امریکا په سره سمندر کې د الوتکو وړونکو بېړیو موده غځوي

د ملګرو ملتونو د پرمختیايي پروګرام د اسیا پسیفیک څانګې مشرې کاني وګنراجا زیاتوي، چې طالبان دې پر ښځو او نجونو لګول شوي بندیزونه لرې کړي او د ښځو په مشرۍ د سوداګرۍ ملاتړ دې وکړي.

نوموړې له خبریالانو سره په خبرو کې ویلي، چې که د ښځو او نجونو پر وړاندې بندیزونه دوام ومومي نو د ۲۰۲۴ څخه تر ۲۰۲۶ کلونو پورې به د افغانستان اقتصاد ته نږدې ۹۲۰ مېلیونه ډالره زیان واړوي.

نوموړې دا څرګندونې په داسې حال کې کړي، چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه دفتر یا یوناما تېره ورځ په خپل نوي راپور کې ویلي وو، چې طالبانو د ښځو پر ازداۍ او حقونو خپل بندیزونه سخت کړي او ښځې یې له ټولنیز ژونده ایستلي دي.

د هندي حکومت یوه چارواکي رویټرز سره په خبرو کې ویلي، چې هند له ای ایم اېف څخه غوښتي چې پاکستان ته ورکړل شوي پورونه او مالي مرستې بیا له سره و ارزوي، خو د دې غوښتنې نور جزییات نه دي ورکړل شوي.

د پاکستان د مالیې وزیر سلاکار خرم شهزاد ویلي، چې د ای ایم اېف پروګرام په بشپړه توګه پر سم لوري روان دی او د ای ایم اېف تازه ارزونه هم په بریالیتوب سره بشپړه شوې ده.

یاده دې وي، چې پاکستان تېر کال له ای ایم اېف څخه ۷میلیارده ډالره مرستې ترلاسه کړې وې او سږ کال یې ۱.۳میلیارده ډالره د اقلیم پور هم اخیستی دی.

دغه چارواکي زیاتوي، چې په نښته کېیو پاکستانی عسکرهم ټپي شوی دی. دوی وایي،طالبان د یوه کوردننه پټ شوي وو او د عملیاتو پر مهال هیلیکوپټر چورلکې هم استعمال شوې.

د عملیاتو پر مهال امنیتي ځواکونه د هغو ټپي شوو وسله‌والو د نیولو هڅه کوي چې وروسته له ټپي کېدو نږدې ودانیو ته یې پناه وړې ده. ځایي سرچینې د پراخو چاودنو او درنو ډزو راپور ورکړی.

بل خوا، پاکستاني طالبان بیا وایي، درې پاکستاني سرتېري یې وژلي او یو ټپي دی.

انډیا ټوډې راپور ورکړی، چې دا په هند کې لومړۍ لیکه ده، چې جنګي جټ الوتکې کولی شي د ورځې او شپې، هر وخت پرې بېړنۍ ناستې کولی شي. د دې لیکې اوږدوالی ۳.۵ کیلومتره ښودل شوی دی.

هندي رسنیو ویلي، چې هېواد یې د خپلې دفاعي وړتیا د پیاوړتیا په هدف یو مهم ګام اخیستی او د هند هوايي ځواک به پر دغه بېړنۍ لیکه دوه پړاوه تمرینونه ترسره کړي.

په دغو تمریني الوتنو کې د هند مخکښې جنګي او ټرانسپورټي الوتکې برخه اخلي.

د هندي رسنیو له‌خوا په یوې خپره شوې ویډیو کې ښکاري، چې د هند د هوايي ځواک الوتکې پر دې لیکه ازمایښتي الوتنې کوي، څو ارزونه وکړي، چې ایا دا لیکه د بېړني حالت پر مهال د بدیل الوتنځي په توګه کارېدلی شي که نه.

د راپورونو له مخې، د هند هوايي ځواک به د دې بېړنۍ لیکې د بشپړې عملیاتي وړتیا د ارزونې لپاره نه‌ یوازې د ورځې، بلکې د شپې په اوږدو کې هم د الوتکو ناستې او تمرینونه ترسره کړي.

یاده لیکه د ځانګړو تخنیکي وسایلو په کارولو سره جوړه شوې او دومره پیاوړې ده، چې د درنو پوځي الوتکو وزن او فشار زغملای شي.

د هند هوايي ځواک مسولین وايي، چې دا الوتنځای نه‌ یوازې د دغه هېواد دفاعي چمتووالی لوړوي، بلکې د بیړنیو حالاتو پر مهال د چټک ځواب او غبرګون وړتیا هم پیاوړې کوي.

یاده لیکه په عادي حالاتو کې د موټرو د تګ راتګ لپاره کارول کېږي.

هند دغه سړک په داسې مهال پرانیزي، چې د هند تر ادارې لاندې د کشمیر په پهلګام سیمه کې پر سیلانیانو تر برید وروسته د هند او پاکستان ترمنځ اړیکې ترینګلي شوي.

د امریکا د ولسمشر مرستیال جې ډي وېنس او د بهرنیو چارو سرپرست وزیر مارکو روبیو له فاکس نیوز سره په جلا جلا مرکو کې ویلي، چې د روسیې او اوکراین ترمنځ جګړه لا هم روانه ده او د سولې څرک نه ښکاري.

جې ډي وېنس ټینګار کړی چې د سولې پرېکړه باید دواړه خواوې، یعنې روسیه او اوکراین، پخپله وکړي. هغه زیاته کړه: "جګړه به ژر پای ته ونه رسېږي. دا مهمه ده چې وپوهیږو، یوازې روسان او اوکراینیان کولی شي دا تصمیم ونیسي." وېنس پوښتنه وکړه: "ایا د څو کیلومتره خاورې لپاره باید زرګونه سرتېري قرباني شي؟"

بل‌خوا، مارکو روبیو خبرداری ورکړی چې که د سولې خبرې ژر پرمختګ ونه‌کړي، نو ټرمپ باید پرېکړه وکړي چې څومره وخت او انرژي دې موضوع ته ځانګړې کړي. هغه وویل: "دواړه خواوې یو څه نږدې شوي، خو لا هم ترمنځ یې واټن ډېر دی."

ډونالډ ټرمپ تر دې وړاندې ژمنه کړې وه چې د ولسمشرۍ د دویم پړاو له پیله به د روسیې او اوکراین ترمنځ سوله راولي، خو دا ژمنه د هغه د سلاکارانو له مخالفت سره مخ شوې او هغه وخت ناوخت د روسیې پلوي دریځونه ښودلي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر روبیو د ټرمپ د سلاکار مایک والټرز پر ځای په موقت ډول ګمارل شوی دی.

والټز د اوکرایني چارواکو نږدې متحد ګڼل کېده، خو د هغه له برطرفۍ وروسته لا روښانه نه ده چې دا بدلون به د ټرمپ ادارې او اوکراین اړیکو ته څه اغېز ورسوي.