طالبانو په سرپل ولایت کې یو کس د «غلا» په تور په دُرو وواهه

د طالبانو ویاند مرستیال حمدالله فطرت وايي چې په دې سفر کې به د ملا برادر په کډون یو شمیر وزارتونو وزیران هم د نوموړي ملتیا کوي.

فطرت ویلي، چې په دې پلاوي کې د صنعت او سوداګرۍ، ټرانسپورټ او هوايي چلند وزیران، او همداراز د کرنې، مالدارۍ او بهرنیو چارو وزارتونو استازي شامل دي، چې ټاکل شوې د کازان اقتصادي فورم کې ګډون وکړي.

د نوموړي په وینا، د یاد فورم ترڅنګ به دا پلاوی له روسي چارواکو سره هم جلا جلا ناستې ولري او د افغانستان او روسیې ترمنځ د اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا په موخه به هم خبرې وکړي.

کازان اقتصادي فورم به د می میاشتې له ۱۴مې نېټې تر ۱۶مې دوام ولري او په دې نړۍواله غونډه کې د ۷۸ هېوادونو شاوخوا ۲۰ زره استازي برخه اخلي.

د می پر ۱۵مه به د فورم رسمي پرانیسته ترسره شي، چې پکې د روسیې مرستیال لومړی وزیر الکسي اوورچوک به د روسیې ـ افغانستان د سوداګرۍ ځانګړي فورم مشري هم وکړي.

دغه راز د می پر ۱۶مه عمومي غونډه کې به د «ډیجیټل تحول» موضوع تر بحث لاندې ونیول شي او همداراز د «ستراتېژیک لید ډلې» ناسته به د «روسیه - اسلامي نړۍ» تر سرلیک لاندې مهم بحثونه ولري.

د نورو فرهنګي پروګرامونو ترڅنګ معتدل یا «د حیا» پر بنسټ فېشن نندارتون هم په دغه فورم کې ښودل کیږي.

بل‌خوا، د روسیې له‌خوا د طالبانو پر فعالیتونو د شاوخوا ۲۰ کلن بندیز لرې کول، د منځنۍ اسیا هېوادونو او مسکو لپاره له دې ډلې سره د اړیکو تودولو دروازې پرانیستې دي.

دغه وزارت په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې په تېر یو کال کې یې د رسنیو له مسولینو او خبریالانو سره د اسلامي ارزښتونو د دودولو، دیني اصولو د پلي کولو او له رسنیو سره د همغږۍ او همکارۍ په موخه ۱۰۶۲ ناستې ترسره کړې دي.

د طالبانو د امر بالمعروف وزارت زیاتوي، چې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې یې د رسنیو ستونزې او وړاندیزونه اورېدلي او له رسنیو یې غوښتي چې د مثبتو پیغامونو په خپرولو او د اسلامي ارزښتونو په دودولو کې له دې وزارت سره همکاري وکړي.

همدا راز په دغې خبرپاڼه کې راغلي، چې د “اسلامي" اصولو په چوکاټ کې د رسنیو بشپړ ملاتړ کوي او له رسنیو څخه یې غوښتي، چې په خپلو چارو کې “اسلامي” اصول او “شرعي” لارښوونې په پام کې ونیسي.

یاد وزارت په داسې حال کې له رسنیو سره د همکارۍ او همغږۍ ادعا کوي، چې د همدې وزارت له لوري لګول شویو سختو محدودیتونو له امله په افغانستان کې ګڼې رسنۍ تړل شوې، د ښځو د غږ خپرولو مخه نیول شوې او نږدې لس تنه خبریالان او د رسنیو کارکوونکي بندي دي.

که څه هم د خبریالانو ملاتړو بنسټونو په وار- وار له طالبانو د دغو بندیزونو او محدودیتونو د لرې‌کېدو غوښتنه کړې، خو دا ډله رسنیو ته د دوښمن په سترګه ګوري او د یادو بنسټونو غوښتنې یې له پامه غورځولي دي.

بل خوا، د مطبوعاتو د ازادۍ د نړۍوالۍ ورځې په مناسبت د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ له طالبانو د دغو بندیانو د سمدستي خوشې کولو غوښتنه کړې ده.

هغه وویل، خبریالان په افغانستان کې له سخت سانسور، ګواښونو او بې‌اساسه نیونو سره مخ دي، په ځانګړي ډول ښځینه خبریالانې چې لا ډېر محدودیتونه زغمي.
بېنېټ له نړۍوالې ټولنې وغوښتل چې له افغان رسنیو او خبریالانو، په ځانګړې توګه له هغو چې له هېواده بهر دي، پراخ ملاتړ وکړي. هغه ټینګار وکړ چې د مطبوعاتو ازادي د حقیقت، عدالت او سولې بنسټ دی.

طالبانو د ښځو د ویښتانو په جرم نیول شویو کسانو انځور هم خپور کړی او ښکاري چې په نیول شویو کسانو کې یو شمېر یې کم عمره ماشومان دي.

طالبانو ویلي، چې نیول شوي کسان یې د څېړنو په موخه د غزني امنیه قوناندانۍ د جنايي پېښو په وړاندې د مبارزې څانګې ته سپارلي دي.

طالبانو د ښځو د وېښتانو پېر، پلور او قاچاق باندې بندیز لګولی دی.

د راپورونو له مخې، له افغانستان څخه راټولېدونکي وېښته پاکستان ته په قاچاقي توګه لېږدول کېږي او له هغه ځایه بیا نورو هېوادونو ته صادرېږي. چین یو له هغو هېوادونو څخه دی چې د انسانانو وېښته ورته له پاکستان څخه قاچاق کېږي او تر پروسس وروسته یې د مصنوعي ویښتانو، ویښتینو خولیو او ویښت پوښونو په جوړولو کې کاروي.

دغه معاونیت ویلي، چې د تازه او وچې مېوې په صادراتو کې بادام، چهارمغز، جلغوزي، الوبخارا، انځر، کشمش، زردالو، انار، انګور او مڼه شامل و.

هممهاله د کندهار د سوداګرۍ خونې مرستیال عبدالباقي بنا وايي، تېرکال له کندهار څخه د ۳۱۲ میلیونو ډالرو په ارزښت ۱۳۹ زره او ۳۱۷ ټنه وچه او تازه مېوه صادر شوې ده.

نوموړی وايي، په یادو صادراتو کې ۷۲ زره او ۹۳۱ ټنه وچه مېوه د څه د پاسه ۲۷۹ مېلیونو ډالرو په ارزښت هند، پاکستان، چین، کاناډا، امریکا، متحده عربي اماراتو، جرمني، سویډن، ترکیې او ایران ته صادره شوې ده او د ۳۳ میلیونه ډالرو په ارزښت ۶۶،۳۸۶ ټنه تازه مېوه هند او پاکستان ته صادره شوې ده.

ښاغلی بنا وايي، تېرو کلونو کې له کندهار څخه بهرنیو هېوادونو ته د وچې او تازه مېوې صادارت تر ډېره پاکستان ته کېدل خو تېر کال په پاکستان کې د افغان صادراتو په وړاندې د مالیاتو لوړیدو له امله اوس پاکستان ته د وچې او تازه مېوې صادرات کم شوي دي.

د کندهار د سوداګرۍ خونه وايي، د کندهار وچه مېوه تر ډېره حده هند ته صادریږي خو د هند او پاکستان ترمنځ د روانو ناندریو له امله له هند سره هم سوداګرې کمه شوي ده. تازه د هند سوداګرۍ وزارت په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې له پاکستان څخه یې په هر ډول ازادو او ټرانزیټي وارداتو بندیز لګولی دی.

د پکتیکا ولایت د یحیی خېلو ولسوالۍ پخواني سیمه‌ییز د پولیسو افسر مایدین، د شنبې په ورځ (د غويي ۱۳مه) افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبانو څو ځله د وسلو د لټون په پلمه د هغه کور تلاشي کړی دی.

مایدین وویل: «طالبانو مې سپین‌ږیری پلار او وروڼه نیولي، د اونو پسې یې تړلي وو او ماشومان او مېرمنې یې د وسلو په نوم ډارولي دي.»

دغه پخوانی نظامي وایي، څو ځل یې د یحیی خېلو ولسوالۍ ادارې ته د ځایي طالبانو پر ضد عریضې کړې دي او غوښتنه یې کړې چې دغه طالبان دې له داسې کړنو ډډه وکړي، خو وایي هېڅ یوې عریضې ته پاملرنه نه ده شوې.

مایدین، چې دا مهال له هېواده بهر ژوند کوي، زیاتوي: «سره له دې چې طالبانو د عمومي بښنې اعلان کړی، بیا هم پخواني نظامیان د بېلابېلو پلمو او فشارونو لاندې نیسي او د پخوانۍ دندې له امله یې ځوروي.»

دغه پخواني نظامي هغه انځورونه هم افغانستان انټرنشنل سره شریک کړي، چې یو شمېر مخ پټي طالبان چې ځیني یې په نظامي جامو کې هم دي د مایدین د کور په انګړ کې ګرځي.

په انځورونو کې ښکاري چې دوی هڅه کړې چې وسلې ومومي.
هغه له طالبانو غوښتنه کوي چې په یحیی خېلو ولسوالۍ کې د خپلو کسانو خپلسرې کړنو مخه ونیسي.

سره له دې چې د طالبانو مشر ملا هبت‌الله د واکمنېدو په لومړیو کې د پخواني نظام ټولو مخالفانو ته د عمومي بښنې اعلان وکړ، خو له هغه را وروسته وخت ناوخت د مخکیني حکومت پخواني سرتېري، امنیتي کارکوونکي او چارواکي یا په مرموز ډول وژل شوي، یا د طالبانو له لوري نیول شوي، شکنجه شوي او حتا وژل شوي دي.