د اوکراین پر ښارونو له دوامداره بریدونو سره سم د روسیې د جګړې په موخو کې بدلون

د ترکیې اناډولي اژانس د جمعې په ورځ د (غويي ۱۱مه) خبر ورکړی، چې په غزه کې د اسراییلو د پوځي عملیاتو په سختېدو سره بشري هڅې زياتې محدودې شوي او له ۴۲۳۰۰۰ څخه زيات فلسطینیان بې ځایه شوي دي.

د ملګرو ملتونو ویاند سټیفن دوجاریک په یوه خبري کنفرانس وویل: «د بشري چارو د همغږۍ دفتر خبرداری ورکړ، چې په غزه کې د ننه د اسراییلو د پوځي فعالیتونو، بریدونو او عملیاتو له کبله بشري مرستې محدودې شوي، چې له کبله يې مرستندویه کارکوونکي او د هغوی ځایونه د خوندیتوب له خطر سره مخ دي.»

ویاند زیاته کړې، چې په هوايي بریدونو کې د استوګنې ودانۍ په نښه شوي او دامهال اړین توکي هم خلاص شوي دي.

د دوجاریک په خبره، چې همکاران یې د اړتیا وړ تیلو زيرمې له لاسه ورکړي او د اسراييلي چارواکو سره همغږۍ ته اړتیا لري.

هغه په ورته وخت کې د ماشومانو مرګونې زیان ته په ټينګار وویل: «ماشومان، چې د غزې د نفوس نیمایي برخه جوړوي، زموږ شریکان، چې د ماشومانو د ساتنې ملاتړ چمتو کولو لپاره کار کوي، خبرداری ورکوي چې دغه برخه د زیان له زیاتیدونکي کچې، غفلت او تاوتریخوالي سره مخ ده.»

د ملګرو ملتونو د ویاند په خبره، چې په غزه کې د عملیاتو له پيل راهسې ۱۰۰ ورځې پوره کيږي، چې مرګونه، ټپونه، ویجاړۍ او بې ځایه کېدل د دې کسانو په برخه دي.

په خبر کې راغلي، چې په جګړه ځپلې سيمه کې د قحطۍ راپورنه ورکول شوي او اسراییلو د مارچ له دویمې نېټې راهيسې د غزې لارې تړلي، چې د اړتیا وړ توکو د ننوتلو مخه یې نيولې ده.

د اسراییل پوځ د مارچ په ۱۸مه په غزه باندې خپل بريد بیا پيل کړ او د جنوري په ۱۹مه نېټه د فلسطين د مقاومت ډلې حماس سره د اوربند او بندیانو د تبادلې تړون یې مات کړ.

د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر راهیسې په غزه کې د اسراییلو په برید کې له ۵۲،۴۰۰ څخه ډیر فلسطینیان وژل شوي دي، چې ډیری یې ښځې او ماشومان دي.

ټرمپ په ټولنیزو رسنیو کې ولیکل چې "د ایران د تېلو، یا پیټرو، کیمیکل محصولاتو ټولې پېرودونې باید اوس ودرول شي!" هغه وویل چې هر هغه هیواد یا کس چې له ایران څخه دا محصولات اخلي، د متحده ایالاتو سره به سوداګري ونکړي.

دا ګواښ وروسته له هغه وشو چې عمان اعلان وکړ چې د راتلونکې اونۍ لپاره پلان شوي اټومي مذاکرات ځنډول شوي دي. د عمان د بهرنیو چارو وزیر بدر البوسیدي په ایکس دغه خبرداری خپور کړی.

هغه لیکلي: "د لوژستیکي دلایلو لپاره موږ د امریکا او ایران غونډه چې د شنبې په ورځ د می په دریمه نیټه په موقت ډول پلان شوې وه بیا تنظیموو." "نوې نیټې به هغه وخت اعلان شي کله چې دوه اړخیزه موافقه وشي."

البوسیدي، چې تر دې دمه یې د دریو پړاوونو له لارې خبرې اترې منځګړیتوب کړی، ډېر جزیات ندي ورکړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي یوه اعلامیه خپره کړې چې پکې راغلي دا خبرې اترې "د عمان د بهرنیو چارو وزیر په غوښتنه ځنډول شوې" . په اعلامیه کې وړاندې راغلي چې ایران "یوې عادلانه او دوامداره موافقې" ته ژمن دی.

په ورته وخت کې، یو کس چې د امریکا له مذاکره کوونکو سره بلد دی د نومو نه ښودلو په شرط العربیه انګلش ته وویل چې امریکا "هیڅکله په روم کې د خبرو اترو په څلورم پړاو کې خپل ګډون تایید نه کړ". یاد کس ویلي چې امریکا تمه لري چې خبرې اترې به "په نږدې راتلونکي کې" ترسره شي.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ ادارې د پنجشنې په ورځ د (غويي ۱۱مه) په یوه خبر کې ویلي، چې دا تر ټولو لويه ګډه مالي مرسته ده، چې ۶.۶ میليونه ډالره له بېړني حالت د مرکزي صندوق او ۱۰ میلیونه ډالره د افغانستان د بشري مرستو له صندوق څخه برابري شوي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د چارو او بيړنيو مرستو همغږي کوونکي ټام فليچر افغانستان ته د خپل پنځه ورځني سفر پر مهال وویل: « کله چې موږ سم علم او دقیق معلومات ولرو، کولای شو چټک عمل وکړو، ډېر خلک خوندي کړو، او محدودې منابع تر ډېره وکاروو، په داسې وخت کې چې د مالي ملاتړ سخت کمښت د افغانستان بشري کړکېچ لا ژور کړی دی.»

د اوچا د معلوماتو له مخې، دغه مرستې تر ډېره د هغو څلور ولایتونو (فاریاب، تخار، سرپل او بدخشان) لپاره دي، چې اوچکالۍ سخت ځپلي دي.

اوچا د کروندګرو او عيني شاهدانو له قوله لیکلي، چې فاریاب له پنځو کلونو څخه تر ټولو بده وچکالي تجریبه کوي.

ملګرو ملتونو ډاډ وړاندې کړی، چې د خپلو شریکانو سره پر وخت بېلابېلې مرستې تر سره کوي.

د همدې ادارې په خبره، چې ملګري ملتونه د خپلو پنځو ادارو، له شپږو نړۍوالو غيري دولتي موسسو او لسو افغاني بنسټونو سره کار کوي تر څو په سیمه ييزه کچه دغه ستونزه حل کړي.

اوچا ويلي، له ۲۰۲۰ کال راهیسې، د بیړني غبرګون مرکزي صندوق او د هېواد پر بنسټ ګډ صندوقونو په ترتیب سره ۱۲۲ میلیونه او ۴۸ میلیونه ډالر ځانګړي کړي، تر څو په ټوله نړۍ کې وچکالیو، سېلابونو، طوفانونو او د ناروغیو خپرېدو ته د وړاندوینې پر بنسټ غبرګونونه مرسته وکړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي د پنجشنبې په ورځ په یوه خبري ناسته کې اعلان وکړ چې د ایران او متحده ایالاتو ترمنځ غیرمستقیمې خبرې، چې ټاکل شوې وه د غوايي پر۱۳مه (مې۳مه) په روم کې ترسره شي، ځنډول شوې دي.

د ایرنا د رپوټ له مخې، بقایي وویل چې د خبرو د ځنډېدو وړاندیز د عمان د بهرنیو چارو وزیر له خوا شوی او د احتمالي نوي نیټې په اړه به وروسته معلومات ورکړل شي.

هغه د ایران د «ډیپلوماتیکې ارادې» پر دوام یو ځل بیا ټینګار وکړ او ویې ویل چې ایران له ډیپلوماسۍ د خپلو مشروعو او قانوني ګټو د ترلاسه کولو لپاره کار اخلي، څو د هغو بندیزونو او اقتصادي فشارونو پای ته رسولو ته زمینه برابره شي چې د هر ایراني د بشري حقونو تو ژوند ښه والي پر وړاندې خنډ دي.

د بقایي په وینا، د ایران استازي له پیل څخه د ښو نیتونو پر بنسټ او نړیوالو قوانینو سره سم، د سوله ییزې اتومي انرژۍ د کارونې او غیرقانوني بندیزونو د پای ته رسولو لپاره مشخص چوکاټونه ټاکلي دي.

په ورته وخت کې د عمان د بهرنیو چارو وزیر پر خپل اېکس ولیکل، چې د ایران او امریکا تر منځ څلورمه غیرمستقیمه غونډه، چې ټاکل شوې وه د شنبې په ورځ د ایټالیا په پلازمېنه روم کې ترسره شي، د «لوژستیکي» لاملونو له امله ځنډېدلې.

بدر بن حمد البوسعیدي وايي، « د لوژستیکي دلایلو له امله، مونږ د ایران او امریکا تر منځ غونډه چې د شنبې په ورځ پلان شوې وه، بلې نیټې ته وځنډوله. نوی تاریخ به د دواړو خواوو تر توافق وروسته اعلان شي».

له دې وړاندې د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي اعلان کړی و چې دا غونډه به په روم کې ترسره شي.

هغه زیاته کړې وه چې د خبرو له رسمي پيل وړاندې، به د جمعې په ورځ له دریو اروپايي هېوادونو (فرانسې جرمني او بریټانیا) سره هم ناستې ولري.

خو د اکسیوس او المیادین د رپوټونو له مخې، دا ناستې هم تر نامعلومې نیټې وځنډول شوې.

ایران د حوثي یاغیانو د ملاتړ په تړاو د واشنګټن له خبرداري وروسته د پنجشنبې په ورځ امریکا تورنه کړه چې «متناقض چلند» او « پاروونکې څرګندونې» کوي.

د چارشنبې په ورځ واشنګټن پر هغو شرکتونو بندیزونه ولګول چې د ایران د نفتو او پټرولیم په قاچاق کې ښکیل دي.

په راپور کې د مایک والټز او د هغه د مرستیال الېکس وانګ د دندو پرېښودو د قیقه نېټه نه ده په ډاګه شوې، خو پر مایک والټرز په مارچ میاشت کې له هغه وروسته نیوکې زیاتې شوې، چې نوموړي په غیر قصدي ډول د اتلانتیک مجلې مسوول مدیر جیفري ګولډبرګ د امریکا د دفاع وزیر او د ډونالډ ټرمپ د مرستیال په ګډون د جګپوړو امریکايي چارواکو د سیګنال په ګروپ کې شامل کړی و. د سیګنال دغه ګروپ په یمن کې د حوثیانو پر وړاندې د اقداماتو او د هغوی پر پټنځایونو د برید د همغږي کولو لپاره جوړ شوی و.

وروسته جېفري ګولډبرګ د خبرو اترو له سکرین شاټونو سره یوه مقاله خپره کړه او دغه معلومات یې پکې افشا کړل.

له دې پېښي وروسته که څه هم د مایک والټز د استعفا په اړه بحثونه راپوته شول، خو ټرمپ د نوموړي ملاتړ وکړ او هغه یې «ښه انسان» وباله.