هندي رسنۍ: د ای‌پي‌اېل سیالۍ د امنیتي اندېښنو له امله وځنډول شوې

نوموړي دغه څرګندونې د تلسېمیا ناروغۍ پر وړاندې د مبارزې او عامه پوهاوي په غونډه کې کړي دي.

هغه زیاته کړې، چې دغو ناروغانو ته یې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې روغتیايي اسانتیاوې برابرې کړي دي. حقاني وویل: «د دغو ناروغانو لپاره دقیقې معاینې ترسره کېږي او وړیا دوام هم ورته برابره شوې ده.»

یوه روغتیاپال ډاکټر عامر خان پامیر چې د تلسېمیا د ناروغۍ په برخه کې یې څېړنې کړې د طالبانو تر واک لاندې شته امکاناتو د دغه ناروغۍ د درملنې لپاره کافي نه ګڼي.

د هغه په وینا، په افغانستان کې د حاکمو دودونو له کبله په خپلوانو کې ودونه کول هم د دغه ناروغۍ د رامنځته کیدو لامل کیږي.

د نوموړي په خبره، د دوی څېړنو ثابته کړې چې په افغانستان کې ۶۶سلنه افغانانو له خپلو خپلوانو سره ودونه کړي‌ دي.

ډاکټر عامر وویل: «اوس په پرمختللې نړۍ کې تلسېمیا کومه وبایي یا وژونکي ناروغي نه ده،‌ لکه څنګه چې مونږ ورته خپل هېواد کې لاس په نامه باندې ولاړ یو.»

د تلسېمیا یوه ناروغ ماشوم محمد قاضي زاده په ژړغوني غږ د تلسېمیا ناروغۍ په برخه کې د نړۍوالو مرستو غوښتنه وکړه.

هغه چې له سترګو یې اوښکې روانې وې زیاته کړه: «معلومه نه ده چې زره به راتلونکی کال ژوند یم او که مړ،‌ خو ټولو هېوادوالو څخه هیله کوم چې د خپلې وینې په ورکولو سره زمونږ ژوند وژغوري.»

روغتیاپالان تلسېمیا یوه حرثي ناروغي ګڼي. باور دا دی چې د میندو او پلرونو د نیمګړو جنونو په وسیله ماشومانو ته لېږدول کېږي.

د معلوماتو له مخې په نړۍ کې لس میلیونه میندې هر کال داسې حمل اخلي چې په جسم کې یې پټ په پټه د تلسېمیا جنونه ځای پر ځای کېږي.

د څېړنو له مخې په نړۍ کې هر کال ۱.۳۳ میلونه ماشومان په تلسېمیا ناروغۍ اخته زېږېږي.

د هغه په خبره، دغو کسانو کې «۵۳۲ افغان کډوالو» د اې سي سي کارتونه لرل او پاتې «۴۱۷» بې اسناده کډوال وو.

دغه کسان د پنجاب په ګډون په پښتونخوا ایالت کې د پولیسو له لوري نیول شوي وو.

هم مهاله سرچینو افغانستان انټرنشنل ته زیاته کړې، چې د کډوالو د اېستل کیدو بهیر له یوې اوونۍ راهیسې پڅ شوی دی.

سره له دې چې د هند او پاکستان ترمنځ شخړې په اوج کې دي، دوه ورځې دمخه پولیسو د اسلام اباد په «بي ۱۷ ښارګوټي» کې نږدې پنځوس تنه ونیول.

په نیول شویو کسانو کې ماشومان او ښځې هم شاملې وې.

پاکستان د اپرېل له لومړۍ نېټې څخه د کډوالو د اېستل کیدو دویمه لړۍ پیل کړې چې تر دې دمه یې «۱۴۶زره افغانان» پر ډیورنډ کرښه اړولي دي.

د ملګرو ملتونو، کډوالو ملاتړ سازمانو او ان طالبانو له لوري‌ له پاکستان نه غوښتنې وشوې چې د افغان کډوالو د اېستل کیدو بهیر دې ودروي او په باعزته توګه دې یې د ستنیدو اسانتیاوې برابرې کړي.

خو پاکستان دغو غوښتنو ته چندان پام ونکړ او دا لړۍ یې ګړندۍ وساتله.

په پاکستان تر دوه میلونه ډېر افغان کډوال مېشت دي چې ډېری یې د ملګرو ملتونو د کډوالۍ سازمان څخه ثبت شوي کارتونه لري، خو هغوی ته هم خبرداری ورکړل شوی، څو د جون میاشتې تر پایه له دغه هېواده ووځي.

بلخوا ایران هم د افغان کډوالو د ځورولو او اېستلو لړۍ روانه ساتلې ده.

ایراني چارواکو خبر ورکړی، چې په نږدې راتلونکي کې به د سلګونه زره افغان کډوالو د اېستل کیدو بهیر پیل کړي او وېره شته چې د دغو کډوالو په ستنیدو سره به د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې بشري ناورین لا پسې ډېر شي.

دغه افغانان داسې مهال له ګاونډیو هېوادونو څخه ستنېږي چې په هېواد کې د لوږې او بې روزګارۍ کچه تر بل هر وخته ډېره شوې ده.

د یونسیار چارواکو اندېښنه ښودلې، چې تازه ستانه شوي کډوال به هم له دغه ناورین څخه خوندي پاتې نه شي او د نجونو په ګډون به ښځې هم د طالبانو له سختو بندیزونو سره مخې شي.

ټي ټي پي د (غوايي ۱۹مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، د‌ پاکستاني پوځیانو پوسته یې د سپکو او درنو وسلو تر اور لاندې راوستې وه.

خبرپاڼه زیاتوي، په پوسته کې د شپږ عسکرو تر وژل کیدو وروسته یې د پوځیانو هغه کتار هم په نښه کړ، چې د مرستې لپاره سیمې ته راروان و.

پاکستاني طالبانو ادعا کړې، چې په دغو دواړو بریدونو کې یې د ۲۰ پاکستاني عسکرو د وژل کیدو تر څنګ دوه پوځي موټرې هم له منځه وړي دي.

همدا راز ویل شوي، چې له دغو وژل شویو کسانو څخه سپکې او درنې وسلې هم نیول شوي دي.

خبرپاڼه کې د «ټي ټي پي» د یوه جنګیالي‌ د وژل کیدو یادونه هم شوې ده.

تر اوسه پورې د‌ پاکستان پوځ او ځايي امنیتي ادارو په دې تړاو څه نه دي ویلي.

دغه وسله واله نښته داسې مهال کېږي چې د هند او پاکستان ترمنځ کړکېچ هم اوج ته رسیدلی او پر یو بل یې هوایي بریدونه کړي دي.

هم مهاله د پښتون ژغورنې غورځنګ په ګډون یو شمېر نورو بنسټونو نیوکې کړي، چې پاکستان د یاد کړکېچ سره سره د پښتنو په سیمو کې هوایي بمبارۍ جاري ساتلې دي.

په پښتونخوا او بلوچستان کې نا امنۍ ورځ تر بلې پراخیدونکي دي. په دغو ایالتونو کې د «ټي ټي پي» وسله والې ډلې سربېره بلوڅ بېلتون پالې ډلې هم پراخ فعالیتونه لري.

پاکستان ادعا لري، چې د دغو وسله والو ډلو ترشاه هم د هند پوځي او مالي‌ ملاتړ دی.

په تورخم کې له سهار راهیسې دواړه غاړو ته سلګونه کسان د تګ راتګ په موخه په انتظار ولاړ دي‌ او لا هم څرګنده نه ده چې لاره به کله پرانېستل شي.

هم مهاله یوه سرچینه وایي، د لارې د بندښت له کبله د افغان کډوالو د ایستل کیدو بهیر کې هم ځنډ راغلی دی.

هغه زیاته کړې، چې د‌ هند له لوري‌ په پاکستان کې جوماتونه په نښه شوي او دا چاره یې په ښکاره توګه له اسلام سره دوښمني ده.

مفتي تقي عثماني د افغان طالبانو لوی خواخوږی دی او د یادې ډلې ډېری لوړ پوړي مشران ورته پر ځانګړي احترام قایل دي.