د برېتانیا حکومت د بي بي سي نړۍوال سرویس لپاره د بودیجې کمولو په اړه غور کوي

فلسطيني چارواکي وايي، د جنورۍ د ۱۹مې له اوربند سره - سره چې په غزه کې يې د پراخې جګړې مخه نيولې وه، د اسرایيل په ډزو کې لسګونه کسان وژل شوي دي.

د اسراییل پوځ ویلي دي، چې د اوربند له نافذېدو راهیسې د دوی ځواکونو د "ترهګرو" له خوا خپلو سرتېرو ته نږدې د کېدو یا د بمونو اېښودلو د ګواښونو د مخنیوي لپاره عکس العمل ښودلی دی.

د غزې د روغتیا وزارت ویلي دي، چې وروستۍ ډېرې وژنې د شنبې په ورځ هغه مهال وشوې چې د غزې په شمال کې د بیت لاهیا په ښارګوټي کې د اسراییل په هوايي برید کې د څلورو خبریالانو په ګډون نهه فلسطینیان ووژل شول.

د اسراییل پوځ ادعا کوي، چې شپږ وژل شوي کسان د حماس او د اسلامي جهاد د وسله والو ډلو غړي دي.

ویل شوي، چې ځینو اورپکو د "خبریالانو تر پوښښ لاندې" فعالیت کاوه.

د غزې د حکومتي رسنیو د دفتر مشرې سلامه معروف ویلي، چې د پېښې په اړه د پوځ په بیان کې د هغو کسانو نومونه هم شامل دي چې حاضر نه وو.

د غزې روغتیايي چارواکو ویلي، چې د شنبې په ورځ د اسراییل په جلا جلا بریدونو کې لږ تر لږه څلور نور فلسطینیان وژل شوي دي.

په غزه کې دوامداره وژنې د قطر، مصر او متحده ایالاتو په منځګړیتوب د درې اړخیزه اوربند تړون کمزوري په ګوته کوي.

دا په داسې حال کې ده، چې حماس مخکې ویلي و چې دوی به یوازې د دویم پړاو له مخې چې ټاکل شوې وه د مارچ په دویمه پیل شي، د یرغمل شویو کسانو خوشې کول بیا پیل کړي.

د دغه وزارت ویاند انیس الاصبهي ویلي دي: «د امریکا د تېري شنبې په ورځ د صنعا، صعده، البیضاء او رعاع په سیمو کې د ملکي خلکو او استوګنو سیمو په نښه کولو سره د ولسي وګړو د قتل عام په نتیجه کې ۱۳۲ ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتې، چې ۳۱ تنه وژل شوي او ۱۰۱ نور ټپیان شوي چې زیاتره یې ماشومان او ښځې دي.»

هغه زیاته کړه، چې ارقام "لومړني دي، ځکه چې د ملکي ځایونو په نښه کولو لپاره د متحده ایالاتو د هوایي بریدونو له لړۍ وروسته د قربانیانو د موندلو هڅې دوام لري."

اصبهي دغه بریدونه وغندل او دا یې د ټولو نړۍوالو قوانینو او کنوانسیونونو ښکاره سرغړونه وبلله.

حوثي یاغیانو د مارچ په اوومه اسراییل ته خبرداری ورکړ، چې په څلورو ورځو کې دې غزې تړانګې ته د بشري مرستو د رسولو اجازه ورکړي او یا به له دغه هېواد سره د تړلو بېړیو په وړاندې د نویو سمندري عملیاتو سره مخامخ شي.

یاده دې وي، چې امریکا په یمن کې له هغه وخت راهیسې پر حوثي یاغیانو هوايي بریدونه پیل کړي، چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړ، چې که د ایران په ملاتړ ډله د سره سمندرګي پر بېړیو بریدونو ته دوام ورکړي "دوزخ به یې ځای کړي".

حوثي یاغیانو د ۲۰۲۳ کال له وروستیو راهیسې په سور سمندر کې د اسراییل اړوند بېړیو باندې د توغندیو او ډرون په وسیله بریدونه کوي، چې دې بریدونو نړۍوال تجارت ګډوډ کړی.

دغې ډلې د جنورۍ په میاشت کې د اسراییل او حماس تر منځ په غزه کې له اوربند وروسته دغه بریدونه ودرول، خو ګواښ یې وکړ چې که اسراییل غزې ته د مرستو رسولو لړۍ ودروي نو بریدونه به بیا پیل کړي.

په خپاره شوي مکتوب کې راغلي، چې د ټانک ولسوالۍ د مرستیال کمیشنر دفتر د قانون پلي کوونکو ادارو د غوښتنې پر بنسټ د امنیتي ګواښونو له امله دکاوړ قلعې، منزۍ، خیرګي، کړي وام اوجنډولې ترمنځ لارې باندې د ۲۰۲۵ کال د مارچ له۱۷مې وروسته د سهار له شپږو بجو څخه د ماښام تر شپږو بجو پورې پر تګ او راتګ بشپړ ګرځبندیز دی.

د رسمي خبرتیا له مخې، له کاوړ قلعې، ګومل، ګرداوي څخه تر واڼه پورې لارې به د هر ډول ترافیک لپاره خلاصې وي.

ځايي ادارې له خلکو غوښتي چې له امنیتي ځواکونو سره همکاري وکړي او د ګرځبندیز په موده کې له سفره ډډه وکړي.

یاده خبرتیا اړوندو ادارو ته، چې د کورنیو چارو او قبایلي چارو څانګه، د دیره اسماعیل خان کمیشنر، سیمه‌ییز پولیس او پوځي چارواکي پکې شامل دي، استول شوې څو د ګرځبندیز د تدابیرو کلک تطبیق یقیني شي.

د ګرځبندیز پر لاره ډېری د جنوبي وزیرستان د مسیدو او برکي قبیلو وګړي تګ او راتګ کوي.

پاکستاني طالبان چې اکثریت د مسیدو قبیلې اړوند دي، د جنډولې، خیرګۍ او منزۍ له لارې ټانک او دیره اسماعیل خان ته تګ او راتګ کوي.

جنډوله سیمه تېره اونۍ د یوه ډله ییز ځانمرګي برید شاهده وه، چې ویل کیږي لس ځانمرګي بریدګر پکې وژل شوي او د پاکستان امنیتي ځواکونو ته پکې سطحي زیان رسېدلی.

دا پرېکړه په اکوړه خټک کې په یوه ځانمرګي برید کې د هغه د پلار مولانا حامد الحق له وژل کېدو وروسته کیږي.

د ګوند د مشر په توګه د هغه غوراوی په اکوړه خټک کې د مولانا سمیع الحق په دارالعلوم حقانیه کې د جمعیت علماء اسلام مرکزي اجرائیه شورا په غونډه کې شوی.

د پاکستاني رسنیو د رپوټ له مخې، په دې غونډه کې مفتي حبیب الرحمن د ګوند د سرپرست مشر په توګه وټاکل شو او مولانا حزامه سمیع، چې د مولانا سمیع الحق زوی دی، د ګوند د اطلاعاتو مسوول ټاکل شوی.

د غونډې ګډونوالو په بلوچستان او خیبر پښتونخوا کې پر وروستیو ناامنیو او پر دیني عالمانو د بریدونو له امله اندېښنه ښودلې ده.

دوی دغه راز د مولانا حامد الحق د قاتلانو د نیولو غوښتنه وکړه او ټینګار یې وکړ چې حکومت دې د دې پېښې عاملان ونیسي او محکمې ته دې یې وسپاري.

د ګوند غړو ژمنه وکړه چې د خپلو اهدافو د لاسته راوړلو لپاره به خپله مبارزه دوامداره ساتي او د امنیتي ستونزو پر وړاندې به خپل یووالي ساتي.

مودي له امریکا میشتي پاډکاسټر او د مصنوعي ځیرکتیا له څیړونکي لیکس فریډمن سره په مرکه کې وویل، چې پاکستان اوس یوازې د هند لپاره نه، بلکې د ټولې نړۍ لپاره د ګډوډۍ مرکز ګرځیدلی دی.

مودي د پاکستان او هند د راتلونکو اړیکو په اړه پوښتنې ته په ځواب کې وویل چې د دې اړیکو ښه کیدل یوازې د ذهنیت د بدلون او رغنده خبرو اترو له لارې ممکن دي.

هغه روښانه کړه چې د قوي ایډیالوژیکو توپیرونو او دولتي تمویل شوې ترهګرۍ ترمنځ باید توپیر وشي. مودي زیاته کړه، « دا مه ګډوئ چې دا اختلافات یوازې ایډیالوژیک دي. کوم ډول ایډیالوژي په وینې تویولو او ترهګرۍ صادرولو وده کوي؟ او موږ د دې ګواښ یوازیني قربانیان نه یو. هر ځای چې ترهګري کیږي پل یې پاکستان ته رسیږي».

مودي د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر ۱۱مې بریدونه یاد کړل او ویې ویل، « د دغو بریدونو اصلي طراح اسامه بن لادن له کوم ځایه راښکاره شو؟ هغه په پاکستان کې پناه اخیستې وه».

مودي وویل چې نړۍ اوس دا حقیقت درک کړی، چې ترهګري او د ترهګرۍ ذهنیت په پاکستان کې ژورې ریښې لري.

هغه زیاته کړه، « پاکستان یوازې د هند لپاره نه، بلکې د ټولې نړۍ لپاره د ګډوډۍ مرکز دی. موږ تل ورته ویلي چې د دې لارې پایله څه ده؟ موږ ورته ویلي چې د دولتي تمویل ترهګرۍ څخه لاس واخلي. موږ پوښتلي چې تاسې په دې څه ترلاسه کوئ، چې خپل هېواد قانون نه منونکو ډلو ته سپارئ».

مودي وویل، « زه حتا شخصاً د سولې لپاره لاهور ته لاړم، خو زموږ د سولې هره هڅه له دښمنۍ او خیانت سره مخ شوه».

هغه هیله وښوده چې پاکستان به د سولې لاره غوره کړي، « زه باور لرم چې د پاکستان خلک هم د امن هیله لري، ځکه هغوی به هم له دوامداره ناورین، شخړو او ترهګرۍ ستړي شوي وي، هغوی به هم له دې ستړي وي چې ماشومان یې بې ګناه وژل کیږي او د خلکو ژوند تباه کیږي».