یوې قاضۍ د ازادې اروپا/ ازادي راډیو لپاره د ټرمپ پرېکړه د لنډمهال لپاره ودروله

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې د یوناما مشرې په دې لیدنه کې د ملګرو ملتونو امنیت شورا له خوا په افغانستان کې د یوناما د ماموریت تمدید او د خپلې ورستۍ وینا په اړه معلومات وړاندې کړي دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د یوناما مشرې په دې لیدنه کې د خپلو ورستیو ناستو په تړاو چې په نیویارک او ویانا کې یې ترسره کړي، هم امیر خان متقي ته معلومات شریک کړي دي.

‏یاد وزارت لیکلي چې د بهرنیو چارو وزیر امير خان متقي، د سرمنشي له ځانګړې استازې سره د بېلابېلو موضوعاتو په اړه د دغې ډلې دريځ روښانه کړی او د دغه درېځ په پام کې نیولو سره یې د ملګرو ملتونو په ټولو نوښتونو کې د همکارۍ ډاډ ور کړ.

د یادلو وړ ده چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سرمنشي ځانګړې استازې روزا اوتنبایوا څو ورځې وړاندې امنیت شورا ته په خپله وینا کې ویلي و،چې طالبان تر دې دمه په نړۍواله ټولنه سره د يوځای‌کېدو لپاره جدي نه‌دي.

هغې په خپلې وینا کې زیاته کړې وه، چې افغان ولس په خپل شخصي ژوند کې د طالبانو له مداخلې او د بنسټیزو حقونو تر پښو لاندې کولو له امله له دغې ډلې څخه سخت ناراضه دي.

د روزا اوتنبایوا په وینا، ډېری هېوادونه دې پایلې ته رسېدلي چې له طالبانو سره سیاسي تعامل ګټه نه‌لري او ټینګار یې وکړ، چې له یادې ډلې سره د تعامل فضا نوره هم محدوده شوې او نړۍ خپل صبر له لاسه ورکوي.

د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ټامي بروس رسنیو ته ویلي، چې په دغه لیدنه کې د دوه اړخیزه سوداګرۍ پرمختګونو او همداشان د لا پراخې سوداګریزې ملګرتیا په تړاو هم خبرې اترې شوي دي.

د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان د سې شنبې په ورځ واشنګټن ته په دوه ورځني سفر تللی دی.

ویل کېږي چې هغه به له مارکو روبیو او نورو نورو امریکایي چارواکو څخه وغواړي، چې په ترکیه د متحده ایالاتو له خوا لګېدلي بندیزونه لیرې کړي، او د یوې مهمې جنګي الوتکې د جوړېدو پروګرام ته اجازه ورکړي.

هاکان فیدان دا سفر او لیدنه په داسې حال کې ترسره کوي، چې انقره د ولسمشر ډونالډ ټرمپ تر ادارې لاندې له واشنګټن سره د تودو اړیکو غوښتنه کوي.

څو ورځې وروسته له هغې چې ټرمپ د ترکیې د ولسمشر طیب اردوغان سره تلیفوني خبرې وکړې د ټرمپ یوه جګپوړي همکار دا په دوه اړخیزو اړیکو کې مهم بدلون وباله.

د یادولو وړ ده چې د ترکیې د لوړپوړي ډیپلومات سفر امریکا ته په داسې حساس مهال کې ترسره کېږي، چې د دغه هېواد ولسمشر رجب طیب اردوغان خپل اصلي سیال او د استانبول ښاروال اکرم امام اوغلو د شنبې په ورځ د محاکمې لپاره په بند محکوم کړ، چې دغې چارې د ترکیې په یوې لسیزه کې د حکومت ضد ترټولو لویو لاریونونو لامل شو.

بلخوا بیا د ترکي جمهوري غوښتونکو ګوند اعلان کړی، چې د استانبول پخوانی ښاروال اکرم امام اوغلو یې په رسمي توګه د ۲۰۲۸ کال ولسمشریزو ټاکنو ته د دغه ګوند د نوماند په توګه نومولی دی.

په دغه راپور کې په جلاوطنۍ کې د افغانستان د فوټبال ښځینه‌و لوبډلې لپاره د مالي ملاتړ غوښتنه هم شوې ده.

په راپور کې راغلي، چې فېفا باید په جلاوطنۍ کې د افغان ښځینه‌و فوټبالرانو پر وړاندې د تبعیض د ختمولو لپاره اقدام وکړي او نړۍوالو سیالیو ته د دوی بېرته راستنېدو لپاره لاره هواره کړي.
دغه څرګندونې وروسته له هغه کېږي، چې فیفا د افغان ښځینه فوټبالرانو په اړه یو لیک استولی.

د فوټبال نړۍوال فدراسیون له‌خوا په خپاره شوي راپور کې ویل شوي، چې د افغانستان د مېرمنو د فوټبال ملي لوبډله د ۲۰۲۶ کال د اسیا د مېرمنو د فوټبال اسیایي جام د غوراوي په ډله کې شامله نه ده.
د بښنې نړۍوال سازمان، ملګري ملتونه، د بشري حقونو څار او نورو مدني ټولنو غوښتنه کړې، چې د طالبانو د جنسیتي ځورونې د بشریت پر وړاندې د جرمونو په توګه وڅېړل شي او د ښځینه فوټبالرانو پر وړاندې د هر ډول توپیري چلند خنډ لرې شي.
د افغانستان د ښځو د فوټبال ملي لوبډلې لوبغاړې خالده پوپل ویلي: «که فیفا خپل قوانین بدل کړي او موږ ته اجازه راکړي، چې لوبې وکړو؛ نو موږ کولی شو نړۍ ته وښیو چې افغان ښځې او نجونې په سپورت، ښوونه او رورونه کې پیاوړې دي او موږ به ماتې ونه خورو.»

دغه شمېرې داسې مهال خپرېږي، چې پاکستان په دغه هېواد کې د مېشتو افغان کډوالو د جبري ستنولو دویم پړاو په درشل کې دی.
له پاکستان څخه د افغان کډوالو د جبري اېستلو دویم پړاو ته یوازې پنځه ورځې پاتې دي.
تر دې وړاندې د پاکستان د کورنیو چارو وزارت خبر ورکړی و، چې د روانې مارچ میاشتې تر ۳۱مې نېټې دې له دغه هېواده ټول بې اسناده او د اې سي سي کارت لرونکي افغانان په خپله خوښه ووځي؛ کنه له جبري اېستنې سره به مخ شي.

په دغو کډوالو کې به هغه افغان بندیان هم شامل وي، چې د بند موده یې بشپړه شوې ده.
تمه کېږي، چې له پاکستان څخه د افغان کډوالو د جبري اېستلو دویم پړاو به د اپرېل په لومړۍ نېټه پیل شي.
خو د دغې مودې تر بشپړېدو وړاندې هم د تورخم دروازې د خلاصېدو په لومړۍ ورځ پاکستان څه باندې دوه زره افغان کډوال په جبري توګه له دغه هېواده و اېستل.
له بل پلوه هغه ۵۳ افغان ماشومان چې د اغزن تار په پرېکولو سره پاکستان ته د کار په لټه اوښتي وو؛ افغان طالبانو ته سپارل شوي دي.
له پاکستانه د افغان کډوالو د جبري اېستنې د دویم پړاو په درشل کې تازه تېره ورځ د دغه هېواد د کورنیو چارو فدرالي وزارت د پښتونخوا له حکومت څخه په دغه ایالت کې پر زده‌کړو د بوختو افغان زده‌کوونکو معلومات غوښتي وو.
د پاکستان د کورنیو چارو وزارت د بهرنیو وګړو د ملي امنیت څانګې د پښتونخوا کورنیو چارو وزیر ته یو لیک استولی، چې په کې په دغه ایالت کې د ثبت شویو افغان زده‌کوونکو د معلوماتو غوښتنه شوې ده.

په دغه لیک کې د کورنیو چارو فدرالي وزارت له‌خوا لیکل شوي، چې دغه معلومات باید (د مارچ تر ۲۷مې نېټې) پورې ورته واستوي.
دغه غوښتنه وروسته له هغه کېږي، چې د پښتونخوا سر وزیر علي امین ګنډاپور د افغان کډوالو د اېستنې په تړاو د مرکزي حکومت پرېکړه منلې ده.
د سند حکومت هم د بې‌اسناده او اې‌سي‌سي کارت لرونکو افغانانو د اېستلو لپاره چمتووالی نیولی دی.

ګنډاپور زیاته کړې، چې د فدرالي حکومت څخه د اجازې له ترلاسه کولو ورسته به د طالبانو سره د خبرو اترو لړۍ پیل کړي.

جیونیوز وایي، چې په دې غونډه کې پرېکړه شوې، چې له افغانستان سره د ډیپلوماتیکو فعالیتونو پر زیاتوالي به وزیر امین ګنډاپور له فدرالي حکومت سره خبرې وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې د پښتونخوا والي فیصل کریم کنډي هم رسنیو ته ویلي و، چې له ۷۰ تر ۸۰ سلنه ترهګري له افغانستان څخه پاکستان ته راځي، او ترهګر په افغانستان کې له بهرنیو ځواکونو څخه د پاتې شویو وسلو په ګټه اخیستنې په پاکستان کې ترهګریز بریدونه ترسره کوي.

وروسته له هغې چې د افغانستان پخوانی حکومت وپرځېد؛ د افغان طالبانو ملګرې ډله «ټي‌ټي‌پي» په پښتونخوا کې خپل فعالیتونه خورا چټک او پراخ کړل.

د پاکستان حکومت ادعا لري، چې د یادې وسله‌والې ډلې د فعالیتونو د پراخېدو یو لوی لامل دا دی، چې افغان طالبانو په خپله خاوره کې ورته پناه ځایونه ورکړي او له هماغه ځایه په دغه هېواد کې بریدونه تنظیموي.

پاکستان په نړۍوالو غونډو او رسنیو کې غوغا جوړه کړې، چې طالبان د افغانستان خاوره د دوی پر ضد کاروي.

افغان طالبانو بیا تل د پاکستان دغه ادعاوې رد کړې او «ټي‌ټي‌پي» یې د یاد هېواد کورنۍ امنیتي ستونزه بللې ده.