سوریه عربستان ته: مننه چې د امریکا د بندیزونو د لرې‌کېدو په برخه مو همکاري وکړه

نوموړي د سې‌شنبې په ورځ (د غويي ۲۳مه) د سعودي عربستان په څېر د امریکا د سیمه‌ییزو متحدینو پر دفاع ټینګار کړی او پر ایران یې یو وار بیا توندې نیوکې کړې دي.

د متحده‌ایالاتونو ولسمشر وايي، چې که دی هغه مهال ولسمشر وای، د کابل په هوايي ډګر کې به د سلګونو کسانو د وژنې پېښه هېڅکله نه وای رامنځته شوې.

هغه د امریکايي ځواکونو د وتلو پرمهال د کابل پر هوايي ډګر د داعش ځانمرګي ته هم اشاره کړې ده.

ټرمپ په ریاض کې د سعودي عربستان–امریکا د پانګونې په فورم کې د وینا پرمهال، د کابل په هوایي ډګر کې د لسګونو کسانو په ګډون د ۱۳ امریکایي سرتېرو وژل کېدو ته په اشاره زیاته کړې، چې دا کسان د بایډن ادارې د بشپړې بې‌کفایتۍ له امله وژل شوي دي.

هغه له افغانستانه د امریکایي ځواکونو د وتلو په تړاو وویل: «ښايي له همدې امله پوتین پرېکړه کړې وي چې پر اوکراین برید وکړي، که زه ولسمشر وای، هېڅکله به داسې نه و شوي.»

ډونالډ ټرمپ ټینګار کړی، چې که هغه ولسمشر وای، له افغانستانه به په عزت، ځواک او اقتدار سره وتلی وای.

نوموړي د ځواکونو د وتلو پر څرنګوالي توندې نیوکې وکړې او ویې ویل: «زما په اند دا زموږ د هېواد په تاریخ کې تر ټولو شرموونکې شېبه وه.»

د امریکا ولسمشر په منځني ختیځ کې د داعش ځپلو ته په اشارې وايي، چې د پاکستان په مرسته یې د کابل په هوايي ډګر د برید عامل نیولی دی.

دا لومړی ځل نه دی، چې ټرمپ له افغانستانه د امریکا ځواکونو د وتلو پر څرنګوالي نیوکه کوي، بلکې نوموړي واک ته له رسېدو وړاندې هم د مخکېني ولسمشر جو بایډن اداره د دې موضوع په تړاو پړه بلله.

نوموړي وویل، امریکا له سوریې سره د اړیکو عادي کولو لپاره لومړني ګامونه اخیستي دي.

ټرمپ زیاته کړه چې د امریکا او سوریې د بهرنیو چارو وزیران به په دې اونۍ کې وویني.

ټرمپ د ایران په اړه وویل، چې « زه غواړم له ایران سره یوه موافقه وکړم څو نړۍ یو خوندي ځای شي».

هغه د سوریې د حکومت لپاره د بریا هیله څرګنده کړه.

ټرمپ وویل چې « شهزاده محمد بن سلمان ډېر سخت کار کوي زه فکر نه کوم چې هغه حتا د شپې ویده شي».

هغه زیاته کړه، چې د پاچا سلمان او شهزاده محمد بن سلمان په مشرۍ سیمه کې یو فوق‌العاده او ژور بدلون روان دی.

نوموړي زياته کړه: «اوس مهال د سعودي عربستان اقتصاد په سیمه کې د امريکا تر ټولو ستر اقتصادي شريک دی».

هغه دا هم وويل: «سعودي عربستان له امريکا سره د ۶۰۰ ميليارده ډالرو پانګونې فرصتونو په لټه کې دی او هيله لرو چې دا اندازه يو تريليون ډالرو ته لوړه کړو».

د سعودي وليعهد زياته کړه چې امريکا د سعودي د عمومي پانګونې صندوق له مهمو هدفونو څخه ده.

په دغه فورم کې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وویل، چې د منځني ختیز راتلونکې له همدې ځایه پیلیږي او ریاض به د سوداګرۍ په یوه نړیوال مرکز بدل شي

ایکسپریس ټربیون پاکستانۍ رسنۍ د سې شنبې په ورځ راپور ورکړی، چې خواجه محمد اصف دا څرګندونې له خبریالانو سره د خبرو پر مهال وکړې او ویې ویل چې د هند او پاکستان ترمنځ هر ډول راتلونکی خبرې به یوازې هغه وخت ممکنې وي چې پر دریو اساسي موضوعاتو بحث وشي.

هغه ترهګري، د کشمیر لانجه او د اوبو شخړې هغه درې موضوعګانې یادې کړې چې د هغه په وینا باید له هند سره پرې خبرې وشي.

هند له دې وړاندې ویلي و، چې ددوی ترمنځ هیڅ خبرې اترې نشته.

اصف وویل، «پاکستان له تېرو ۲۵ کلونو راهیسې د ترهګرۍ قرباني دی او ناعادلانه تورن شوی».

هغه ټینګار وکړ چې نړیوال باید د پاکستان دا هڅې وګوري. نوموړي زیاته کړې، چې د لومړي وزیر شهباز شریف له خوا د وروستیو پېښو د څېړنې وړاندیز لا هم پر مېز دی، خو پاکستان د خبرو اترو لپاره دا غواړي چې د ترهګرۍ پر وړاندې یې رول په رسمیت وپېژندل شي.

هغه د کشمیر په اړه وویل، چې دا شخړه لا هم حل شوې نه ده او د هر ډول مذاکراتو برخه باید وي. همداراز، هغه د اندس د اوبو تړون ته اشاره وکړه او خبرداری یې ورکړ چې د دې تړون سیاسي کول به سیمه‌‌ییز ثبات له خطر سره مخ کړي.

خواجه اصف هند د ترهګرۍ په اوږدمهاله ملاتړ تورن کړاو ادعا یې وکړه چې د هند مداخله په کاناډا او امریکا کې هم ثابته شوې ده. هغه ټینګار وکړ چې دا شواهد باید د خبرو پر مهال وړاندې شي.

د هند او پاکستان ترمنځ د اوربند اعلان د مې پر ۱۰مه وشو، چې دواړه هېوادونه یې د جګړې له ژورې راوېستل. دا اوربند لومړی د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان کړ او وروسته د دواړو هېوادونو چارواکو تایید کړ.

خو له اوربند څو ساعته وروسته، د کنټرول کرښې دواړو خواوو کې بیا د ډزو تبادله وشوه او په سرینګر کې چاودنې وشوې، چې د اوربند د پایښت په اړه اندېښنې یې زیاتې کړې.

د پاکستان د پوځ ویانداحمد شریف چودري، وویل چې پاکستان د اوربند غوښتنه نه ده کړې، بلکې هند د پاکستان له غبرګون وروسته د اوربند غوښتنه وکړه. هغه دا هم وویل چې د اټومي ځواک لرونکو هېوادونو ترمنځ جګړه "ناممکنه" او "بې‌مانا" ده.

له دې وړاندې نیویارک ټایمز د خپلو سرچینو په حواله ویلي و، چې کله هند پر نورخان هوايي اډه ، چې د پاکستان د اتومي قوماندې مرکز ته نږدې پرته ده، برید وکړ، سپینې ماڼۍ مداخله وکړه او اوربند اعلان شو.

هغه ټینګار وکړ: « له چین سره د سوداګرۍ توازن د ټرمپ د ادارې لومړیتوب دی، موږ به هڅه وکړو چې د ستراتیژیکو سکتورونو لپاره له چین څخه ځان راټول کړو».

الجدعان د سعودي او امریکا د اړیکو په اړه خبرې وکړې. هغه وویل چې د دواړو هېوادونو تر منځ اړیکې ورځ تر بلې پیاوړې کېږي.

د سعودي ګزیټه د رپوټ له مخې، الجدعان وویل: «موږ د سعودي عربستان په تاریخ کې تر ټولو ټیټه بې‌روزګاري لرو».

هغه زیاته کړه: «په روزګار کې ستر بدلون راغلی، ښځې پیاوړې شوې دي او موږ هغه هدف ته رسېدلي یو چې غوښتل مو د ۲۰۳۰ کال تر پایه یې ترلاسه کړو، چې ۷ سلنه و».

په دې فورم کې د ټیسلا اجرایوي مشر ایلان ماسک، د امازون مشر اندي جاسي، د بلک راک مشر لري فینک او ډیویډ ساکس هم ګډون لري.

فینک د خپلې وینا پر مهال څرګنده کړه چې سعودي عربستان اوس د نړیوالو پانګونو لپاره یو مهم مرکز ګرځېدلی.

دا فورم به پر مصنوعي ځیرکتیا، تکنالوژیکي پرمختګونو او د سعودي او امریکا تر منځ د پانګونې پر موضوعاتو تمرکز وکړي.