نن پنجشنبه (د کب ۹مه) د سرتېري له ملي ورځې سره برابره ده. واک ته د طالبانو له رسېدو وړاندې به دغه ورځ د افغانستان په بېلابېلو برخو کې د شانداره غونډو پر جوړېدو سره نمانځل کېده او خلکو به هم سرتېري د ګلونو په ګېډیو نازول.
د طالبانو له واکمنېدو سره په افغانستان کې د پخوانیو سرتېرو ژوند له ګواښونو سره مخ شوی، چې له امله یې پخواني سرتېري اړ شول چې له افغانستانه ګاونډیو هېوادونو ته کډه شي.تر دې وړاندې د ملي سرتېرو د ملاتړ بنسټ لهخوا افغانستان انټرنشنل سره په شریکو شویو شمېرو کې راغلي و، چې یوازې ایران ته شاوخوا ۱۵۰۰۰ سرتېري له خپلو کورنیو سره کډه شوي دي.
ډېری دغه کډوال د امنیتي ګواښونو اه امله له ویزو پرته په ناقانونه لار ګاونډیو هېوادونو ته ورغلي دي.
د راپورونو له مخې، د طالبانو په واکمنۍ کې د وژل شویو سرتېرو کورنۍ او ماشومان په بد وضعیت کې ژوند کوي او تر ډېره د بشري مرستو په وېش کې هم له دوی سره سلیقوي چلند کېږي.
له بل پلوه بیا په افغانستان کې پاتې سرتېري هم له وزګارتیا سرټکوي.
سرتېري وایي، چې طالبان دوی ته په خپل حکومت کې دندې نه ورکوي او که پوه شي چې دوی پخواني پوځیان دي؛ نو له دوی سره بد چلند کوي.
په افغانستان کې د تېر حکومت پوځیان او کارکوونکي د طالبانو له وېرې تر ډېره د هېواد دننه په پټه ګرځي.
تر دې وړاندې په ننګرهار ولایت کې د طالبانو تر واک لاندې له زندانه افغانستان انټرنشنل - پښتو ته یو شمېر د جمهوري نظام زنداني سرتېرو ویلي و، چې په دغه زندان کې شاوخوا ۲۳۱ د پخواني جمهوري نظام سرتېري او استخباراتي کارکوونکي زندانیان دي؛ خو تر اوسه د طالبانو محکمې ته نه دي وړاندې شوي.
ښایي د طالبانو په نورو زندانونو کې د ورته شمېرو په څېر د پخواني جمهوري نظام سرتېري زنداني وي؛ خو د طالبانو د سختو بندیزونو له امله د دغو بندیانو د شمېرو او وضعیت په اړه معلوماتو ته لاسرسی ستونزمن دی.
د جګړو پرمهال د وژل شویو سرتېرو شمېرې
د افغانستان انټرنشنل د څېړنیز راپور د معلوماتو پر بنسټ؛ د ۲۰۰۱ کال له اکټوبر میاشتې د ۲۰۲۱ کال د اګسټ تر ۱۵مې نېټې پورې په افغانستان کې د جمهوري دولت ۸۶۰۳۵ سرتېري، استخباراتي کارکوونکي او ملاتړي وسلهوال وژل شوي، ۱۱۱۴۸۷ ټپیان شوي او ۱۰۸۵۴ کسان معلول شوي دي.
د افغان سرتېرو د ملاتړ بنسټ بیا افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د جمهورت پر مهال د ۲۰۲۱ کال جون میاشتې پورې د ۷۵۵۴۴ وژل شویو او د ۱۴۵۷۸ معلوله سرتېرو شمېرې له دوی سره ثبت شوې دي.
د طالبانو په واکمنۍ کې د وژل شویو سرتېرو شمېرې
که څه هم د جمهوریت له پرځېدو وروسته د طالبانو په واکمنۍ کې د پخوانیو وژل شویو سرتېرو په اړه کره شمېرې په لاس کې نشته؛ خو رسنۍ د سرچینو له مخې وخت نا وخت د پخوانیو سرتېرو د ربړونې او وژنې خبرونه خپروي.
خو د تېر جمهوري حکومت د وسلهوال پوځ ویاند اجمل عمر شینواري تر دې وړاندې ویلي و، چې د طالبانو په درې کلنه واکمنۍ کې د تېر حکومت تر ۳۴۰۰ ډېر امنیتي او دفاعي ځواکونه په شرمناک او مرموز ډول وژل شوي او له اتو زرو ډېر بندیان او ربړول شوي دي.
د ۱۴۰۱ کال په اګسټ میاشت کې یوناما هم د ۸۰۰ پخوانیو سرتېرو د ورکېدو او وژل کېدو راپور خپور کړی و؛ خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد هغه مهال دغه راپور رد کړی و.
