نوموړې په کندهار کې لومړنۍ نجلۍ ده چې د طالبانو له لوري د نجونو په وړاندې د زدکړو تر بندیز وروسته یې دغه ګام واخیست.
اغلې مدثر وایي:« زما سره داسې فکر را پیدا شو، چې یو یوټیوب چینل جوړ کړم او هغه څه چې د یو ښوونکې په صفت زما زده دي تر نورو ور ورسوم. ځکه له کور په بیرون وتلو، کار کولو او نورو ازادیو باندې پر بندیزونو سربیره د ښوونځیو او پوهنتونو بندیز دې، نو هرڅه زغمل اسانه کار نه و.»
نبیه مدثر وايي، که څه هم د یوټویب چینل له لارې تدریس د ښوونځي بدیل نه دی خو په دې کار سره به د یوې وړې هڅې په توګه د خلکو زهن کې د نجونو د زدکړو کولو مفکوره ژوندۍ پاتې شي.«که خدای مکړه د تعلیم مفکوره د خلګو په زهن کې له منځه ولاړه شي او یا هم خلک ورسره عادي شي او یا ښځې داسې فکر وکړي چې تعلیم مهم نه دی نو دغه وخت ټولنه د بربادۍ لوري ته روانیږي.»
د دغې ښوونکي له لوري د فزیک، کیمیا، ریاضي او نورو مضمونونو د تدریس لسګونه ویډیوګانې جوړې شوې دي او هم خپلې ویډیګانې د نجونو د پلرونو په مرسته تر هغو رسوي چې انټرنېټ ته لاسرسۍ نه لري.
دغه کندهارۍ پیغله وايي، پلرونه او ټولنه د نجونو د زدکړو په برخه کې ناغیړي کوي او د طالبانو بندیزونو ته یې غاړه ایښې ده.«له والدینو څخه مې ګیله په دې ده، چې له دې خلکو سره کښیني د دې حکومت سره کښيني او یو سم تاریخ ورسره معلوم کړي، چې په کوم تاریخ دا مکتب یا پوهنتون ماته راخلاصوې. خو دایې نه دي کړي او شرایطو ته په کتو په فکر نه کوم چې په راتلونکې کې دې هم داسې غوښتنه وکړي.»
د نهم ټولګی د فزیک درسونه
نبیه مدثر په هېواد کې د نجونو د زدکړو د بندیزونو د دوام په اړه خواشیني ښيي او وایي، طالبان دې له ښځو بخښنه وغواړي. «موږ په بیا بیا دا غوښتنه کوو، چې د نجونو زدکړو ته دې اجازه ورکول شي او دا امتیاز نه بلکې دا د ښځو حق دی حکومت «طالبان» باید له ښځو بخښنه غواړي چې د هغوی وخت یې ضایع کړی دی.» د
طالبانو له بندیزونو وروسته میلینونه نجونې او ښځې له زدکړو او کار کولو محرومې دی.
د طالبانو د دغو بندیزونو په ضد له هېواد بهر ډیری ښځې افغانستان کې د ښځو د حقونو ږغ پورته کوي او تر څنګ یې په کور دننه هم ځینو ولایتونو کې یو شمېر کسانو د کورنیو صنفونو په جوړولو او یا هم انلین زدکړو له لارې د طالبانو د بندیزونو په وړاندې خپلې مبارزې ته دوام ورکړی.
په داسې حال کې چې له نږدې څلورو کالونو راهیسې طالبانو نجونې له زدهکړو محرومې کړې، ښځې یې له سیاسي ګډون او ان په ځینو مواردو کې له اقتصادي فعالیتونو هم منع کړې او پر نجونو یې د شپږم ټولګي پورته د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې تړلې دي.
ذبیح الله مجاهد زیاتوي، چې په اوس وخت کې مېرمنې له فزیکي او رواني اړخه په بشپړ خوندیتوب کې ژوند کوي؛ خو ملګري ملتونه وایي چې په افغانستان کې د طالبانو د بیا ځلې واکمنېدو سره ښځې له رواني او فزیکي پلوه ډېرې زیانمنې شوې دي.
په داسې حال کې چې د طالبانو په زندانونو کې پر ښځو د جنسي تېریو او ځورونو راپورونه خپرېږي؛ طالب ویاند ذبیح الله مجاهد وایي، چې د ښځو پر وړاندې یې د هر ډول تاوتریخوالي مخه نیولې او هیڅوک نشي کولی د ښځو حقونه تر پښو لاندې کړي او یا هغوی ته په بده سترګه وګوري.
بل خوا بیا د ښځو د حقونو ملاتړي ټینګار کوي، که طالبان د افغان ښځو حقونه خوندي نه کړي او پر کړو ژمنو ونه درېږي؛ نو د نړۍوالې ټولنې له سختو غبرګونو سره به مخ شي.
طالبان په داسې حال کې د ښځو د حقونو په اړه خبرې کوي، چې ښځې او نجونې له محرم پرته له تګ راتګ څخه هم منع شوي دي، په عامو خلکو کې په لوړ غږ خبرې کول، پارکونو، حمامونو، د وېښتانو او ښکلا سالونونو او مېله ځایونو ته د تګ اجازه نه ورکول کېږي.
هغې تر دې مخکې په هندوستان او ایران هېوادونو کې هم د تکواندو سیالۍ کړې وې؛ خو کوم مډال یې نه و ګټلی. دا ځل یې هیله لرله چې مډال وګټي؛ خو طالبانو دا هیلې وتروړلې.
ختمین الماسي وویل، له هغې وروسته چې طالبان واکمن شول، پاکستان ته یې سفر لغوه شو او د ښځو پر ورزش بندیز هم ولګېد چې له کبله یې نوره کلب ته ولاړه نه شوه.
ختمین نبین له سختو کلتوري محدودیتونو سره په تکواندو کې ځان تر تور کمربنده ورساوه او په کور دننه یې یو شمېر سیالیو کې پراخ حضور هم لاره.
په پاکستان کې لسګونه زره هغه کډوال د طالبانو له واکمنۍ وروسته دغه هېواد ته کډه شوي، چې د یادې ډلې له لوري یې ژوند له ګواښ سره مخ و چې ډېری هغه یې ښځینه او کوچنیان دي. پاکستان له تېرو درېیو میاشتو راهیسې په اسلام اباد کې کور په کور د ناقانونه افغان کډوالو پسې عملیات پیل کړي او هره ورځ لسګونه کسان نیسي او خپل هېواد ته یې شړي.
د تکواندو د دغه لوبغاړې په ګډون پاکستان په اسلام اباد کې مېشتو کډوالو ته د دغه هېواد حکومت د مارچ میاشتې تر ۲۹مې نېټې وخت ورکړی، چې باید له راولپنډۍ او پلازمېنې څخه ووځي. هغه له خپلې کورنۍ لرې ځانله له یوې پاکستانۍ کورنۍ سره مېشته ده او د یوه نامعلوم برخلیک له کبله هره ورځ کړېږي.
د پوهنتون په انګړ کې له نورو ټولیګوالو سره خبرې کوي، چې دا وخت یې ټلېفون وشړنګېد.له هغې خوا په ترهېدلي غږ ورته ویل کېږي، چې ژر تر ژره باید کور ته ځان ورسوي او طالبان کابل ته ننوتي دي.
لا تر مخه هم د پوهنتون په چاپېریال کې اوازې خپرې وې، چې طالبانو دا او هغه ځایونه ونیول؛خو تر څو چې غرمه کېده پوهنتون څخه هر یو پښې سپکولې.
لا پوره مازیګر شوی نه و، چې رسنیو اعلان وکړ د افغانستان پخواني ولسمشر محمد اشرف غني هېواد پرېښود او له همدې اعلان سره د هغه نظام ستنې ړنګې شوې، چې سنیلا او ملګرو یې پکې له ښوونځي تر پوهنتونه زده کړې رارسولې وې.
طالبان واکمن شول، کابل یې ونیو او د یوې جنګي ډلې ویاند د رسنیو پر مخ راڅرګند شو او ډاډ یې ورکړ، چې دوی له ښځو سره د خپلې پخوانۍ واکمنۍ په څېر له سختدریځۍ کار نه اخلي.
ان دا یې هم وویل، چې د نجونو زدهکړو او کار ته ژمن دي؛ خو دغه څرګندونې یوازې خبرې پاتې شوې.
لا څو میاشتې نه وې تېرې چې طالبانو د امر ثاني له شپږم ټولګي پورته د ښوونځیو دروازې بندې کړې او د سنیلا رحماني په څېر د زرګونو نجونو پر مخ د پوهنځیو دروازې هم د ملاهبت الله د امر ثاني په نامه وځنډولې.
سنیلا افغانستان انټرنشنل ته وایي، د طالبانو دغو پرېکړو خورا ناهیلې کړه، ان د ده ټولګیوالې او ملګرې په رواني ناروغیو اخته شوې.
هغې له ماشومتوبه خیاطي زده کړې وه او د کابل دارلامان ماڼۍ ته نږدې یې د ښځو جامې هم ګڼدلې.
هغې یو دوکان لاره او یوشمېر نورې ښځینه هم ورسره په کار بوختې وې؛ خو څو ورځې د طالبانو د راتګ له کبله یې دوکان بند و.
د طالبانو د واکمنۍ څخه نږدې لس ورځې وروسته یې خپل دوکان پرانېست، د یو شمېر ښځینهو جامې هم ورته پرتې وې او هغوی یې د ګنډلو غوښتونکې وې؛ خو د طالبانو راتګ له سنیلا او د هغې له کارګرو دا کار پاتې کړی و.
هغې جامو کېدونکې بخۍ ودرولې، متحسب چې توره پاج لرونکې لونګۍ یې پر سر وه او سپینې جامې یې اغوستې وې سنیلا او د هغې ملګرو ته یې وویل،چې له دوکان څخه ووځي.
محتسبانو د دې خیاطۍ کارګرو ته وویل، چې تاسې نور نشئ کولای کار وکړئ او دا زموږ د مشر امر دی.
له دغو محستبانو سره د ښاروالۍ کارکوونکي هم وو او د ښځینهو دغه خیاطي یې ځای پر ځای مهرلاک کړه.
سنیلا رحماني اته کسیزې کورنۍ یوازینۍ ډوډۍ ګټونکې وه؛ خو طالبانو یې د روزګار دا هیلې هم ور ختمې کړې.
د سنیلا په ګډون هغه څلور خویندې او دوه وروڼه لري. د هغې یوې خور هم پوهنتونې زده کړې کولې او دوه نورو یې له شپږم ټولګي پورته ښوونځی لوست، چې د طالبانو بندیزونو د هغې پر ټولې کورنۍ سختې او بدې اغېزې وکړې.
هغه د مېلیونونه نورو افغان نجونو او ښځو په څېر د کار کولو له حق څخه هم بې برخې شوه. له دې سره هممهاله هغه ښځینه چې خپل لباسونه یې پر ښځینه خیاطانو ګنډل هم له سختو ستونزو سره مخ شوې.
سنیلا بېلابېل ډوله جامې ګڼدلې او په پټه یې کور کې خپل کار ته دوام ورکړ؛ خو دغو بندیزونو یې د نورو په څېر په رواني او اقتصادي حالت بدې اغېزې وکړې.
د هغې کورنۍ پرېکړه وکړه، چې نور یې افغانستان کې ژوند له کړاوونو ډک شوی او باید هېواد پرېږدي.
سنیلا د خپلې کورنۍ سره یو ځای د «۱۴۰۳ کال کب» میاشت کې پاکستان ته کډواله شوه او په اسلام اباد کې یې د کډوالۍ ژوند پیل کړ.
که څه هم هغه اوسمهال په اسلام اباد کې خپل کار ته دوام ورکړی؛ خو د پوهنتون زده کړې ترې پاتې دي.
دا افغانه نجلۍ اوس له پاکستانیانو سره د ښځو جامې ګنډي او د خیاطۍ یوه دوکان کې یې ځان ته کار موندلی او وخت ناوخت هلته د افغان ښځو او نجونو په غونډو کې هم فعالیتونه کوي. هغه د ښځو د حقونو له یوې شبکې سره یو ځای شوې او په اسلام اباد کې د افغان نجونو د زدهکړو تر څنګ د ښځو د کار د ملاتړ په تړاو هم غږ پورته کوي.
په دغو ناستو کې دوی د طالبانو پر ضد څرګندونې کوي او د ښځو ضد دریځونه یې غندي.
هممهاله هغه او په دې هېواد کې نږدې مېشت څلور مېلیونه افغان کډوال د پاکستاني پولیسو له لوري ځورول کېږي او خپل هېواد ته د استول کېدو له ګواښ سره مخ ده.
د هغې کورنۍ ځان د ملګرو ملتونو د کډوالۍ سازمان سره د پناه غوښتنې لپاره هم ثبت کړی؛ خو لا یې قضیه ناڅرګنده ده.
سره له دې چې هغوی د ملګرو ملتونو د کډوالۍ اړوند اسنادونه هم لري؛ خو د پاکستان هېواد تازه خبرداری ورکړی، چې افغان کډوال به بېرته خپل هېواد ته ولېږي.
سنیلا د افغانستان انټرنشنل د دې پوښتنې په ځواب کې چې که پاکستاني پولیس دوی کابل ته په زوره ولېږي؛ نو څه سره به مخ شې؟ هغې اوږده ساه واخیسته او وې ویل:« له هغه بدمرغه برخلیک سره چې مېلیونونه نجونې ورسره مخ دي او هیلې وژل شوې دي».
