الجزیره: په نږدې ورځو کې به د اسراییل لومړی وزیر نتنیاهو امریکا ته سفر وکړي

اسراییلي رسنیو خبر ورکړی، چې د برتانیې د پارلمان دوه غړي ابتیسام محمد او اېوان ینګ اسراییل ته له داخلېدو منع شوي دي.

اسراییلي چارواکو دغه دوه برېتانوي استازي د فلسطین په ملاتړ تورن کړي او دغه هېواد ته یې د ننوتو مخه ونیوله.

د برېتانيا د بهرنيو چارو وزارت اعلان وکړ، چې دغو استازو د يوه پارلماني پلاوي په توګه اسراييل ته سفر کړى؛ خو اسراييلي چارواکو ادعا کړې، چې د پارلماني پلاوي لپاره کوم رسمي سفر نه دى پلان شوى او دغو کسانو د اسراييلي پوځ پر ضد د اسنادو د خپرولو اراده لرله.

د اسراییل د کورنیو چارو وزیر موشي ارمېل له څېړنو وروسته د دغو استازو د ننوتو د مخنیوي حکم صادر کړ.

خو د برېتانیا د بهرنیو چارو وزیر ټینګار وکړ:« ما د اسراییل په حکومت کې خپلو سیالانو ته څرګنده کړه، چې د برېتانیا د پارلمان له غړو سره دغه ډول چلند د منلو وړ نه دی. موږ له دغو دوو استازو سره هم تماس نیولی او له هغوی مو خپل بشپړ ملاتړ څرګند کړی دی.»

ډیویډ لامي یادونه کړې، چې د برېتانیا د حکومت موخه یوازې د اوربند، د خبرو اترو پیلول، د وینو تویولو پای ته رسول، د یرغمل شویو خوشې کول او په ټوله کې په غزه کې د جګړې پای ته رسول دي.

د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د شنبې په ورځ وویل، چې هغه د سوېلي سوډان پاسپورټ لرونکو ته د ویزې لغوه کولو او امریکا ته د داخلېدو د مخنیوي لپاره د نورو محدودیتونو لګولو په برخه کې اقدام کوي.

روبیو پر اېکس پاڼه کاږلي، د دغه اقدام لامل د سوېلي سوډان د انتقالي حکومت ناکامي ده چې په خپل وخت یې بېرته ستانه شوي وګړي نه و منلي.

هغه وویل:« د سوېلي سوډان انتقالي حکومت د هغې ناکامۍ له امله چې د خپلو وګړو په بېرته منلو کې پاتې راغلی، زه اقدام کوم چې د دغه هېواد د ټولو پاسپورټ لرونکو کسانو ویزې لغوه کړم او متحده ایالاتو ته یې د ننوتلو د مخنیوي لپاره په سملاسي توګه د نورو محدودیتونو په اړه فکر وکړم.»

روبیو دا هم وویل، چې متحده ایالات به «د سوېلي سوډان پاسپورت لرونکو له‌خوا امریکا ته د ننوتلو مخنیوي لپاره د نورو ویزو د ورکړې مخه ونیسي.»

روبیو زیاته کړه، واشنګټن به هغه وخت د دغه کړنو بیاکتنې ته چمتو شي چې سوېلي سوډان په بشپړه توګه په دې برخه کې همکاري وکړي.

د میانمار د دولتي رسنیو د راپور له مخې، په دې زلزله کې شاوخوا ۴۸۵۰ کسان ټپیان شوي او ۲۲۰ تنه نور لا هم ورک دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو مشر ټام فلچر د میانمار د دویم ستر ښار څخه د لیدنې پر مهال وویل:« د دغې زلزلې ویجاړۍ حیرانوونکې دي. ژوندو لمنځه تللی، کورونه ویجاړ شوي او د خلکو روزګار له خاورو سره خاورې شوی؛ خو د میانمار د خلکو زغم او مقاومت د ستاینې وړ دی. نړۍ باید د دوی تر څنګ ودرېږي».

د راپورونو له مخې، دغه زلزله چې شدت یې ۷.۷ درجې و؛ د میانمار هغه سیمې یې وځپلې چې شاوخوا ۲۸ مېلیونه وګړي پکې مېشت دي.

چین، هند او د سویلي ختیځې اسیا ځینو هېوادونو د تېرې اونۍ په ترڅ کې ژغورونکې ډلې او بشري مرستې زلزله ځپلو سیمو ته لېږلې دي.

د امریکا متحده ایالتونه چې څه موده مخکې د نړۍ تر ټولو ستر بشردوستانه مرسته کوونکی هېواد و؛ د زلزله ځپلو د مرستې لپاره لږ تر لږه ۹ مېلیونه ډالر ځانګړې کړي دي؛ خو یو شمېر پخوانیو او اوسنیو امریکایي چارواکو ویلي، چې د امریکا د بهرنیو مرستو پروګرامونو کمزوري کېدو له امله د ناورینونو پر مهال د غبرګون پر چټکتیا اغېزه کړې ده.

مارسیا وونګ چې پخوا یې د امریکا د پراختیایي ادارې USAID مشري کوله ویلي، د دغه ادارې درې تنه هغه کارکوونکي چې تر زلزلې وروسته میانمار ته استول شوي وو، خبر ورکړی چې له دندو ګوښه کېږي.

وونګ زیاته کړې:« دغې ډلې له پوره انرژۍ سره کار کاوه، چې خلکو ته مرستې ورسوي؛ خو دا ناڅاپي ګوښه‌ کول یې مورال ماتوي».

د ملګرو ملتونو د بشر حقونو عالي کمېسیون هم ویلي، چې د میانمار پوځي رژیم په هغو سیمو کې چې د مخالفینو تر واک لاندې دي، د مرستو رسولو مخه نیولې.

دغه دفتر همداراز ویلي، د پوځ له‌خوا د مخالفینو پر ضد ۵۳ احتمالي بریدونه څېړي چې ۱۶ یې تر اوربند وروسته ترسره شوي دي.

چارواکو له ټولو کسانو څخه چې په ودانۍ یا شاوخوا کې حاضر وو، وغوښتل چې نږدې خونې ته پناه یوسي، دروازې بندې کړي او تر نورو خبرتیاوو پورې په امن کې پاتې شي.

د اوتاوا پولیسو راپور ورکړی، چې یو کس د ختیځې ودانۍ سره نږدې سنګر نیولی و.

د پېښې دقیق جزییات تر دې دمه نه‌دي افشا شوي، خو د پولیسو په وینا چې د مشکوک کس حضور د بېړني غبرګون سبب شو.

پولیسو همداراز ویلي، چې د پارلمان ختیځه سیمه اوس د امنیتي ځواکونو او د پارلمان د ساتنې د ځانګړو افسرانو له لوري کلکه محاصره شوې او دغه ودانۍ تخلیه شوې.

امنیتي ځواکونه د سیمې څارنه کوي او هڅه کوي د پېښې د رامنځته کېدو علت او د مشکوک کس هویت معلوم کړي.

عیني شاهدان وایي، چې د پارلمان ودانۍ شاوخوا ته د پولیسو ګڼ شمېر موټرونه، د ځانګړو ځواکونو ډلې او نور امنیتي تجهیزات لېږدول شوي دي.

چارواکو لا تر اوسه د پېښې په اړه رسمي څرګندونې نه‌دي کړي، خو له خلکو یې غوښتي چې له دې ساحې لرې پاتې شي.

د کاناډا د پارلمان ختیځه ودانۍ چې زیاتره وخت د کمېټو غونډې په کې ترسره کېږي، د دغه هېواد یوه مهمه ودانۍ ده.

دا پېښه د ملي امنیت او د پارلمان د خوندیتوب په برخه کې جدي اندېښنې راولاړې کړې دي.

د شنبې د ورځې تعرفې د دویمې نړۍوالې جګړې وروسته د تعرفې سیسټم د بشپړ ردولو پیل په نښه کوي، چې په هغه کې د تعرفې نرخونه په دوه اړخیزه توګه ترسره کېدل.

د دغو تعرفو اعلان د چهارشنبې په ورځ د نړۍوالو بازارونو اسهامو ته ټکان ورکړ او د جمعې تر پایه د S&P 500 مخکښو شرکتونو د بازار ارزښت ۵تریلیونه ډالره له لاسه ورکړ، چې دا د دوو ورځو په موده کې یو تاریخي ریکارډ و.

د نفت او توکو بیې راټیټې شوې او پانګوالو دولتي پورونو ته مراجعه وکړه.

اسټرالیا، برېتانیا، کولمبیا، ارجنټاین، مصر او سعودي عربستان هغه هېوادونه دي چې لومړی ځل د ۱۰ سلنه تعرفې سره مخ شول.

له دې سره، امریکايي مېلیاردر اېلان ماسک چې ډونالډ ټرمپ ته نږدې کس بلل کېږي، د شنبې په ورځ هیله وښوده، چې په راتلونکي کې به د امریکا او اروپا تر منځ د سوداګرۍ بشپړه ازادي رامنځته شي.

ماسک دا څرګندونې څو ورځې وروسته له هغې وکړې، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د خپلو سوداګریزو شریکانو پر وړاندې د تعرفو اعلان وکړ.

ماسک چې د امریکا ولسمشر ته نږدې کس بلل کېږي، هڅه کوي چې بې‌ځایه دولتي لګښتونه له منځه یوسي.

هغه وویل: «هیله لرم چې بالاخره دواړه خواوې (اروپا او متحده ایالات) په دې موافقه وکړي چې د دوی ترمنخ تعرفه صفر حالت ته لاړه شي، چې دا به په عملي ډول د اروپا او شمالي امریکا ترمنځ د ازادې سوداګرۍ یوه حوزه جوړه کړي.»

بلخوا تر هغه وروسته چې ټرمپ د نړۍوالو ګمرکي تعرفو پرده پورته کړه، سلګونو کسانو د شنبې په ورځ د اروپا په بېلابېلو ښارونو کې د متحده ایالاتو د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د هغه د سلاکار اېلان ماسک پر ضد لاریونونه وکړل.

د جرمني په فرانکفورټ ښار کې، "لاسونه بند" لاریون د ډېموکراټانو له خوا تنظیم شوی و.

دوی په برلین کې د ټسلا د نندارتون مخې ته لاریون وکړ.

لاریون کوونکو د ولسمشر ټرمپ او اېلان ماسک ضد شعارونه لېږدول.