پاکستاني چارواکي: جګړه به د هغو کسانو دروازې ته یوسو چې پاکستان کې د تاوتریخوالي تر شا دي

هغه زیاته کړي، مونږ دا منو چې د بلوڅو وسله واله ډله یوازې د بلوچستان لپاره رامنځته شوې، خو په افغانستان او ایران کې هم د بلوڅانو سیمې شته که بلوڅ بېلتون پاله غورځنګ کنټرول نه کړلی شي نو لېرې نه ده، چې دا اور به د هغوی تر لمنو هم ورسېږي،

خواجه اصف، د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل، له دوی سره ډیر داسې شواهد شته چې دا ثابتوي د «بي ایل اې» مشران په افغانستان کې دي او له هغه ځایه په پاکستان کې ترهګریز بریدونه رهبري کوي.

خواجه اصف په ځانګړې توګه د طالبانو نوم واخېست، چې د بلوڅانو موضوع ته دې ډیره هوا نه ورکوي، که نن پاکستان ته ستونزه ده، نو کېدای شي چې سبا دوی ته هم په بلوڅ مېشته سیمو کې ستونزې پېدا شي.

بلوڅ بېلتون پاله غورځنګ د بلوچستان په سیمه کې د پاکستان د حکومتي واک خلاف مقاومت کوي.

دغې ډلې په ۲۰۰۰مو کلونو کې خپل فعالیت پیل کړ، او په ځانګړې توګه ځان د بلوڅو وګړو د حقوقو پیاوړتیا او ازادۍ مبارزین ګڼي، چې کړنې یې د پاکستان حکومت سره د جګړې او تاوترخوالي لامل شوې دي.

بلوچستان، چې د پاکستان ستر، خو تر ټولو کم نفوسه ایالت دی، له اوږدې مودې راهیسې د بلوڅ بېلتون پالو د فعالیتونو شاهد دی.

دا سیمه بډایه طبیعي زیرمې لري او د چین-پاکستان اقتصادي دهلیز (CPEC) له پرمختګ سره یې ستراتیژیک اهمیت زیات شوی.

پاکستاني چارواکي ادعا کوي، چې یاغي ډله له بهرني ملاتړه برخمنه ده، خو بلوڅ بېلتون پالو دا تورونه رد کړي دي.

باختر اژانس د نوموړي په حوالې لیکلي، چې پاکستاني او د طالبانو مسوولینو ترمنځ له خبرو اترو وروسته پرېکړه وشوه چې دغه لار خلاصه شي.
نوموړي دغه راز د دغې لارې د بندېدو له امله د اقتصادي زیانونو یادونه هم کړې ده.
دغه لاره ۲۵ ورځې وړاندې پر ډیورنډ کرښه د طالبانو له‌خوا د یوې پوستې د جوړولو له امله د پاکستاني لوري له‌خوا تړل شوې وه.
د دغو ۲۵ ورځو په اوږدو کې د طالبانو او پاکستاني اړخ له‌خوا خبرې هم بې پایلې پاتې شوې، چې ورسره په تورخم کې د دواړو غاړو نښتې هم ملې وې.
خو وروسته بیا د تورخم د شخړې حل لپاره د افغانستان او پاکستان سوداګرو او قومي مشرانو سره جرګه وکړه او د جرګې په لومړي پړاو کې دواړه خواوو پر اوربند هوکړه وکړه.
د تورخم دروازې جرګې د پښتونخوا غړو له طالبانو په دویم پړاو خبرو کې غوښتي و، چې د لارې پرانیستو لپاره پر نویو تاسیساتو کار ودروي، چې نن په دې اړه د طالبانو او پاکستان پلاوي په تورخم کې سره خبرې وکړې او هوکړې ته سره ورسېدل.

د پاکستاني جرګې مشر افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې طالبان له پاکستاني پوله ساتو سره د تورخم دروازې د پرانیستلو پر سر نن بیا مذاکرات کوي.

سید جواد حسین کاظمي ویلي، چې ښایي دغه لار تر نننیو مذاکراتو وروسته پرانیستل شي.

سید جواد حسین کاظمي ویلي و، چې ښایي دغه لار تر نننیو مذاکراتو وروسته پرانیستل شي.

د دغې لارې تړل پاتې کېدو له امله مېلیونونه ډالر سوداګرو ته زیان اوښتی دی.

د پاکستان د ګمرک چارواکو درې ورځې وړاندې ویلي و، چې د تورخم په دروازه به هره ورځ د افغانستان او پاکستان ترمنځ په ټولیز ډول د درې مېلیونه ډالرو په ارزښت صادرات او واردات ترسره کېدل؛ خو د دغې دروازې د تړل پاتې کېدو له امله د ۶۶ مېلیون ډالرو په ارزښت دوه اړخیزه سوداګري نه ده شوې.

د هغې په وینا؛ عمران خان د دواړو هېوادونو ترمنځ پر ترینګلي وضعیت اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي، چې «ولې تاسو د مسلمانو وروڼو سره د جګړې پیلولو هڅه کوئ.»
علیمه خان دغه څرګندونې د عمران سره تر لیدنې وروسته د اډیاله زندان بهر له رسنیو سره په خبرو کې کړې دي.
نوموړې دارنګه د خبریالانو د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل: «عمران وویل، که د امنیتي پېښو کچه وګورئ؛ ترهګري تر ۲۰۲۱ کاله پورې کمه شوې وه او په ۲۰۲۲کال کې یې بیا وده وکړه.»

دغه څرګندونې وروسته له هغه کېږي، چې په تېرو وروستیو کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې خورا ترینګلې شوې دي او پاکستان په دغه هېواد کې د وروستي کړکېچن حالت د پړې ګوته طالبانو ته نیسي.

پاکستاني چارواکي طالبان تورنوي، چې د افغانستان په خاوره کې یې ترهګرو ته پټنځایونه ورکړي او ترهګر له هغه ځایه د دوی پر وړاندې لوی بریدونه پلانوي او له فرضي کرښې دې خوا اوړي؛ خو دا هغه ادعاوې دي، چې طالبانو تل رد کړې دي.

تازه د پاکستان پوځ ادعا کړې، چې د بلوچستان په جعفر اېکسپرېس اورګاډي د برید پرمهال بریدګر په پرلپسې توګه په افغانستان کې له خپلو مسوولینو سره په اړیکه وو.
له بل پلوه د تورخم دروازه هم د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د طالبانو له‌خوا د پوستې د جوړولو له امله له تېرو ۲۶ورځو راهیسې تړلې ده.
د دغو ۲۶ ورځو په لړ کې د دواړو خواوو ترمنځ څو ځله نښتې هم شوې دي؛ خو د دواړو خواوو د سوداګرو او قومي مشرانو تر جرګې وروسته یې اوربند وکړ.

هغه په نړېوالو سازمانونو او حکومتونو غږ کړی، چې له ترهګرۍ څخه راپورته شوی کواښ جدي وګڼي او که نه نو دغه ګواښ به ګاونډیو هېوادونو ته هم خپور شي.

په دغې غونډه کې، چې د پاکستان د پارلمان د مشر ایاز صادق په مشرۍ جوړه شوې وه، بلاول بوټو ټینګار کړی، چې د ترهګرۍ هغه اور چې پاکستان په کې سوځي، ډېر ژر به ګاونډیو هېوادونو ته هم خپور شي.

هغه د سیمې له هېوادونو وغوښتل، چې د دغه کړکېچ پر وړاندې غښتلي ډیپلوماټیک اقدامات ترسره کړي.

په هغو استخباراتي راپورونو کې، چې په یاده غونډه کې وړاندې شوي، په پاکستان کې د ترهګرو ډلو په ملاتړ کې د هند استخباراتي ادارو او له افغانستان څخه د ځینو طالب عناصرو د رول یادونه هم شوې ده.

د دغه راپور له مخې د پښتونخوا او بلوچستان په ګډون د پاکستان په بیلابیلو سیمو کې وروستي ترهګریز بریدونه له افغانستان څخه همغږي شوي وو.

بلاول بوټو زرداري له امنیتي ګواښونو سره د مقابلې لپاره د پاکستان د بهرنۍ تګلارې پر پیاوړتیا ټینګار کړی او ویلي دي: «پاکستان باید له لازیاتو نړیوالو همکاریو څخه ګټه پورته کړي، ترڅو وکولای شي له ترهګرۍ له ګواښونو سره په اغیزمنه توګه مبارزه وکړي.»

بلاول بوټو او نورو پاکستاني چارواکو یو ځل بیا پر طالبانو غږ وکړ، چې د هغو ترهګریزو ګواښونو مسوولیت په غاړه واخلي، چې د سیمې امنیت یې له ګواښ سره مخامخ کړی دی.

که څه هم طالبانو په رسمي ډول تر اوسه پورې د بلاول بوټو دغو څرګندونو ته غبرګون نه دی ښودلی، خو طالبان تل د پاکستاني سیاسیونو او چارواکو دا ډول څرګندونې بیځایه تورونه ګڼي او په پاکستان کې نا امني د دغه هیواد کورنۍ موضوع یادوي.

خواجه اصف د پي ټي ای پر بنستګر عمران خان تور پورې کړ، چې د هغه په وخت کې ټي ټي پي بیا راوړل شوې او پیاوړې شوې.

اصف دا هم وویل، چې له طالبانو یې په ځلونو غوښتي چې ترهګرو ته دې په خپله خاوره کې د فعالیت اجازه نه ورکوي، خو یاده ډله په خپلو کې خپلمنځيو اختلافاتو کې ګیر ده.

همداراز له جیونیوز سره خبرو کې وفاقي وزیر مصدق ملک ویلي، چې د ترهګرۍ د رېښو اېستلو لپاره حکومت د عملیاتو پرېکړه کړې ده.

له دې سره، د پاکستان د پوځ مشر جنرال سید عاصم منیر د ملي امنیت پارلماني کمېټې ته د وینا پر مهال وویل: «د هېواد امنیت تر ټولو مهم دی، نه کومه اجنډا تر دې لوړه ده، نه کوم تحریک او نه هم کوم شخصیت.»

د پاکستان پیپلز پارټۍ مشر بلاول بوټو زرداري د پارلماني کمېټې ته په وینا کې وویل، چې افغانستان د ترهګرو په پټنځای بدل شوی او نړۍ باید د افغان حکومت له کړنو خبره شي.

هغه وویل، چې په افغانستان کې د ترهګرو مسله باید په ډېپلوماټیکه کچه یاده شي او نړۍواله ټولنه هم باید دې مسلو ته پاملرنه وکړي.

نوموړي زیاته کړه، چې نړۍ نه شي کولی له دې سیمې ځان جلا وساتي او د هغو کسانو موندل هم اړین دي چې ترهګرو ته مالي ملاتړ برابروي.

پاکستاني چارواکي په داسې پر طالبانو دغه تورونه پورې کوي، چې پر افغانستان د یادې ډلې له واکمنېدو بیا په ځانګړې توګه په دې وروستیو کې د دواړو لوریو ترمنځ اړیکې ترینګلې شوې دي.