د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال کندهار ته تللی دی

هغه په خپل اېکس کې لیکلي: «دا ډېر سخت او ازمایښتي وختونه دي او زه یوازې اټکل کولای شم چې ستا په ذهن کې به څومره فکرونه او اندېښنې ګرځي. ستا خبرې به په دې نازک حالت کې ډېره زیاته اغېزه ولري او ستا نظرونه او څرګندونې به بې‌سارې ارزښت ولري.»

که څه هم هغه په مشخص ډول د دې نازکو حالاتو په اړه جزیات نه دي ورکړي، خو همداراز وایي: «لکه څنګه چې اور وسپنه کلکوي، همداسې دا ازموینه به هم ستا زړورتیا نوره هم پیاوړې کړي.»

د نوموړي په وینا، کوم بار چې اوسمهال د منظور پښتین پر اوږو دی هغه دومره اسانه نه دی.

صالح دا څرګندونې داسې مهال کوي چې په دې وروستیو کې د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین یو وار بیا د پاکستاني دولت پر سیاستونو توندې نیوکې پیل کړي.

دغه سازمان د سې‌شنبې په شپه (غويي ۹مه) د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په یوه بیان کې د طالبانو له‌خوا د «راه فردا» ټلوېزیون د فعالیتونو د ځنډېدو پرېکړې په غبرګون د خواشیني د څرګندولو ترڅنګ، دا اقدام د بیان ازادۍ لپاره د اندېښنې وړ بللی دی.

دغه سازمان د طالبانو دغې پرېکړې ته په اشارې ټینګار کوي، چې د رسنیو اړوند شکایتونه باید د عادلانه او خپلواکو قضایي مراجعو له لوري وڅېړل شي، نه دا چې د رسنیو د فعالیت د بندېدو پرېکړه وشي.

د یاد سازمان په بیان کې راغلي: «که څه هم د خبریالانو د حقونو خوندیتوب زموږ لپاره لومړیتوب دی او هره اداره باید د خپلو کارکوونکو حقونو ته ژمنه وي، خو له شفاف قضایي بهیر پرته د رسنیو ازاد فعالیتونه ځنډول، د بیان ازادي تر پوښتنې لاندې راولي.»

د افغانستان له خبریالانو د ملاتړ سازمان دا څرګندونې وروسته تر هغې کوي، چې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د رسنیو د سرغړونو د څېړنې کمېسیون په کابل کې د یوه خصوصي ټلوېزیون خپرونې له دې امله ځنډولي چې ګواکې کارکوونکو ته یې معاشونه نه دي ور کړي.

د طالبانو د رسنیو د سرغړونو د څېړنې کمېسیون د طالبانو ضد څېرې محمد محقق اړوند د «راه فردا» ټلوېزیوني شبکې دوسیه محکمې ته راجع کړې او په وینا یې، د محکمې تر پرېکړې به د دغه ټلوېزیون خپرونې بندې وي.

د طالبانو د اقتصادي مرستیال دفتر ویلي، چې عبدالغني برادر د کجکي بند څخه د اروزګان دهراوود ولسوالۍ ته د برېښنا رسولو پروژه پرانیستې ده.

دا پروژه د ۲۰۱مېلیونه افغانیو په لګښت پلي شوې او د بشپړېدو په صورت کې به ۴۵۰۰ کورنۍ له برېښنا څخه برخمنې شي.

برادر د دې پروژې د پرانېستې په مراسمو کې له ملګرو ملتونو او د پاکې انرژۍ له ملاتړ کوونکو بنسټونو وغوښتل، چې د ګډ مسوولیت د درک له مخې دې له افغانستان سره د پاکې انرژۍ د تولید په برخه کې لازمه همکاريوکړي او هغه پروژې چې نړۍوالو بنسټونو درولي، بېرته پیل کړي.

هغه زیاته کړه، چې افغانستان له پخوا راهیسې پر وارداتي برېښنا متکي پاتې شوی او د هېواد ډېره برخه عواید پرې لګول کېږي، حال دا چې د هغه په وینا وارداتي برېښنا هم ګرانه ده او هم دوامداره نه ده.

نوموړی دغه راز وایي، چې که له داخلي سرچینو استفاده وشي، د وارداتي برېښنا پر وړاندې تکیه کمولی شي او هېواد تدریجاً ځان بسیاینې ته رسوي.

ملا برادرد د پاکې انرژۍ پر اهمیت ټینګار وکړ او ویې ویل، چې دا پروژې نه یوازې ارزانه برېښنا تولیدوي، بلکې د زیان‌ رسوونکو ګازونو د خپرېدو مخه نیسي، د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې مبارزه کې مرسته کوي، د انرژۍ ثبات پیاوړی کوي، د تولید او کاري فرصتونو ظرفیت زیاتوي، بهر ته د اسعارو د وتلو مخه نیسي او د اقتصادي ودې لپاره مهم رول لري.

نوموړي دا هم وویل، چې افغانستان د نړۍوال اقلیم په خرابېدو کې هېڅ رول نه لري، خو د صنعتي لویو هېوادونو له لوري تر ټولو زیات اقلیمي زیانونه ورته رسېدلي دي.

هغه د سې شنبې په ورځ (د غويي ۹مه) له طالبانو غوښتي، چې سملاسي د نجونو پر وړاندې د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانیزي څو هغوی وکولای شي خپلو هیلو ته ورسېږي.

نوموړي په کابل کې له یو شمېر محصلینو سره د لیدنې پر مهال وویل: «افغانستان د ټولو خلکو ګډ کور دی.»

کرزي له ځوانانو غوښتي، چې ملي یووالی او پیوستون لا ډېر پیاوړی کړي.

دا لومړی ځل نه دی، چې د افغانستان پخوانی ولسمشر د ښوونځیو او پوهنتونونو پر بیا پرانیستلو ټینګار کوي، بلکې تر دې وړاندې یې هم په وار-وار له طالبانو غوښتي چې د نجونو لپاره د عصري او رسمي زده‌کړو اجازه ورکړي.

د یادونې ده، چې حامد کرزي ویلي و چې ټولنې له زده‌کړو پرته پرمختګ نه شي کولای او د نجونو پر وړاندې د زده‌کړو د مرکزونو بند پاتې کېدل د پرمختګ پر وړاندې ستر خنډ دی.

نوموړي په خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي و: «روښانه ده چې هېڅ ټولنه بې له علم او زده‌کړو ترقۍ او سوکالۍ ته نه رسېږي؛ له همدې امله په تاکيد سره بيا تکراروم چې د نجونو پر مخ د ښوونیزو مراکزو بند پاتې کېدل او د ښځو د کار ممانعت د هېواد د ترقۍ لپاره ستر خنډ دی.»

حامد کرزی دا څرګندونې داسې مهال کوي، چې نږدې څلور کاله کېږي چې افغان نجونې تر شپږم ټولګي پورته له عصري زده‌کړو له ټولو حقونو بې‌برخې دي.

نوموړي بنسټ د سه‌شنبې په ورځ (د اپرېل ۲۹مه) په یوه بیان کې زیاته کړې، چې یوازې د روان کال په اپرېل میاشت کې تر ۲۵۰زرو ډېر افغانان هېواد ته دننه شوي او په وینا یې، له دې ډلې شاوخوا ۹۶ زره یې په جبري ډول اېستل شوي دي.

د دغه سازمان د ویاند بابر بلوڅ په وینا، د افغانانو پراخ بېرته ستنېدل پر شته بشرپاله مرستو یو اضافي فشار وارد کړی، هغه بشرپاله سرچینې چې لا له وړاندې د مېلیونونو کسانو اړتیاوو ته په هېواد کې دننه ځواب بسنه نه کوي.

همداراز، د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویاند اندېښنه ښودلې چې راستنیدونکي، په ځانګړې توګه ښځې او نجونې په افغانستان کې د کار، زده‌کړې او د تګ راتګ د ازادۍ په برخو کې له سختو محدودیتونو سره مخ دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ یو وار بیاد ایران او پاکستان پر حکومتونو غږ کړی، چې خپل هېواد ته د افغانانو ستنول باید په رضاکارانه، خوندي او درناوي سره ترسره شي او په دې تړاو یې ډاډمنتیا غوښتنه کړې ده.

دغه بنسټ د ۷.۵ مېلیارد ډالرو مالي مرستې غوښتنه کړې ده، تر څو بېرته راستنېدونکو ته د ژوند وسایل، د یوځای‌کېدو بهیر، مالي او ټرانسپورټي مرستې او په ځانګړې توګه د مېرمنو او نجونو اړتیاوو ته د پاملرنې ترڅنګ بنسټیزې اړتیاوې پوره کړي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د معلوماتو له‌مخې، د ۲۰۲۳ کال له پیل راهیسې تر ۳.۵ مېلیون ډېر افغانان هېواد ته ستانه شوي دي.

دا هغه شمیره ده، چې د نړۍوالو سازمانونو په باور نه یوازې د داخلي بې‌ځایه‌کېدو ګواښ ډېروي، بلکې اروپا ته د کډوالۍ لپاره د نویو هڅو امکان هم لوړوي.