هلمند کې يوې مېرمنې خپل خاوند د دویم واده کولو له کبله وژلی

په زابل ولایت کې ځايي خبریالانو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې په دغه ولایت کې د طالبانو والي محب الله حماس دوه ورځې وړاندې د دغه ولایت د ادارو رییسان وربللي او امر یې کړی، چې له خبریالانو سره له ویډیويي مرکو دډه وکړي او له دې وروسته خبریالان هیڅ غونډې ته ونه بلل شي.

همدارنګه حماس د دولتي ادارو رییسانو ته امر کړی، چې تر خپل لاس لاندې ادارو کې د ساکښو د انځورونو او ویډیوګانو اخیستلو مخه ونیسي او له دې وروسته له خبریالانو سره د ویډیويي مرکې کولو اجازه نه لري.

د زابل والي په دغه ولایت کې د ملي ټلویزیون ادارې ته هم د ساکښو انځورونو د نه خپراوي سپارښتنه کړې ده.

د طالبانو د امربالمعروف قانون له جوړیدو وروسته د ساکښو موجوداتو انځورونو اخیستلو بندیز پیل شوی او د زابل په ګډون په ۱۶ نورو ولایتونو کې هم د ساکښو پر انځورونو بندیز لګول شوی دی.

د رسنیو د ملاتړ ادارو پر رسنیو د طالبانو دغه ډول بندیزونه په وار وار غندلي او له طالبانو یې غوښتي چې پر خپلو بندیزونو له سره غور وکړي او له خپلو سختو پرېکړو تېر شي.

په کابل کې د طالبانو دوو سرچینو نن چهارشنبه، د غويي ۱۰مه، افغانستان انټرنشنل ته وویل چې تېره ورځ د غويي پر ۹مه د طالبانو ریاست الوزرا سیاسي معاونیت کې د ملا هبت الله شفاهي حکم عملي شو.

د ملاهبت الله د شفاهي حکم پر اساس د سیاسي معاونیت فعالیتونه ختم او دغه پوسټ له منځه لاړ.

د حکم له مخې، د ریاست الوزرا سیاسي معاونیت له درې سوه اداري تشکیل څخه یوازې د سپېدار ماڼۍ امنیتي مسوولینو په ګډون پنځه څلویښت کسان په خپلو دندو پاتې شول.

د سرچینو په وینا، د اوس لپاره به سپيدار ماڼۍ د طالبانو د کډوالو چارو وزیر مولوي عبدالکبیر په ولکه کې وي او هغه به د خپل دفتر او اوسېدو لپاره ترې ګټه اخلي.

سرچینې وايي:« له دې وړاندې مولوي کبیر ۹۰ امنیتي ساتونکي درلودل خو اوس یې یوازې ۲۰ ساتونکي ورته پریښي دي او نور یې ورڅخه تنقیص کړل.»

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزیر مولوي عبدالکبیر ددې ډلې د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال و خو له دغه مقام څخه تر لرې کېدو وروسته نوموړی په نامعلومو دلایلو، چې نارضایتي او امنیتي دلایل هم پکې شاملیږي، د کډوالو وزارت ته نه دی تللی او خپلې چارې له سپیدار ماڼۍ څخه پرمخ وړي.

تر اوسه د طالبانو رسمي ویاندویانو د ریاست الوزرا د سیاسي معاونیت د لغو کېدو په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی.

د طالبانو رياست ‌الوزراء مقام د دفتر عمومي ریاست تېره ورځ د غويي پر ۹مه په خپله اېکسپاڼه کې لیکلي و، چې د طالبانو د مشر ملاهبت الله د حکم پر اساس د ارګ ۲۲۲ بستونه تنقیص شوي.

یوې سرچینې چې ټاس خبري اژانس یې نوم نه دی په ډاګه کړی ویلي: «طالبان د کازان غونډې ته یو پلاوی لېږي.»

تمه ده چې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي به یې مشري وکړي. په دغه پلاوي کې به د کرنې او انرژۍ په ګډون د یو شمېر نورو وزارتونو چارواکي هم شامل وي.

دغې سرچینې ټاس ته زیاته کړې، چې د طالبانو پلاوی به په دې سفر کې د روسیې او طالبانو ترمنځ د همکاریو د نویو فرصتونو د موندلو په موخه کار وکړي.

د «روسیې او اسلامي نړۍ - نړیوال اقتصادي فورم» غونډه به د می د میاشتې له دیارلسمې نیټې څخه تر ۱۸مې نیټې پورې د روسیې په کازان ښار کې جوړه شي او اصلي تمرکز به یې په «ډیجیټل کولو او د همکارۍ فرصتونو» باندې وي.

د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي ضمیر کابلوف تر دې مخکې ویلي وو، چې د دغې غونډې په څنډه کې به د افغانستان او روسیې ترمنځ د سوداګرۍ یوه لویه غونډه جوړه شي.

هغه زیاته کړه چې د روسیې د ولسمشر مرستیال الیکسي اورچوک به د روسیې او افغانستان د سوداګرۍ د غونډې مشري وکړي.

کابلوف یادونه وکړه، چې پر دې سربېره به د فورم په څنډه کې د افغاني تولیداتو یو نندارتون هم جوړ شي.

دغه سازمان نن چهارشنیه په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې زیاته کړې، چې یاد هوکړه لیک په کابل کې د اسلامي همکاریو د سازمان د دفتر د مشر سعید العیاش او د طالبانو د سرې میاشتې د مشر شهاب الدین دلاور ترمنځ لاسلیک شو.

دا تړون په داسې حال کې لاسلیک کېږي، چې په افغانستان کې د زړه د ناروغیو سره د اخته ماشومانو شمېر خورا لوړ دی.

د سرې میاشتې ټولنې د راپورونو له مخې، تر ۱۴,۰۰۰ پورې ماشومان د زړه د مورزادي ناروغیو لکه د زړه د څنډې د درز (VSD) سره مخ دي.

په ۲۰۲۲ کال کې، د افغانستان په ختیځ جلال اباد ښار کې ترسره شوې یوه څېړنه ښيي چې د ۱,۳۲۳ ماشومانو په منځ کې چې د زړه د مادرزادي ناروغیو تشخیص یې شوی و، ۸۶.۴٪ یې د یوه کال عمر لاندې ماشومان وو.

د دې ناروغیو تر ټولو عام ډولونه د زړه د څنډې د درز (PDA)، د زړه د څنډې د درز بندښت (VSD) او (ASD) دي.

همدارنګه، د څېړنې پایلې ښيي چې د کلیوالي سیمو ماشومان د ښاري سیمو په پرتله د زړه د ناروغیو سره زیات مخ دي.

د دې ناروغیو د زیاتوالي یو لامل د نږدې خپلوانو ترمنځ واده کول، د حمل پر مهال د درملو بې ځایه استعمال، او د مور د روغتیايي پاملرنې نشتوالی ګڼل کېږي.

د يادونې وړ ده، چې د افغاني سرې مياشتې ټولنه د داسې ماشومانو د درملنې لپاره له يوې جرمنۍ موسسې سره تړون لري، چې هر کال شاوخوا څلوېښت ماشومان دغه هېواد ته د درملنې لپاره لېږدوي.

اوچا په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې د غونډې تمرکز «له پاکستان څخه د افغان کډوالو بیرته راستنیدو سره د روان بشري ناورین د حل لپاره بیړنۍ اړتیا وه.» «»

هېره دې نه وي، چې ملا شيرين د طالبانو يو مهم غړى او د دې ډلې مشر ملا هبت‌الله ته نږدې کس دی، چې د ملا هبت‌الله بهرني میلمانه معمولاً له هغه سره ليده کاته کوي.

کندهار ته د ښاغلي فلیچر سفر په داسې حال کې کېږي، چې ملګري ملتونه د افغانستان لپاره پر یوه پلان کار کوي.

داسې پلان چې د افغانستان په مسله کې د ښکېلو خواوو، هېوادونو او همداراز د طالبانو نظرونه د هېواد د راتلونکي لپاره راټول کړي.

د ملګرو ملتونو دا پلان د افغانستان لپاره په شپږو مهمو مسايلو راڅرخي، چې د نړۍوالې ټولنې او طالبانو وړاندیزونه په کې شامل دي.

په دې پلان کې بشري حقونه، ټول شموله حکومت، له ترهګرۍ سره مبارزه، پر طالبانو بندیزونه، د افغانستان د کنګل شوې شتمني او ډیپلوماټیک ماموریتونه شامل دي.

خو د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر وايي، چې ټام فلیچر کندهار ته د خپل سفر پر مهال د ملګرو ملتونو د کډوالو د راستنېدوله مرکز او د میرویس نیکه په نوم دیتیم خانې څخه لیدنه وکړې ده.