طالبانو هند سره ژمنه کړې، چې د افغانستان خاوره به د پاکستان د ګټو لپاره نه کارول کیږي
هندي رسنۍ وایي، د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د هند د بهرنیو چارو له وزیر اېس جي شنکر سره په تازه ټلېفوني خبرو کې ژمنه کړې، چې د افغانستان له خاورې به هېڅکله د هغو ترهګرو ډلو ملاتړ ونه شي، چې له پاکستان سره تړاو لري.
د (News 18) رسنۍ د راپور له مخې دغو ډلو کې لشکر طیبه او جېش محمد شاملې دي.
يادې ډلې له پخوا راهيسې د هند لپاره ستر امنيتي ګواښ ګڼل کېږي او د نړۍوالو ترهګرو سازمانونو په نوملړ کې هم شاملې دي.
هندي شنونکي باور لري، چې دا اړیکه کولای شي د کابل او نوي ډيلي تر منځ د يو نوي فصل پيلامه وي، ځکه د دواړو لورو ترمنځ د دا ډول لوېې کچې تعامل تر دې وړاندې نه و شوی.
راپور د هند امنيتي سرچينو له قوله کاږي، جي شنکر په دغه اړیکه کې له طالبانو غوښتي، چې د افغانستان خاوره باید د سختدریځه ډلو پر پناه ځایونو بدله نه شي.
د هند بهرنیو چارو وزیر ټینګار کړی، چې له افغانستان څخه د دوی پر ضد د ترهګرو بريدونو د مخنيوي لپاره باید طالبان لازم ګامونه واخلي.
دغه ډلې د پاکستان له پوځ او استخباراتو سره اوږدمهاله اړيکې لري. د طالبانو تر واک ته رسېدو وروسته هند اندېښنه لري، چې ښايي يادې ډلې بيا ځل د افغانستان خاوره د خپلو فعاليتونو لپاره وکاروي.
د News18 په حواله، هند دا اندېښنه هم لري، چې پاکستان به هڅه وکړي د دغو ډلو له لارې د کشمير وضعيت لا نور ترینګلی کړي.
سرچينې وايي، پاکستان داسې هم هڅه کړې، چې په کشمیر کې د ځینو کاریدونکو وسلو تړاو افغانستان ته ورکړي او بيا پرې نيوکې وکړي، تر څو د هند او طالبانو ترمنځ رامنځته شوې نوې اړيکې زيانمنې کړي.
خو طالبانو دا ډول هڅې رد کړي او ويلي يې دي، چې هېڅ هېواد، سازمان يا وسله والې ډلې ته به اجازه ور نه کړي، چې افغان خاوره د خپلو سياسي يا نظامي موخو لپاره وکاروي.
له بلې خوا هند د طالبانو او چين تر منځ پر اقتصادي اړيکو، په ځانګړي ډول د کانونو د تړونونو په برخه کې هم له نږدې څارنه کوي. خو د هند د چارواکو په باور، د پاکستان پلوو ترهګرو ډلو د فعاليتونو مخنيوی یې سملاسي لومړیتوب دی.
د یادې اړیکې پر مهال متقي او جي شنکر د بشري مرستو په تړاو هم خبرې کړې دي.
هند چې د مخکني جمهوري نظام پر مهال يې د بيارغونې او بنسټيزو پروژو لپاره ميلياردونه روپۍ پانګونه کړې وه، اوس غواړي ډاډ تر لاسه کړي چې د دوی فني او بشري مرستې باید پرته له کوم امنیتي ګواښه افغانستان ته ورسېږي.
راپور کاږي، دا ژمنه چې طالبان به د افغانستان خاوره د ترهګرو ډلو لپاره نه کاروي، که عملي شي، نو دا به د کابل او نوي ډيلي تر منځ د باور بيا رغولو لپاره يو مهم ګام وي.
خو طالبان له پخوا راهیسې له وسله والو ډلو سره شکمنې اړیکې لري او یادې هندي رسنۍ د راپور په پای کې د پوښتنې په ډول لیکلي چې، ايا دا ژمنې به په رښتينې توګه پلې شي او که يوازې د نړۍوال مشروعيت د لاسته راوړلو لپاره به يوه سياسي وسيله وي؟
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.