منیر اکرم: طالبان د داعش ډلې په له منځه وړلو کې اغېزمن نه دي ثابت شوي

ښاغلي فو کانګ د دوشنبې په ورځ، ملګرو ملتونو امنیت شورا ته په خپله وینا کې وویل، د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان د نشه‌یي توکو د کنټرول، مالي سیستم د پیاوړتیا او بشري ستونزو د حل لپاره لا زیاتو مرستو ته اړتیا لري.

دغه لوړپوړي چینایي ډیپلومات په افغانستان کې د یوناما د ماموریت غځولو ته په اشارې سره وایي، چې دا له دغه هېواد سره د ملګرو ملتونو سازمان د غوڅ ملاتړ ښودنه کوي.

هغه وايي، د دې تر څنګ په راتلوونکي کې د مثبتو پایلو د ترلاسه کولو لپاره دې له طالبانو سره لا زیاتې خبرې اترې وشي.

فو کانګ دا څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې بیجینګ له تېرو درېیو کلونو راهیسې له طالبانو سره نږدې اړیکې پاللې او دغه اړیکې په اوس وخت کې له پټ حالت څخه په ښکاره او ستراتیژیکو اړیکو بدلې شوې دي.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا په داسې حال کې په افغانستان کې د یوناما کاري موده د یوه بل کال لپاره وغځوله، چې څو ورځې وړاندې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد له رسنیو سره په خبرو کې دغه مرستندویه ماموریت بې ګټې بللی و.

نوموړي د دوشنبې په ورځ (د کب ۲۷مه) له جیونیوز شبکې سره په مرکه کې ادعا کړې، چې طالبانو د پاکستان خلاف وسله‌والو ته پټن‌ځایونه ورکړي او هند د هغوی تمویل کوي.

نوموړي همداراز زیاته کړې، دا غونډه یوازې پر دې تمرکز نه کوي چې طالبان بې‌‌طرفۍ ته قانع کړي، بلکې که دا ډله د پاکستان غوښتنه ونه‌مني او په افغانستان کې د دغه هېواد د مخالفو وسله‌والو فعالیتونه ونه‌دروي، د وروستیو اقداماتو په اړه به هم خبرې وشي.

دا غونډه نن (سې شنبه) په خېبرپښتونخوا کې د وروستیو ناامنیو او په بلوچستان کې پر جعفر اېکسپرېس رېل‌ګاډي د بلوڅ بېلتون‌غوښتونکو له بریدونو وروسته د پاکستان په پارلمان کې د بندو دروازو ترشا ترسره کېږي.

د پاکستان د لومړي وزیر سلاکار په وینا، پوځ پر څو اړخیزې تګلارې کار کوي او له مسوولو چارواکو به غوښتنه وشي، چې د هند پر نیابتي ځواک د طالبانو د نه‌بدلېدو په هکله خپل وړاندیزونه شریک کړي.

ثناءالله په افغانستان کې د ترهګرو ډلو پټن‌ځایونو ته په اشارې زیاته کړې، چې دا ترهګر له هند څخه مالي مرستې ترلاسه کوي او خبرداری یې ورکړی، چې دغه پټن‌ځایونه به په راتلونکو څو میاشتو کې له‌منځه یوړل شي.

د یادونې ده، چې پاکستاني چارواکو په دې وروستیو کې په پرله‌پسې توګه طالبان د هند په مرسته پاکستان کې د ناامنیو پر لاس‌لرلو تورنوي.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره اوونۍ په ملګرو ملتونو کې د پاکستان دایمي استازي منیر اکرم ویلي و، چې اسلام‌اباد به د طالبانو او هند پر خلاف د «ترهګرۍ ملاتړ» په تور یاد سازمان ته یو پرېکړه‌لیک وسپاري.

هغه د دوشنبې په ورځ (د کب ۲۷مه) له خپل تاجکستاني سیال سره د لیدو پرمهال ویلي، نیت لري چې له دغه هېواد سره د پوځي او مخدره توکو پرضد همکاري پراخه کړي.

د تاجکستان ولسمشر امام علي رحمان پرون د یوه رسمي په ترڅ کې مسکو ته تللی او د روسیې له ولسمشر سره یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د امنیتي همکارۍ او اقتصادي اړیکو په تړاو خبرې کړې دي.

پوتین له دې لیدنې وروسته ویلي، چې روسیه به په اسیا کې د سولې او ثبات د ساتلو په موخه د ترهګرۍ او مخدره توکو د قاچاق پر وړاندې مبارزه کې له تاجکستان سره خپله همکاري پراخه کړي.

هغه څرګنده کړې: «په طبیعي ډول نه شوای مو کولای چې په مرکزي اسیا کې امنیتي مسایلو ته پاملرنه وکړو، په ځانګړې توګه هغو ننګونې او ګواښونه ته چې د افغانستان له خاروې څخه سرچینه اخلي.»

د روسیې ولسمشر زیاته کړې: « زمونږ د ۲۰۱ پوځي اډې د کارونې په ګډون چې په تاجکستان کې ده لا هم په سیمه کې د سولې او ثبات ملاتړ ته دوام ورکوو. پرېکړه مو کړې چې دفاعي، پوځي او تخنیکي همکارۍ نورې هم پراخې کړو او همداراز د ترهګرۍ او مخدره توکو د قاچاق پر وړاندې مبارزه وکړو.»

پوتین همداراز د تاجکستان په سرحدي غرنۍ سیمه کې د دغه هېواد پوځي اډې ته په اشارې چې د ۲۰۲۳ په وروستیو کې پرانیستل شوې، وویل: «دا اډه د روسیې په فدرالي بودیجې جوړه شوې او په تخنیکي تجهیزاتو او وسلو سمبال ده. نن موږ په دې برخه کې د همکارۍ د دوام هوکړه وکړه.»

تاجکستان په افغانستان کې د انصارالله وسله‌والې ډلې له فعالیتونو څخه چې د تاجکستان د اسلامي غورځنګ یوه څانګه بلل کېږي، سخت اندېښمن دی.

د امنیتي ګواښونو سربېره، له افغانستانه مرکزي اسیا او روسیې ته د مخدره توکو قاچاق هم د دواړو هېوادونو لپاره پر یوې جدي ننګونې بدله شوې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره اونۍ په ملګرو ملتونو کې د روسیې استازي خبرداری ورکړی و، چې له ټولې نړۍ څخه ترهګرې ډلې افغانستان خوا ته روانې دي.

سرچینې زیاتوي چې دا جګړه څو شېبې مخکې د ځاځي میدان ولسوالۍ اړوند په سيټوان او پالڅو کلي کې رامنځته شوې ده.

د سرچینې په وینا، جګړه په دې دوو کلیو کې د طالبانو پر پوستو روانه ده، چې له امله یې د سیمې خلک کډه‌کولو ته مجبور شوي دي.

دوی دغه راز زیاتوي، چې هغوی د جګړې په منځ کې بند پاتې دي.

د دغې جګړې لامل تر اوسه نه دی په ډاګه شوی.

د طالبانو حکومت تر اقتصادي او پوځي بندیزونو لاندې دی او دا نه ده څرګنده، چې له کوم هېواد څخه عصري وسلې اخلي.

د پخواني افغان حکومت له نسکورېدو وروسته طالبانو وکولای شول، چې امریکايي وسلې ترلاسه کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له دغې ډلې غوښتي، چې پاتې امریکايي وسلې دې بېرته ورکړي.

فطرت د دوشنبې په ورځ وویل، چې د طالبانو د پوځ د عصري کولو هدف د هېواد د پولو او اسلامي ارزښتونو ساتنه ده.

هغه زیاته کړه: "موږ له ګاونډیو یا نړۍ سره د جګړې او شخړې په لټه کې نه یو او د جوړجاړي له لارې خبرو ته ترجیح ورکوو."

یاد طالب چارواکي خبرداری ورکړی، چې که څوک په زور له دغې ډلې سره د مقابلې هڅه وکړي، د درېیو زبرځواکونو په څېر به ورته ځواب ورکړل شي.

هغه په ​​افغانستان کې د برېتانوي، پخواني شوروي او امریکايي ځواکونو د ماتې یادونه وکړه.

دا خبرې په داسې حال کې کېږي، چې له پاکستان سره د طالبانو اړیکې خورا ترینګلې شوې دي او پاکستاني چارواکو په افغانستان کې د خپلو دوښمنانو د تعقیبولو ګواښ کړی دی.

تر اوسه د طالبانو حکومت په رسمي ډول له کوم هېواد نه د وسلو د پېرلو په اړه خبرې نه دي کړي.