د ډیلي او اسلام اباد له اړیکو تر ترينګلتيا وروسته په پاکستان کې د روسیې سفارت خپلو اتباعو ته خبرداری ورکړی، چې پاکستان ته دله سفر ډډه وکړي. د روسیې سفارت خپلو وګړو ته ویلي، چې وضعت عادي شوی نه وي، تر هغه دې دغه هېواد ته تګ راتګ نه کوي.
په اسلام اباد کې د روسیې سفارت د جمعې په ورځ په یوې خبرتيا کې له خپلو اتباعو غوښتي، چې پاکستان ته دي سفر نه کوي.
سفارت د دواړو هېوادونو د اړیکو د ترينګلتیا او د یو شمېر چارواکو له جګړیزو څرګندونو وروسته دغه اقدام کوي.
په هندي کشمېر کې پر سیلانیانو تر برید وروسته چې ۲۶ تنه په کې ووژل شول د دواړو هېوادونو اړیکې بیا ځلي ورانې شوې.
ډیلي په دې بريد کې د پاکستاني ډلو لاس ګڼي او د غچ اخیستلو خبردارۍ ورکوي؛ خو د پاکستان سنا وايي، که هند د پاکستان په وړاندې هر ډول تېروتنه یا اقدام وکړي، پاکستان به ورته، پیاوړی او پرېکند ځواب ورکړي.
دواړو هېوادونو يو پر بل بندیزونه هم لګولي.
هند او پاکستان له خپلو هېوادونو یو د بل ډېپلوماټانو، اتشو او یو شمېر سلاکارانو ته هم خبردارۍ ورکړی او ټاکلې نېټه يې ورښودلې، چې ووزي او خپلو هېوادونو ته لاړ شي.
په دواړو هېوادونو کې ځواکونه د چمتووالي په حالت کې دي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ټایمز مجلې سره په تازه مرکه کې د اوکراین او روسیې ترمنځ د جګړې پیلولو کې اوکراین ملامت بللی او وايي، چې کریمیا به د روسیې برخه پاتې شي.
ډونالډ ټرمپ د اوکراین او روسیې د جګړې په اړه د ټایمز مجلې د پوښتنې په ځواب کې پر اوکراین تور پورې کړ چې له روسیې سره یې جګړه پیل کړه.
ډونالډ ټرمپ وايي:« کله چې دوی له ناټو سره د یوځای کېدو خبرې پیل کړې، نو همهغه وخت جګړه پیل شوه.»
نوموړی وايي، له روسیې د سولې په روانو مذاکراتو کې به ولادیمیر پوتین ته د اوکراین شاوخوا ۲۰ سلنه ځمکه ورکړي.
ټرمپ وویل:« کرېمیا به د روسیې برخه پاتې شي.»
وړاندې تردې زیلینسکي ټینګار کړی و، چې اوکراین به په هیڅ تړون کې کریمیا باندې د مسکو قانوني کنټرول په رسمیت ونه پیژني.
روسیې په ۲۰۱۴ کال کې کریمیا ونیوله او بیا یې د خپل هېواد یوه برخه وبلله.
ټرمپ له ټایمز مجلې سره په دغه مرکه کې ویلي، چې اروپایان د خپل امنیت لپاره د زیاتو پیسو ورکړې هڅونې، د اسراییل او ځینو نورو عربي هېوادونو ترمنځ د سولې لپاره ګامونو پورته کولو باندې ویاړي.
د ټایمز مجلې د راپور له مخې، ډونالډ ټرمپ د خپلې لومړۍ دورې په پرتله دا ځل ډیر ډاډمن، هوښیار او کم فشارونه احساسوي.
ټرمپ وايي:« تېر ځل ما د بقا لپاره مبارزه کوله، دا ځل زه د نړۍ لپاره مبارزه کوم.»
د امریکا په ولسي جرګه کې د فلوریډا جمهوري غوښتونکي استازي او د ډونالډ ټرمپ نږدې متحد کوري میلز ویلي، چې د سوریې موقت ولسمشر احمد شرع ورته ویلي، چې هغه د سوریې او اسراییل ترمنځ د اړیکو د عادي کولو لپاره د «ابراهیم تړون» سره یوځای کیدو ته لیوال دی.
ميلز دا هم ويلي، چې هغه د احمد شرع یو شخصي لیک لري، چې ډونالډ ټرمپ ته یې رسوي.
کوري ميلز د پنجشنبې په ورځ بلومبرګ نیوز ته وویل، هغه تیره اونۍ د غیر رسمي حقیقت موندنې ماموریت په ترڅ کې دمشق ته سفر کړی و، چې د سوریايي - امریکایانو د یوې اغیزمنې ډلې لخوا تنظيم شوی و.
د نوموړي په خبره، د سوريې له موقت ولسمشر احمد شرع سره یې شاوخوا ۹۰ دقیقې خبرې وکړې.
د بلومبرګ په خبر کې لیکل شوي، چې دغه سوریايي – امریکایي ډله هڅه کوي؛ امریکا قانع کړي، هغه سخت بنیزونه لرې کړي، چې د سوریې د پخواني ولسمشر بشارالاسد پر حکومت لګول شوي وو.
میلز د احمد شرع سره د لېدنې په اړه ویلي، چې د خبرو تمرکز یې دا و، چې سوریه په کومو شرایطو له اسرییل سره د اړیکو عادي کولو ته چمتوده.
هغه زياته کړه، چې په دليدنه کې د امریکا له خوا د هغو اقتصادی بندیزونو پر لرې کولو هم خبرې وشوې چې د بشارالاسد د واکمنۍ پر مهال لګول شوي وو.
میلز دا هم وویل، چې هغه د احمد شرع لخوا ډونالډ ټرمپ ته یو شخصي لیک هم له ځان سره وړی، خو د لیک د منځپانګې په اړه یې مالومات وړاندې نه کړل.
سپينې ماڼۍ تر اوسه د دې ليدنې په اړه غبرګون نه دی ښودلی.
د میلز په خبره غواړي، چې د احمد شرع سره د لیدنې جزيات له ټرمپ او د سپيڼې ماڼۍ د ملي امنیت سلاکار مایک والټز ته وړاندې کړي.
د احمدشرع یو سلاکار ویلي، چې هغه د دې ليدنې په اړه نه غواړی تبصره وکړي.
د بندیزونو د لرې کولو لپاره د امریکا شرایط
د ميلز په وینا، هغه د دې غونډې په جریان کې د ټرمپ ادارې لخوا له سوریې د بندیزونو د لرې کولو لپاره د غوښتنو بشپړ لیست وړاندې کړی دی.
د شرع اداره دامهال له سخت بشري او اقتصادي بحران سره مخ ده؛ هغه بحران، چې له یوې لسيزې زياتې کورنۍ جګړې له امله رامنځته شوی.
ځيني خلیجي عربي هيوادونو د سوريې د بیارغونې لپاره د مالي مرستو چمتوالی ښودلی؛ خو د امریکا بندیزونه د سوريې له حکومت سره د بشري مرستو پرته هر ډول اقتصادي تعامل منعه کوي.
میلز وايي د امریکا یو له اساسي شرطونو د بشارالاسد د واکمنۍ پر مهال د پاتې کيمياوي وسلو بشپړ له منځه وړل او له امریکا او عراق سره د ترهګرۍ په وړاندي په مبارزه کې د سوريې همکاري ده.
د هغه په خبره، د شرع اداره باید د سوريې په خاوره کې د بهرنيو جنګیالیو د شتون په اړه روښانه دريځ ولري او اسرایيلو ته امنیت ضمانتونه ورکړي.
د احمد شرع له لوري د امریکا د اندېښنو د لرې کولو لپاره چمتووالی
میلز بلومبرګ اژانس ته دا هم ویلي، چې احمدشرع د امریکا اندېښنو د حل لپاره ليواتیا ښودلې او زياته کړې یې ده چې که شرایط برابر شي سوريه د «ابرهیم تړون» سره یو ځای کېدو ته لېواله ده.
دغه تړون د ټرمپ د ولسمشرۍ په لومړۍ دوره کې د اسراییل او یو شمېر عربي هېوادونو لکه (متحده عربي امارت) ترمنځ د اړیکو د عادي کولو لامل شو.
سوریې او اسراییل په تېر کې یو د بل په وړاندي درې لویې جګړې کړې دي.
دمشق لا هم په بشپړ ډول د جولان لوړې برخې نیول غواړي، اسراییل دغه سیمه په ۱۹۶۷ کې اشغال او خپله خاوره یې بللې.
ډونالډ ټرمپ په ۲۰۱۹ کال کې جولان د اسراییل حاکمیت په رسميت وپېژاند.
میلز د شرع سره د خبرو اترو فضا «مثبته» وبلله او زیاته یې کړه، چې هغه د سوریې د بهرنیو چارو وزیر اسد حسن شیباني سره هم ولیدل.
هغه وویل: «زه په احتیاط سره خوشبین یم او هیله لرم چې موږ کولی شو پرانیستې خبرې اترې ته دوام ورکړو.»
میلز، چې په عراق کې د ۲۰۰۳ د یرغل وروسته د امریکا په پوځ کې دنده ترسره کړې ویلي: «یو وخت المان او جاپان زموږ دښمنان وو، خو که ثبات ته رسیدل غواړو، باید دا پړاو تیر کړو.»
هغه زیاته کړه: «ما احمد شرع ته وویل، راځه، چې د دوو سرتیرو په څیر خبرې وکړو؛ د جګړې له ډګر حکومتدارۍ ته لیږد یوه ډیره ستونزمنه پروسه ده.»
که څه هم له بشارالاسد وروسته د څو اروپايي هېوادونو د بهرنیو چارو وزيران او د بايډن د ادارې د بهرنیو چارو مرستیال وزیر دمشق ته سفر وکړ او له احمدشرع سره یې ليدلي؛ خو لا هم اندېښنې شته، چې شرع او د هغه سني متحدینو په لاسونو کې د واک تمرکز او د مذهبي اقلیتونو سره د چلند څرنګوالی څه ډول دی.
په هندي کشمېر کې پر سيلانیانو تر برید او د پاکستان له خوا هندي الوتکو ته د هوايي حریم تر بندېدو وروسته د هند ایرانډيا او انډياګو مخکښ هوايي شرکتونه د نړيوالو الوتنو د لارو بدلون ته اړ شوي. رويټرز ویلي، د الوتنو د مسیر بدلون د تیلو لګښت زيات او د سفر وخت اوږد کړی.
هند په کشمېر کې پر سېلانیانو برید، چې ۲۶ کسان په کې ووژل شول د پاکستاني ډلو لاس وباله؛ خو پاکستان په دې بريد کې لاس لرل رد کړي.
دواړو اټومي هېوادونو یو د بل په وړاندې اقدامات پيل کړي.
هند له پاکستان سره د ابو یو مهم تړون ځنډولی او پاکستان خپل هوایي حریم پر هندي هوایي شرکتونو تړلی دی.
د رويټرز اژانس د خبر له مخې، چې نړیوال هوايي شرکتونه له دغه بندیز اغیزمن شوي نه دي.
رویټرز اژانس د پلایټ ټریډر ۲۴ ویب پاڼې د معلوماتو له مخې ویلي، چې هندي هوایي شرکتونه د پنجشنبې په ورځ تر هغه وروسته اغېزمن شول، چې ایر انديا او انډيګو شرکتونو نیویارک، اذربایجان او دوبۍ ته الوتنې پر بل مسير پيل کړې.
دغه الوتنې معمولا د پاکستان له هوايي حریم تیريږي.
د نوي ډيلي هوايي ډګر تر ټولو له بوختو هوايي ډګرونو څخه دی، چې تر ټولو زيات اغېزمن شوی، چې لوېديځ او منځني ختيځ ته الوتنې يې د پاکستان له فضا تيريږي.
د سيریم اسينډ د مالوماتو له مخې، ایرانديا او انډياګو په اپريل مياشت کې له نوي ډيلي اروپا، منځني ختيځ او شمالي امریکا ته شاوخوا ۱۲۰۰ الوتنې پلان کړې دي.
د هند د هوايي چلند یو چارواکي د نوم نه ښودلو په شرط رويټرز ته ویلي، چې له نوي ډيلي منځني ختيځ ته د ایرانډيا الوتنې به اوس یو ساعت اضافي وخت اخلي.
انډيګو د جمعې په ورځ وویل، چې یوازې څو الوتنې به یې له دې بنديز اغېزمنې شي او ایرانډيا بیا زياته کړې، چې شمالي امریکا، بريتانیا او منځني ختيځ ته یې د تګ راتګ لپاره بل مسير غوره کړی دی.
یو هندي پيلوټ ویلي، چې د پاکستان دا بندیز د پروازونو مهالوېش ګډوډ کړی او د الوتنو د ساعتونو محاسبه یې پیل کړې ترڅو د پیلوټانو کاري ساعتونو لیست بیا تنظیم کړي.
یو بل هندي هوايي شرکت چارواکي هم ویلي، چې د پنجشنبې تر شپې ناوخته یې کار کاوه ترڅو د دې بندیز اغېز وارزوي.
پاکستان ویلي، چې دا بندیز به د مۍ تر ۲۳ دوام وکړي.
په ۲۰۱۹ کال کې د ډيلي او اسلام اباد ترمنځ د ترینګلتیاو او د پاکستان د هوایي حریم د پنځو میاشتو بندېدو وروسته هند ویلي و، چې ایرانډيا، انډیګو او نورو هوايي شرکتونو شاوخوا ۶۴ میلیونه ډالره مالي زیان ولید.
د پاکستان سنا نن په یوه خوله د یو پرېکړه لیک په تصویبولو سره د هند تر ادارې لاندې کشمیر برید کې د دغه هېواد لاس لرل رد کړل. د پاکستان سنا وايي، که هند د پاکستان په وړاندې هر ډول تېروتنه یا اقدام وکړي، پاکستان به ورته، پیاوړی او پرېکند ځواب ورکړي.
د پاکستان سنا ته دا پرېکړه لیک د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار له خوا وړاندې شو او پکې ویل شوي، چې پاکستان د خپلې دفاع لپاره د ترهګرۍ او نظامي پارونې لپاره هر ډول برید ته بشپړ چمتوالی او وړتیا لري.
د پاکستان سنا ویلي، چې هېواد یې د سولې ملاتړی دی، خو هېچا ته اجازه نه ورکوي چې د دغه هېواد امنیت او ګټو ته زیان ورسوي.
په دغه پرېکړه لیک کې پاکستان د هند تر ادارې لاندې د کشمیر په پهلګام سیمي برید کې لاس لرل ردوي او وايي، د بې ګناه ملکي وګړو وژنه د پاکستان له ارزښتونو سره په ټکر کې ده.
د پاکستان د سنا په پرېکړه لیک د هند له لوري د اوبو د ګډ تړون ځنډولو اعلان “ناقانونه، یو اړخیز او د جګړې عمل” بلل شوی.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د دغه هېواد په سنا کې د وینا پر مهال یوځل بیا هند ته په ټینګار خبرداری ورکړ، چې له هر ډول تېروتنې ډډه وکړي.
د هغه په خبره، «پاکستان یو اټومي ځواک دی، که هند د بدنیت له مخې کوم څه وکړي، نو د پاکستان ځواب به همهغه وي لکه پخوا. هند دې د هر ډول تېروتنې ډډه وکړي، ځکه دا به د ټولنې سیمې پر سولې او پرمختګ بد اغېز وکړي.»
د پاکستان او هند تر منځ دغه نندارۍ د هند تر کنټرول لاندې کشمیر کې پر سیلانیانو تر برید وروسته راولاړي شوي دي.
د پاکستان دفاع وزیر په یوه مرکه کې ومنله چې هېواد یې تېرې درې لسیزې د امریکا لپاره د «ترهګرو» ملاتړ وکړ. خواجه اصف وايي:« ښه موږ د درې لسیزو لپاره د لویدیځ او برېتانیا په ګډون د امریکا لپاره دغه چټل کار کاوه.»
د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف له سکای نیوز سره په مرکه کې د خبریالې یلدا حکیم د پوښتنې په ځواب کې چې ایا پاکستان د «ترهګرو ډلو» د ملاتړ، روزنې او تمویل اوږد تاریخ لري، وویل:« موږ ددرې لسیزې دا چټل کارونه د امریکا لپاره، د لویدیځ او برېتانیا لپاره مو وکړ. دا یوه تېروتنه وه چې ومو کړه او له همدې امله دا مسایل موږ سره تړل کیږي.»
خواجه اصف په ټینګار سره وویل، که پاکستان د شوروي اتحاد پر وړاندې جګړه او د سپټمبر ۱۱ له بریدونو وروسته د ترهګرۍ ضد جګړه کې برخه نه وای اخیستې، نو «د دغه هېواد سابقه به بې عیبه او پاکه پاتې شوې وای.»
ښاغلی اصف وايي:«موږ د دې دروند قیمت ورکړ، زموږ ټولنه اغیزمنه شوه او زموږ امنیت زیانمن شو.»
د پاکستان د دفاع وزیر دغه څرګندونې د هند تر ادارې لاندې د کشمیر پهلګام سیمز تر برید وروسته کړې دي.
په کشمیر کې تر برید وروسته د هند او پاکستان ترمنځ ناندرۍ زیاتې شوې، پاکستان له هند سره د اوبو یو ګډ پخوانی تړون ځنډولی، ځمکنۍ لارې یې تړلې، د پاکستانيانو ویزې یې لغوه کړې او پاکستاني ډیټلوماټان یې له هند ایستلي دي.
پاکستان هم د هند د اقدام په وړاندې ورته غبرګون ښودلو سره هوايي حریم تړلو ترڅنګ هندي ډيپلوماټان له پاکستان ایستلي او د هند وګړو لپاره ویزې یې لغوه کړې دي.
پاکستاني چارواکي د کشمیر په برید کې لاس لرل ردوي، خو د هند لومړي وزیر نریندرا مودي تېره ورځ ویلي، چې د کشمیر برید عاملان «د ځمکې تر پایه» تعقیبوي.