عراقچي: د تهران د اټومي مسلې اړوند د پوځي انتخاب په نوم څه نه شته

نوموړی زیاتوي، واشنګټن ښايي یوې پراخې تګلارې ته اړتیا ولري چې اقتصادي هڅونې او ډېپلوماتیک تعاملات په‌کې شامل وي.

ډان کېن دا څرګندونې داسې مهال کړي، چې په ملګرو ملتونو کې د ایران استازي امیر سعید اېرواني ویلي، چې د امریکا او اسراییل هر ډول تېري ته به غوڅ ځواب ورکړي.

اېرواني ویلي، چې ایران د هر ډول پوځي دسیسې پر وړاندې جدي خبرداری ورکوي او د امریکا د هر ډول «تېري» ډک اقدام یا برید پر وړاندې به چټک او غوڅ ځواب ورکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو ورځې مخکې له اېن‌بي‌سي سره په یوې مرکه کې خبرداری ورکړی و، چې که ایران د خپل اټومي پروګرام په تړاو هوکړه ونه کړي، نو بمبار به شي.

د امریکا ولسمشر ټینګار کړی، چې دغه بمباري به داسې وي چې دوی به تر دې وړاندې هېڅکله نه وي لیدلي.

د یادونې ده، چې په دې وروستیو کې د اټومې هوکړې پر سر د ایران او امریکا ترمنځ توندې ناندرۍ روانې دي.

وړمه ورځ د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي د ډونالډ ټرمپ وروستي ګواښ په ځواب کې ویلي، د یوه هېواد د ولسمشر له‌خوا د ایران د «بمبارۍ» ښکاره ګواښ د نړۍوالې سولې او امنیت اصل ته یو «حیرانوونکی سپکاوی» دی.

د زندان چارواکو اعظم خان سواتي، ناديا خټک، مبشر اعوان، انصر کياني او تابش فاروق ته د عمران خان سره د ملاقات اجازه ورکړه، خو سلمان اکرم راجه، انصر کياني او تابش فاروق له دننه تلو څخه منع کړل.
سلمان اکرم راجه د زندان له کارکوونکو سره لفظي شخړه هم وکړه او ویې ویل: “زموږ د نوملړ له مخې یوازې اعظم سواتي د ملاقات لپاره لېږل شوی، نور نومونه ولې د نوملړ مطابق نه دي اخیستل شوي؟”
د پي ټي ای عمومي منشي وویل: “شمېرې مه پوره کوئ، که موږ ته دننه د تلو اجازه نه راکوئ، نو هېڅوک به دننه نه ځي. د محکمې حکم واضح دی چې له ما، بیرسټر ګوهر او انتظار پنجوتا پرته یوازې هغه کسان به ملاقات ته ځي چې موږ یې نومونه ورکړي و.”
تر دې مخکې پاکستانۍ رسنۍ جیونیوز راپور ورکړی و، چې د عمران خان او د هغې له مېرمنې بشرا بي بي سره د اختر په لومړۍ ورځ نه کورنیو یې او نه یې هم د ګوند غړو لیدلي دي.
‎هېره دې نه وي، چې د پنجاب حکومت د اختر په موخه د اډیاله زندان لپاره امنیتي اقدامات زیات کړي او کورنیو ته یې اجازه ورکړې، چې په دغه زندان کې له خپلو عزیزانو سره وګوري.
‎تر دې وړاندې داسې راپورونه خپاره شوي و، چې د پاکستان د تحریک انصاف ګوند بنسټ اېښودونکی عمران خان د امنیتي ګواښونو له امله د کوچني اختر د لمانځه له ادا کولو منع شوی دی.

عمران خان د دولتي رازونو له افشا کولو څخه نیولې تر د دولتي ډالۍ پلورلو پورې له تورونو سره مخ دی.

نوموړی په ۱۰۰ قضیو کې ښکېل دی او د ۲۰۲۳ کال له اګست راهیسې په بند کې دی.

د بهرنیو چارو وزارت په خپره کړې اعلامیه کې راغلي: «د امریکا د خلکو لپاره د ولسمشر ټرمپ ژمنتیا روښانه ده - موږ به تر هغه ارام نه شو، چې ټول هغه امریکایان د افغانستان په ګډونه په نوره نړۍ کې یرغمل شوي خپلو کورنو ته راستانه نه کړو.»

له جورج ګلیزمن وروسته، في ډي هال دویمه امریکایۍ بندۍ وه، چې په امریکا کې د ډونالډ ټرمپ له بیا ټاکل کېدو وروسته د طالبانو له زندانه خوشې شوه.

في ډي هال شاوخوا دوه میاشتې مخکې په بامیان ولایت کې طالبانو نیولې وه. له هغې سره یوه زړه برېتانیايۍ جوړه او د هغوی افغان ژباړن هم و.

طالبانو تر اوسه پورې د دغو درېیو کسانو خوشې ته غاړه نه ده ایښې.

طالبانو د ۱۴۰۳ کال د کب په ۳۰مه کابل ته د یوه امریکايي پلاوي له سفر وروسته جورج ګیلزمن له بنده خوشی کړ.

د ډونالډ ټرمپ ادارې د جورج ګیلزمن د خوشې کېدو په بدل کې کوم طالب بندیان نه دي خوشې کړی؛ خو د طالبانو له واکمنېدو راهیسې دا لومړي ځل و چې یو امریکايي ډیپلوماتیک پلاوی کابل ته راغلی و.

خلیلزاد هغه مهال ویلي و، چې طالبانو جورج ګیلزمن، ټرمپ ته د خپل «ښه نیت» ښودلو لپاره خوشې کړی دی.

تر اوسه دا معلومه نه ده چې د طالبانو په زندانونو کې څومره امریکایي وګړي بندي دي.

محمودشاه حبیبي، چې افغان الاصله امریکایي وګړی دی، د طالبانو له‌خوا یو بل یرغمل دی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې څو ورځې وړاندې د محمودشاه حبیبي او نورو امریکایي یرغمل شویو کسانو د وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړه وه.

د رویټرز خبرې اژانس د راپور له مخې، د دغه سفر موخه له سعودي عربستان سره د پانګونې تړون لاسلیک کول دي او دا به د ډونالډ ټرمپ د ولسمشر په توګه سپینې ماڼۍ ته له راستنیدو وروسته د هغه لومړنی بهرنی سفر وي.

ولسمشر ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل: «ښايي دا سفر په راتلونکې میاشت کې وي، او یا کېدای شي له دې نېټې لږ وروسته وشي.»

رویټرز ته څلورو باوري سرچینو، چې له دې موضوع سره اشنا دي ویلي، چې د دغه سفر لپاره د مئ میاشت په نیمایي کې وخت په نظر کې نیول شوی دی.

د یادولو وړ ده، چې ډونالډ ټرمپ په ۲۰۱۷ کال کې د خپلې ولسمشرۍ د لومړۍ دورې بهرنيو سفرنو لړۍ سعودي عربستان او اسراییل ته په سفر کولو پیل کړې وه.

ولسمشر ټرمپ د خپلو هغو څرګندونو په تکرارولو سره چې د مارچ میاشتې په لومړیو کې یې کړې وې، وویل، سعودي عربستان ته یې د سفر موخه د متحده ایالاتو په اقتصاد کې د یو ټریلیون ډالرو پانګونې تړون لاسلیک او د نظامي تجهیزاتو پیرودل دي.

هغه وړاندیز وکړ، چې ورته تړونونه به په قطر او متحده عربي اماراتو کې لاسلیک شي. او زیاته یې کړه، په دې دوو یا دریو ورځو کې به د پام وړ کارونه ترسره شي.

خو ولسمشر ټرمپ د دغو تړونونو په اړه نور جزیات په ډاګه نه کړل.

یوې سرچینې ویلي، احتمال شته د بحث په نورو موضوعاتو کې په اوکراین کې د روسیې درې کلنه جګړه او همداشان د غزې جګړه شامله وي.

خبر کې راغلي، چې د دوی د ناستې اصلي موخه د درېواړو هېوادونو د پولو د یوه تاریخي تړون لاسلیک کول و.

ویل کیږي، چې د دغو هیوادونو ترمنځ د پولو د نه روښانتیا له امله دوه لسیزې لانجې د وسله والو نښتو لامل هم شوې وې.

خبر زیاتوي، چې د درېيو جمهوريتونو تر منځ د اړيکو د عمده ستونزو د حل په رڼا کې، د دولتونو مشرانو د تلپاتې دوستۍ ګډه اعلامیه لاسليک کړه او د درې اړخيزه همکاريو د پراختيا ژمنه وشوه.

د ازبکستان د ولسمشرۍ له دفتره په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې دغه هوکړه لیک د تاجکستان د خجند په ښار کې د قرغزستان د ولسمشر سید جاپاروف، د تاجکستان د ولسمشر امام علي رحمان او د ازبکستان د ولسمشر شوکت میرضیایف تر منځ له درې اړخیزې غونډې وروسته لاسلیک شو.

د قرغزستان ولسمشر سادیر جاپاروف د دوشنبې په ورځ سهار وختي خجند ته ورسېد او د غونډې له پیل مخکې یې له خپل تاجکستاني سیال امام علي رحمان سره خبرې وکړې.

دواړو مشرانو د سوداګرۍ، اقتصاد او انرژۍ په برخو کې د دوه اړخیزو همکاریو په اړه د بحث ترڅنګ، د دولتونو د پولو د تړون د تصویب لپاره سندونه تبادله کړل.

ولسمشر جاپاروف او امام علي رحمان د کاسا ۱۰۰۰سیمه ییزې پروژې د یوې برخې په توګه د "داتکا-سګد" نړیوال بریښنا لیږد هم پیل کړ.

د تاجکستان او قرغزستان مشرانو یادونه وکړه، چې دغه پروژه به د دواړو هېوادونو د انرژۍ سیسټمونه متحد کړي، چې افغانستان او پاکستان ته برېښنا ورسوي او د منځنۍ اسیا د انرژۍ امنیت به خوندي کړي.

له درې اړخیزې غونډې وروسته، درې واړو ولسمشرانو د ویډیو کنفرانس له لارې د درېیو هیوادونو د یو ځای کېدو په نقطه کې د جوړ شوي څلي د پرانېستې په مراسمو کې ګډون وکړ.

د یادولو وړ ده، د دې تړون لاسلیک دوه اوونۍ وروسته له هغه کیږي، چې د قرغزستان او تاجکستان ولسمشرانو د مارچ په ۱۳مه نیټه د دولتي پولو په اړه یو تړون لاسلیک کړ، چې د منځنۍ اسیا د دوو هیوادونو ترمنځ د اوږدې مودې شخړې حل کوي.