پېښور او د پاکستان نورو سیمو کې د افغانانو د نیولو عملیات چټک شول

د احصایې او معلوماتو ادارې چې د طالبانو تر څار لاندې فعالیت کوي، په خپل کلني رپوټ کې ویلي چې افغانستان په ۱۴۰۲ کال کې ټولټال د پنځه اعشاریه اووه میلیونه ډالرو په ارزښت توکي امریکا ته صادر کړي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډترمپ د چارشنبې په ورځ وویل چې هغه به د امریکا پر ټولو وارداتي توکو ۱۰ سلنه تعرفه ولګوي او د دغه هېواد پر لویو سوداګریزو شریکانو به زیاتې تعرفې وضع کړي.

د افغانستان نوم هم په هغو هېوادونو کې شامل دی چې امریکا یې پر وارداتي توکو لس سلنه تعرفه لګولې ده.

په داسې حال کې چې له امریکا څخه افغانستان ته واردات ۲۳،۴ میلیونه ډالر وو، د دواړو هېوادونو ترمنځ تجارتي بیلانس په دې کال کې۱۷،۷ میلیونه ډالره منفي ثبت شوی دی.

د دغه کلني رپوټ له مخې، افغانستان په دې کال کې شاوخوا ۱۳ زره مربع متره غالۍ چې ارزښت یې یو میلیون ډالره دی، ۱۹ کیلو ګرامه وچه هوږه، چې ارزښت یې ۴۱ ډالره دی، ۵۰۰ کیلو ګرامه زعفران چې ارزښت یې ۵۳۰ زره ډالر دی، ۱۰۸ زره کیلو ګرامه وچ انځر چې ارزښت یې ۲۸۰ زره ډالره دی او ۱۶ زره کیلو ګرامه پان چې ارزښت یې ۱۳۰ زره ډالره دی، امریکا ته صادر کړي دي.

دغه راز، پنځه زره کیلو ګرامه ددېګ مصالې چې ارزښت یې ۲۰ زره ډالر دی او پتنګ چې ارزښت یې ۱۰۰ ډالره دی، هم امریکا ته د افغانستان د صادراتو په لېست کې شامل دي.

پر دې سربېره، نور توکي لکه کروت، شات، ګلاب ګل، تنباکو، کاني ډبرې، ویالنی، ټغر، کڅوړې او پلاستیکي بوجۍ، خټین لوښي، جارو، طبي بوټي، خواږه، د کالیو مینځلو صابون، نکریزي، وچه هوږه، بادام، الو بخارا، توت، مندتې او مڼې هم دي چې ډېری پېرونکي او مصرفوونکي یې افغانان دي.

رپوټونه ښيي چې په ۱۴۰۱ کال کې، افغانستان امریکا ته ۵،۳ میلیونه ډالره صادرات درلودل او واردات یې ۳۴،۷ میلیونه ډالر وو چې تجارتي بیلانس یې ۲۹،۴ میلیونه ډالره منفي و.

د امریکا د حکومت د تعرفو جدول له مخې، د دغه هېواد صادراتی توکي افغانستان ته ۴۹ سلنه ګمرکي تعرفه لري. له امریکا سره د افغانستان ټولیزه سوداګري په ۲۰۲۴ کال کې شاوخوا ۳۴ میلیونه ډالره اټکل شوې ده.

د امریکا د ځانګړي سوداګریز استازي د دفتر د معلوماتو له مخې، افغانستان ته په ۲۰۲۴ کال کې د امریکا صادرات ۱۱،۴ میلیونه ډالرو ته ورسېدل چې د ۲۰۲۳ کال په پرتله ۷۶،۹ سلنه کموالی (۳۸،۲ میلیونه ډالر) ښيي.

له امریکا څخه افغانستان ته واردات په ۲۰۲۴ کال کې ټولټال ۲۲،۶ میلیونه ډالر وو چې د ۲۰۲۳ کال په پرتله ۱۳،۲ سلنه زیاتوالی (۲،۶ میلیونه ډالر) ښيي. د دغه دفتر د معلوماتو له مخې، د امریکا او افغانستان ترمنځ تجارتي بیلانس د ۲۰۲۳ کال له اضافي ۲۹،۷ میلیونه ډالرو څخه په۲۰۲۴ کال کې په ۱۱،۱ میلیونه ډالره سوداګریز کسر بدلون موندلی.

د افغان ۱۹ کلنو کم عمره او نيپال کرېکټ لوبډلو ترمنځ د دې لوبلړۍ د لومړۍ سيالۍ پچه افغان لوبډلې وګټله او لومړی يې توپوهنه وکړه.

افغان لوبډلې د خپلو ۹ لوبغاړو په سوځېدو ۳۰۱ منډې هدف وټاکه.

په افغان لوبغاړو کې فیصل خان ۹۷ او خالد احمدزي ۷۶ تر نورو ډېرې منډې جوړې کړې.

نيپال دغه هدف پوره نه کړ او د خپلو ټولو لوبغاړو په سوځېدو یې ۱۷۰ منډې جوړې کړې.

تمه کېږي، چې له دغو لوبو وروسته به دغه افغان لوبډله د کرېکټ نړیوالې شورا د ۱۹ کلنو نارینه‌و کرېکټ نړیوال جام اسیا کوالیفایرز لوبو کې هم برخه واخلي.

د دغه وزارت ویاند سمیع الله ابراهیمي وايي، تېر کال یې د ښځو او بهرنیو وګړو په ګډون ۱۱۴ زره کسانو ته په بېلابېلو برخو کې د کار جوازونه ورکړي دي.

نوموړي په دا نه ده په ډاګه کړې چې په تېر یوه کال یې په څومره شمېر ښځو ته د کار جوازونه ورکړي دي.

نوموړي د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون سره د خبرو پرمهال وویل:«په هغو برخو کې چې د میرمنو کار ته اړتیا لیدل کېده او د دوی کارونه او خدمات په مستقیمه توګه د مېرمنو او یا نجونو لپاره وو، د میرمنو استخدام هم ترسره شوی دی. دوی هم د کار جوازونه ترلاسه کړي دي.»

په داسې حال کې، چې په افغانستان د طالبانو له واکمنېدو سره په ډیرو برخو کې د ښځو پر کار کولو بندیزونه لګول شوي او زرګونو ښځو خپلې دندې له لاسه ورکړې، د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت ویاند وايي، د یادې ډلې له واکمنېدو وروسته د ښځو د کار په برخه کې خوندي کاري چاپیریال رامنځته شوی دی.

ابراهیمي وايي، بهرنيو کارګرانو ته د یادې ډلې له اصولو سره سم په افغانستان کې د کارکولو اجازه ورکول کیږي.

د نوموړی په وینا، په افغانستان کې د بې کارۍ د کچې راټیټولو په موخه یې په قانوني ډول نورو هېوادونو ته د افغان کارګرانو لیږلو لپاره له قطر او عربي متحده امارات سره یو لړ تفاهمونو ته رسیدلي او ډیر ژر به افغان کارګران یادو هېوادونو ته ولیږي.

ابراهیمي وایي، چې تېر کال یې د مسلکي زده کړو په ۷۰ مرکزونو کې شاوخوا ۴۰ زره کسان روزلي دي او سږکال به د کار بازار له اړتیا سره سم ګڼو نورو کسانو ته هم زده کړې ورکړي څو په هېواد کې د بې کارۍ کچه ټیټه شي.

طالبان په داسې حال کې په افغانستان کې د کاري زمینې برابرولو ژمني کوي، چې په ګڼ شمېر کې افغانان د پاکستان او ایران په ګډون، اروپايي هېوادونو ته په غیر قانوني لارو د کار کولو په موخه ځي.

د طالبانو کورنیو چارو وزارت د نشه يي توکو پر وړاندي د مبارزې معینیت د پنجشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې زياتوي، چې دغه ۲۹ کسان یې د کابل په بیلابیلو سیمو کې د عملیاتو پر مهال نیولي دي.

د دوی د معلوماتو له مخي، نیول شوي کسان به تر پوښتنو وروسته اړوندو ادارو ته وسپارل شي.

که څه هم د طالبانو مشر د یوه فرمان له مخې د نشه یي توکو پر کر، تولید او خرڅلاو بندیزونه لګولي، خو ویل کیږي د طالبانو یو شمېر سیمه ییز قوماندانان د نشه يي توکو پر قاچاق بوخت دي.

ون ورلډ ميديا په یوه پيغام کې افغانستان انټرنشنل ټلویزیون ته د ۲۰۲۵ کال د مطبوعاتو د ازادۍ جایزې ته د نومول کېدو له امله مبارکي ویلې.

دغه سازمان ویلي، چې سږ کال یې په ۱۳ برخو کې له سلو هېوادونو څخه ۵۵۹ اثار ترلاسه کړي دي.

ون ورلډ میډيا لیکلي دي، چې د جایزې ورکولو لپاره تر ټولو غوره رسنۍ ټاکي.

د ون ورلډ میډیا په وینا، دغه جایزې به د ۲۰۲۵ کال په جون میاشت کې ورکړل شي.

سازمان په خپله وېبپاڼه کې لیکي: «زموږ فیصله کوونکو بې شمېره ساعتونه د ځواکمنو او فکري کیسو په بیاکتنې تېر کړي؛ هغه کیسې چې کلیشې ننګوي، داستانونه بدلوي او په ټولو پولو کې اړیکې رامینځته کوي. له افغانستان او ارجنټاین څخه تر چین، فیجي، هند، غزې، میانمار، نایجیریا، سویډن، یمن او داسې نورو پورې د ټولې نړۍ د خلکو کيسې زموږ په اوږد لیست کې ښودل شوې.»

ون ورلډ میډيا یو غیر انتفاعي سازمان دی، چې مرکزي دفتر یې په لندن کې دی.

د دغه سازمان موخه د پیاوړو او خپلواکو رسنیو ملاتړ کول دي، چې د وګړو پیاوړتیا او عدالت ته وده ورکوي.