جرمني کې یو افغان د بل افغان د قتل او جنسي تیري په تور محاکمه کیږي

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند عبدالسلام جواد وایي، په تېر کال کې د سوداګرۍ کچه لوړه وه.

نوموړی وايي، د ۱۴۰۲ کال په پرتله په ۱۴۰۴ کال کې د خلکو د پیردلو ځواک ښه شوی، چې له امله یې په افغانستان کې سوداګرۍ وده کړې ده.

د دغه وزارت د شمېرو له مخې په ۱۴۰۳ کال کې له افغانستان نه یو میلیارد ۷۸۵ میلیون ډالرو په ارزښت صادرات شوي او د ۱۱،۱۶۴ میلیارد ډالر واردات ترسره شوي دي.

د سوداګرۍ وزارت ویاند وايي، له افغانستان نه ډیر صادرات پاکستان، هند، عربي متحده امارات، ازبکستان، ایران قزاقستان، چین، ترکیې او عراق ته شوي دي.

د نوموړي په وینا، له افغانستان نه په صادراتو کې کرنیز محصولات لکه انځر، ممیز او همدارنګه غالۍ، پنبه او قیمتي ډبرې شاملې وې.

عبدالسلام جواد زیاتوي، چې افغانستان ته ډیر واردات له ایران، عربي متحده امارات، پاکستان، چین، ترکمنستان، ازبکستان، قزاقستان، روسیې، هند، او مالیزیا څخه شوي دي.

د نوموړي په خبره، په وارداتو کې پټرول، ډیزل، اوړه، د موټرو پرزې، مایع ګاز، کتان، درمل، غوړي او وریژې شامل وو.

که څه هم د طالبانو د سوداګرۍ وزارت د ۱۴۰۲ کال په پرتله په ۱۴۰۳ کال کې د افغانستان د سوداګرۍ کچه لوړه ښيي خو شنونکي وايي، چې د افغانستان د وارداتو او صادراتو ترمنځ بېلانس نشته او ډېره برخه وارداتي توکي جوړوي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت نن یکشنبه «د وري ۳مه» په یوه خبرپاڼه کې وویل چې د ارغندۍ ترمینل د جوړېدو چارې به د خصوصي سکټور له لوري په دوو کلونو کې بشپړې شي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغنی برادر په هېواد کې د ترانسپورټي زېربنا د پراختیا په برخه کې د ارغندۍ ترانسپورټي ترمینل جوړول مهم وبلل او ویې ویل، د ترانسپورټي زېربناوو معیاري رغول او پراخول د یو هېواد د اقتصادي ودې، پرمختګ او د داخلي او سیمه ییز اتصال لپاره ډېر مهم او بنسټیز ګام ګڼل کېږي.

ملا بردار د پرانیستې د مراسمو پرمهال وویل:« له بده‌مرغه په هېواد کې د لسیزو جګړو او فساد له امله دې مهمې برخې ته پام نه دی شوی، بلکې په دې برخه کې شته زېربنا د ټیټ کیفیت له امله تخریب شوې، عامه ملکیتونه د اشخاصو له لوري غصب او د لویو لارو او سړکونو حریمونه کوچني شوي دي.»

برادر د معیاري ترانسپورټي زېربنا ارزښت ته په اشارې سره وویل،چې په ترانسپورټي او مواصلاتي زېربناوو کې پانګونه، د غصب شویو عامه ملکیتونو بېرته استرداد، د سړکونو او لارو د اصلي حریم تشخیصول او رغول ددوی په لومړیتوبونو کې دي.

ملا بردار ویلي چې د کابل ارغندۍ ترمینل کې ۴۲ مهم تاسیسات جوړېږي.

دغې ادارې نن یکشنبه د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې په ۱۴۰۳ کال کې په کابل کې ۶۶۰ زره، په کندهار کې ۱۹۰ زره، په هرات کې ۲۰۰ زره، بلخ کې ۱۷۰ زره او همدا شان یې په ننګرهار کې ۱۲۰ زره پېژندپاڼې وېشلې دي.

دغې ادارې زیاته کړې ده، چې د برېښنایي تذکرو د وېش د بهیر له پیله تر اوسه څه باندې ۱۵مېلیونه او ۵۶۸ زره کسانو پېژندپاڼې ترلاسه کړې دي.

د طالبانو د احصایې ریاست لیکلي، چې د دغو پېژندپاڼو د وېش بهیر د افغانستان په ۷۳مرکزونو کې روان دی.

د طالبانو د احصایې او معلوماتو ریاست د ۱۴۰۲کال په پای کې اعلان وکړ، چې په افغانستان کې یې درې میېلیونه او ۱۲۴زره کسانو ته برېښنايي پېژندپاڼې وېشلې دي.

د دغې ادارې په خبره، په دې موده کې نارینه‌و ته ۲ مېلیونه او ۶۸زره او ښځو ته یو مېلیون او ۵۶زره پېژندپاڼې وېشلې دي.

د یادولو وړ ده، چې یاده پروسه کې له ډېرو جنجالونو وروسته بالاخره د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش بهیر د ۱۳۹۷کال د غویي په میاشت کې پیل شو او د هغه وخت ولسمشر محمد اشرف غني لومړنی کس و چې د پېژندپاڼې دغه سند یې ترلاسه کړ.

دغه راز يو شمېر پخوانيو دولتي چارواکو هم له دې وړاندې څو ځله ادعا کړې وه، چې ګواکې دغې ډلې د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان په سرحدي سيمو کې په زرګونه بهرنیو وګړو ته د هويت دغه کارتونه وېشلي دي.

د سره صلیب نړۍوالې کمیټې تېره ورځ د اوبو نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي و، چې په افغانستان کې شاوخوا ۳۳ مېلیونه خلک د اوبو له کمښت سره مخ دي.
د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت وایي، چې تېرکال یې د وچکالۍ سره د مبارزې لپاره لویې پروژې پلي کړې دي.
د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت ویاند مطیع الله عابد د دغې ډلې تر واک لاندې ملي راډیو ته ویلي:« موږ نپوهېږو، چې په کوم بنسټ او څه ډول دوی دغه سروې ترسره کړې ده. د وچکالۍ سره د مبارزې لپاره موږ ډېرې لویې او مهمې پروژې ترلاس لاندې لرو.»
د هغه په وینا، یوازې د روان کال په لړ کې یې یوازې په اتو لویو بندونو کار کړی دی چې ځیني یې بشپړ شوي او ځیني نور یې د بشپړېدو په درشل کې دي.
نوموړي ادعا کړې، چې د دغه ستونزې د حل لپاره یې دارنګه ۴۰۰ چکډیمونه هم جوړ کړي دي.
هغه زیاته کړې، چې په ښارونو کې د اوبو د کمښت ستونزې حل لپاره جدي پاملرنه شوې ده او کابل ته د پنجشېر سېند د اوبو لېږد چارې به ډېر ژر پیل شي.

خو سره صلیب په خپل راپور کې ویلي و، چې په افغانستان کې د اوبو د کمښت لامل د څلورو لسیزو جګړو او د اقلیم بدلون دی.

د سور صلیب نړۍواله کمیټه وايي، په کلیوالي سیمو کې وضیعت نور هم خراب دی؛ ځکه هلته ډېری خلک غیر تصفیه شوې او پر باراني اوبو تکیه کوي.

په افغانستان کې د سور صلیب د نړۍوالې کمیټې د پروګرامونو مشر مارټین ډي بویر وايي:« مېلیونونه افغانان لا له وړاندې له سختو ستونزو سره مخ دي، د څښ‍لو لپاره د اوبو ترلاسه کول او یا د کرنیزو ځمکو خړوبول ورته ناشوني شوي دي. دا حالت د خلکو پر روغتیا، خوراکي خوندیتوب او د هېواد پر اقتصادي پرمختګ سخته اغېزه کوي.»

نوموړی زیاتوي، چې د اوبو رسولو سیسټمونو، بندونو او د اوبه خور شبکو نشتوالي د اوبو د کمښت ستونزې لا پسې ډېرې کړې دي.

هغه زیاته کړې، دا یو داسې حالت دی لکه څنګه چې په افغانستان کې د جمهوریت د پرځېدو پر مهال وو.

رسول موسوي کابل ته د امریکایي پلاوي سفر د طالبانو د بهرنیو اړیکو د پراختیا لپاره یو مهم ټکی بللی او لیکلي یې دي، چې د ځینو معلوماتو له مخې یاد پلاوی لومړی کندهار ته تللی او له غونډو وروسته بیا کابل ته تللی.

څو ورځې وړاندې د افغانستان لپاره د امریکا پخوانې ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد او د بندیانو په چارو کې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ استازي اډم بوایلر د یوه پلاوي په ملتیا کابل ته د سفر په ترڅ کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي سره ولیدل.

کابل ته د دغه امریکايي پلاوي له سفر وروسته جورج ګلیزمن چې یو امریکايي وګړی و، له دوه کلن بند وروسته خوشې شو.

د دغه امریکایي وګړي له خوشې کېدو ورسته زلمي خلیلزاد وویل، چې طالبانو د ډونالډ ټرمپ او د امریکا د خلکو لپاره د "ښه نیت" په توګه د ګلزمین خوشې کول منلي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ټامي بروس د ګلیزمن خوشې کېدو سره سم خبریالانو ته وویل، د طالبانو له‌خوا د نیول شوي محمود شاه حبیبي او نورو امریکايي وګړو په هکله اندېښنه لري.

د یادولو وړ ده، چې د ۲۰۲۱کال کې له افغانستانه د امریکایانو له وتلو وروسته دا د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته د امریکايي پلاوي لومړی سفر و.