پلېدو او د دغې رسنۍ د دوو کارکوونکو د خوشې کېدو په تړاو د خپلو سرچینو د معلوماتو پر بنسټ یوه خبرپاڼه خپره کړې وه؛ خو تازه دغه سازمان د یوې بلې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه کسان لا نه دي خوشې شوي.
تر دې وړاندې (د سلواغې په ۱۶مه نېټه) په کابل کې د بېګم راډيو د خپرونو له بندېدو وروسته د دغه راډيو مسوولانو ویلي و، چې طالبانو د دوی یو شمېر کارکوونکي هم له ځانه سره بېولي دي؛ خو دوی د دغو کارکوونکو د شمېر په تړاو څه نه و ویلي.
د افغانستان له خبریالانو د ملاتړ سازمان په خبرپاڼه کې راغلي، چې په هېواد دننه معلوماتو ته د لاسرسي شرایط خورا پېچلې دي او له افغانستان څخه د معلوماتو ترلاسه کول تل له جدي خنډونو او محدودیتونو سره مل وي.
‏د خبرپاڼې له مخې، د افغانستان له خبریالانو د ملاتړ سازمان د «بېګم راډیو» او د دغې رسنۍ د کارکوونکو وضعیت څاري او په سملاسي توګه یې د دغو کسانو د خوشې کېدو غوښتنه کړې.
دغه سازمان دارنګه په افغانستان کې د رسنیو ازادۍ ته پر درناوي ټینګار کړی دی.
د یاد سازمان په تېرې خبرپاڼه کې راغلي و، چې له فشار او سانسور پرته د رسنیو ازاد فعالیت یو بنسټیز حق دی او باید تضمین شي.
د افغانستان له خبریالانو د ملاتړ سازمان په خبره، په دغه هیواد کې پر رسنیو دوامداره فشار، سانسور او ګواښونه د دې لامل شوي چې د ژورنالېزم کیفیت راټیټ شي.
په خبرپاڼه کې راغلي و، د رسنیو بیا پرانیستل باید د بیان د ازادۍ محدودیتونه، د ناقانونه فشارونو پلي کول او د سانسور د پراختیا لامل ونه ګرځي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د شنبې په ورځ (د کب ۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وویل، چې بېګم او ځوانانو راډیوګانو ته تر هغه وروسته د فعالیتونو اجازه ورکړل شوه چې مسوولینو یې د خپلو نشراتو د بیا پیل غوښتنه وکړه.

د طالبانو د خبرپاڼې له مخې، د دغو دواړو راډیوګانو مسوولانو د یاد وزارت له نشراتي معینیت سره ژمنه کړې چې تر دې وروسته به د دغې ډلې د قوانینو په پام کې نیولو سره فعالیتونه کوي.
یادو راډیوګانو چې په کابل او نږدې ولایتونو کې نشرات لاره؛ څه موده وړاندې یې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت له‌خوا «د فعاليت له جواز څخه د ناوړه ګټې اخیستنې او له بهرنیو تحریم شویو رسنیو سره د همکارۍ په تور» خپرونې وځنډول شوې.

دغه بنسټ د دوشنبې په ورځ (د کب ۶مه) د جنورۍ میاشتې پرمهال په ټول افغانستان کې د امنیتي پېښو په تړاو موندنې د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې خپرې کړې دي.

د افغانستان د امنیت څار بنسټ د راپور پر بنسټ، هغه پېښې چې مسوولیت یې د طالبانو مخالفو جبهو پر غاړه اخیستي، د ډېسمبر میاشتې په پرتله کمې دي.

نوموړي بنسټ له دې مخکې راپور ورکړی و، چې د ډېسمبر میاشتې پرمهال په ټول افغانستان کې ۳۹ امنیتي پېښې رامنځته شوي، چې ډېری یې د مقاومت او ازادۍ جبهو په ګډون د طالبانو د مخالفو ډلو له خوا ترسره شوي دي.

یاد بنسټ د جنوري په میاشت کې د داعش درېیو بریدونو ته په اشارې څرګنده کړې، چې یو په تخار او دوه هم په بغلان ولایتونو کې ترسره شوي دي.

په کابل، تخار او هرات کې لږترلږه درې بریدونه نورې هغه پېښې بلل کېږي، چې د افغانستان امنیت څارونکو ورته اشاره کړې ده.

د دې پیښو عاملان ناڅرګند دي.

همداراز د دغه بنسټ موندنې ښيي، چې دا پېښې په هرات، کابل، بغلان، کندوز، پروان، تخار، کاپیسا او خوست کې په ترتیب سره متمرکزې وې.

د افغانستان د امنیت څاربنسټ په ټول هېواد کې د طالبانو په اجراییوي بنسټونو کې له۵۰۰ څخه د ډېرو پېښو ثبتېدو ته هم اشاره کړې، خو د نوعیت په تړاو یې نور جزییات نه دي ورکړي.

نبیل د دوشنبې په ورځ د هرات امنیتي کنفرانس د ۱۲ پړاو له جوړونکو څخه د مننې او هرکلي ترڅنګ په خپله اېکس‌‌پاڼه کې لیکلي : «طالبان د نن ورځې عصري افراطیان دي چې په ښه ډول شبکه‌بندي شوي، ښه تمویل شوي او تر بل هر وخت ډېر خطرناک دي.»

هغه وړاندې وايي، چې افغانستان له دې وروسته نه یوازې د ترهګرو او افراطیانو لپاره یو پټن‌ځای دی؛ بلکې دمګړۍ د یو حکومت په جامه کې یو ترهګر او افراطي دولت دی.

نبیل د ملګرو ملتونو وروستي راپور ته په اشارې ویلي، چې طالبان نورو ترهګرو ډلو ته د پناه‌ورکولو ترڅنګ، افغانستان د یوې جرمي شبکې په څېر اداره کوي او زیاتوي، چې دغه ډله د مخدره توکو، وسلو او انساني قاچاق له لارې خپلې ګټې ترلاسه کوي.

نوموړي په افغانستان کې د داعش-خراسان ډلې فعالیتونو ته په اشارې ټینګار کړی، چې نړۍ په عراق او سوریه کې دغې ډلې ته د یو ګواښ په سترګه نه کتل، تر دې چې پر یو نړۍوال ناورین بدله شوه او په وینا یې، اوس په افغانستان کې هم هماغه تېروتنه تکرارېدونکې ده.

د افغانستان د ملي امنیت پخواني رییس خبرداری ورکړی، چې داعش-خراسان یوازې وده نه ده کړې، بلکې د پراختیا په حال کې ده.

هغه د طالبانو ټولې هغه ادعاوې چې ګواکې د داعش-خراسان یې په افغانستان کې ځپلی، رد کړي او وايي چې د داعش-خراسان په کنټرول کې د طالبانو ناکامي کوم تصادفي پېښه نه ده، بلکې هېواد د څو جهادي ډلو لاس ته د لوېدو نښه ده.

رحمت‌الله نبیل همداراز، په کابل کې د اېمن‌الظواهري وژل کېدو ته په اشارې وایي، چې په افغانستان کې د القاعدې مشران «پټ نه دي» او زیاتوي چې هغوی د طالبانو له خوا ساتل، تمویل او اداره کېږي.

د جمهوري نظام د ملي امنیت پخواني رییس رحمت الله نبیل تر دې مخکې ویلي و، چې افغانستان په یو داسې میدان بدل شوی، چې د سیمې هېوادونه ورته د ګواښ، تقابل او فرصت په سترګه ګوري.

هغې په ​​افغانستان کې وضعیت «ترینګلی» وباله او ویې ویل، چې خلک باید د خپل وضعیت د بدلولو لپاره اقدام وکړي.

د نیومن په وینا، پر طالبانو د بهرني فشار اغېز محدود دی.

هانا نیومن د دوشنبې په ورځ له دویچه ویله سره په مرکه کې وویل، چې طالبانو په خپلو "احمقانه پالیسیو" سره هېواد په خطرناکه لاره روان کړی دی.

د نوموړې په وینا، د طالبانو خپلمنځي اختلافات د وضعیت د بدلون لپاره د هیلو یوه نښه ده.

دا په داسې حال کې ده، چې د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار هم د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان پر وضعیت اندېښنه ښودلې ده.

ښاغلي حکمتیار وویل، چې دا مهال په افغانستان کې وضعیت داسې دی چې ځینې یې د حالاتو په انتظار او ګوته په ماشه دي".

د اقتصادي کړکېچ په خرابېدو او د طالبانو د نړۍوالې انزوا له دوام سره د دغې ډلې مشرانو یو پر بل انتقادونه کړي او ځینې یې په دې باور دي، چې د هبت الله سیاستونه په دې حالت کې رول لري.

سرچینې د حقاني شبکې او د طالبانو د کندهاري ډلې ترمنځ د مخ پر زیاتېدونکو اختلافاتو خبره کوي.

د اروپايي پارلمان دغه غړې د افغانستان له حالاتو خبره ده.

هغې د طالبانو د رژیم پر مهال هم افغانستان ته سفر کړی و.

مېرمن نیومن د امریکا د مرستو د بندېدو په اړه اندېښنه وښوده او خبرداری یې ورکړ، چې په افغانستان کې خلک وږي دي.

هغې وويل، ځينې کورنۍ اړ دي، چې خپلې لوڼې په اته او نهه کلنۍ کې واده کړي، چې ډېرى مېرمنې او نجونې ناهیلې شوي او ځينې يې ځان وژنې ته اړې شوې دي.

نیومن همدا راز زیاته کړه، چې امکان نه لري چې اروپا به په افغانستان کې د امریکا د مرستو تشه ډکه کړي.

نیومن پر طالبانو د داخلي فشارونو د زیاتولو پر اړتیا ټینګار وکړ او ویې ویل، چې دغه ډله د نړۍوالو فشارونو پر وړاندې بې تفاوته ده او د بهرنیو فشارونو اغېز ډېر محدود دی.

هغې څرګنده کړه: "یوازینۍ لاره دا ده، چې طالبان پخپله د افغانانو له خوا وننګول شي."

نیومن د نړۍوالې ټولنې له خوا د طالبانو په رسمیت پېژندل ناشونی وګڼل او ویې ویل: «د طالبانو په رسمیت پېژندل له پوښتنې څخه بهر دي. دوی نه غواړي چې د نړۍوالې ټولنې برخه شي. موږ له دې خبرو ډېر لرې یو.»

نیومن د افغانستان له ګاونډیو او اسلامي هېوادونو وغوښتل، چې پر طالبانو د فشار په زیاتولو کې همکاري وکړي.