د هند د کورنیو چارو وزیر: که څوک د هند پر خلکو برید وکړي، ځواب به یې دوه برابره سخت وي

د مارچ له اوربند وروسته، پر غزه د اسراییل تر ټولو خونړي بریدونه ګڼي.

د غزې په شمال کې د یو روغتون مشر مروان السلطان وايي:« یوازې له نیمې شپې راهیسې مو ۵۸ شهیدان ترلاسه کړي او لا هم ډېر کسان تر خاورو لاندې دي.»

هممهاله اسراییلي پوځ ویلي، چې پر غزه یې هوايي بردونه پیل کړي او په غزه کې د پراخو عملیاتو د پیلېدو لپاره یې خپل پوځیان راتول کړي دي.

د اسراییلي پوځ په وینا، له دغه عملیاتو څخه یې موخه حماس ته ماتې ورکول او د یرغمل شویو کسانو ژغورل دي.

پوتین د سیمې د کړکېچونو د حل په برخه کې د عربو هېوادونو رول ته په اشارې وویل: «روسیه د منځني ختیځ د شخړو د حل لپاره د عربو هېوادونو سیاسي او ډېپلوماټیکو هڅو ملاتړ کوي.»

هغه دا هم وویل چې د سیمې د لانجمنو مسایلو حل باید د هېوادونو د حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا په درناوي سره وشي.

که دا ناسته ترسره شي، نو دا به د روسیې او عربو هېوادونو ترمنځ په لوړه کچه لومړۍ رسمي سرمشریزه وي.

د فاکس نيوز د راپور له مخې، دا سند د پخواني ولسمشر د کور په کتابتون کې ساتل شوی او هور ترې پوښتلي، چې دا سند یې ولې له ځان سره خوندي کړی دی؟ بايډن وويل، نه پوهېږي چې ولې يې دا سند ساتلی و. هغه زياته کړه: «نه پوهېږم چې پوه وم دا سند لرم، خو دومره مهم نه و چې پرې فکر وکړم.»

څېړونکي رابرټ هور بايډن ته يادونه وکړه، چې مشهور ليکوالان لکه باب ووډوارډ او جولز ويټکاور هم په خپلو کتابونو کې د دغه سند يادونه کړې ده. هغه وپوښتل: «ايا دا سند د تاريخي يا خبري ارزښت له امله ساتل شوی و؟ بايډن ځواب ورکړ: «زما ګومان دا دی چې ما غوښتل دا سند د تاريخ لپاره وساتم. زما مطلب دا دی چې دا د افغانستان پر وړاندې زما دريځ و. له تاريخي نظره، زه باور لرم چې ځينې وختونه په نړۍ کې بنسټيز بدلونونه راځي، په ځانګړي ډول د ټېکنالوژۍ له امله.»

په دغه غږیز کليپ کې بايډن بيا د ټېکنالوژۍ پر نړۍوالو ټولنو د اغېز په اړه خبرې وکړې، خو رابرت هور يې خبره پرې کړه څو بېرته د محرم سند موضوع ته راوګرځي. بايډن وويل: «نه، بخښنه غواړم، همدا لامل و چې غوښتل مې دا وساتم. دې موضوع له افغانستان سره هېڅ تړاو نه درلود.»

له هغه وروسته بيا د بايډن يو وکيل خبرو ته داخل شو او له رابرت هور څخه يې غوښتنه وکړه، چې د وضاحت لپاره له فرضي سناريوګانو ډډه وکړي، ځکه چې بايډن مخکې ويلي وو، نه پوهېږي ولې يې دا سند درلود. هور ځواب ورکړ: «زما په اند، اوس بايد لږ استراحت وکړو.»

د دې غږيز ثبت نورو برخو کې ښکاري چې بايډن له ځينو ذهني ګډوډيو سره مخ و، هغه د خپل زوی د مړینې نېټه هېره کړې وه او د بارک اوباما د مرستیال په توګه یې دندې د پای نېټه هم نه وه یاده.

دا غږيز کلېپ د امريکا د کانګرس تر اوږدو فشارونو وروسته خپور شو، څو د بايډن د حافظې کمزوري او ذهني حالت روښانه شي.

د راپور له مخې ياد محرم سند کې د افغانستان تر څنګ د یو شمېر نورو هېوادونو نظامي وضعیت، بهرنیو تګلارو، حساسو استخباراتي سرچینو او لارو چارو په تړاو معلومات ذکر شوي دي.

د اې بي سي نیوز په راپور کې راغلي، چې دغو کډوالو ته په استول شوي لیک کې ویل شوي: «د امریکا پریښودو وخت دی.په متحده ایالاتو کې د پاتې کیدو هڅه مه کوئ. فدرالي حکومت به تاسو ومومي. مهرباني وکړئ سمدلاسه له متحده ایالاتو څخه ووځئ.»

د کډوالۍ د برخې وکیلې سپوږمۍ ناصري، چې د هغې ډیری مراجعینونو دا خبرداری ترلاسه کړی، وویل: «ډیر خلک له دې ویرې چې هسې نه د کورني امنیت لخوا ونیول شي، خپل عادي فعالیتونه نه کوي او ان چې د خوراکي توکو د پیرودلو لپاره هم بهر تګ نه کوي.»

دغه امریکایي رسنۍ افغانانو ته د لېږل شوي لیک په اساس وایي، چې «دا کسان نور په قانوني ډول په متحده ایالاتو کې کار نه شي کولی.»

اې بي سي نیوز په خپل راپور کې یادونه کړې، چې په ۲۰۲۱کال کې د امریکا ولسمشر جو بایډن د کورني امنیت وزارت ته امر وکړ چې ځینو هغو افغانانو ته چې د وړتیا بیا کتنه یې شوې وه، اجازه ورکړي چې په قانوني بڼه او د لنډمهاله قانوني حیثیت سره متحده ایالاتو ته راشي.

د خپرو شویو جزیاتو له مخې، دغو افغان کډوالو ته خبرداری ورکړل شوی، چې باید په اوو ورځو کې له امریکا ووځي.

جیسن کرو په خپله ویبپاڼه خپاره کړي لیک کې د امریکا د استازو جرګې له مشر، د ملي امنیت فرعي کمېټې دوه ګوندیزو غړو، بهرنیو چارو وزارت او له هغې کمیټې څخه، چې د امریکا په کانګرس کې اړوند پروګرامونه چمتو کوي غوښتي، چې د افغان کډوالو لپاره یادې شل زره ویزې د کډوالۍ ځانګړو ویزو د پروګرام په چوکاټ کې د ۲۰۲۶ مالي کال په قانون کې شاملې کړي.

په لیک کې راغلي دي: «د امریکا کډوالۍ ځانګړو وېزو لپاره وړ افغانانو په افغانستان کې له امریکایي ځواکونو سره د متحده ایالاتو په مشرۍ د ډیموکراسۍ او پوځي هڅو کې خدمت کړی، زموږ امنیت او پیاوړتیا ته یې د پام وړ خدمتونه وړاندې کړل. موږ غواړو ډاډ ترلاسه کړو، چې د افغانستان SIV پروګرام لپاره کافي ویزې شته او د پروګرام د فعال ساتلو لپاره اړین دي ترڅو د جګړې په وخت کې د دې متحدینو امنیت ډاډمن شي.»

د امریکا د کانګرس دغه غړي جیسن کرو وايي، چې په افغانستان کې د امریکا متحدینو د امریکا له‌خوا د ترسره شوي تفتیش «طلايي معیار» پوره کړی دی.

د لیک په یوه برخه کې راغلي: «د امریکا حکومت ژمن و، چې زموږ ژمنې پوره کړي او په وروستیو کلونو کې یې د پروسس او بیا میشتیدنې د پیاوړتیا او ګړندي کولو لپاره لوی ګامونه پورته کړي دي. د امریکا خلکو هیڅکله زموږ د نږدې افغان متحدینو لپاره په خپل ملاتړ کې سستي نه ده کړې، د خپلو افغان متحدینو خوندي کول زمونږ دوامداره ملګرتیا ته اړتیا لري ترڅو دا ماموریت بشپړ شي.»

په لیک کې وړاندې راغلي، چې د امریکا کانګرس باید د پخوانیو تړونونو په اساس عمل وکړي ترڅو اجرایوي څانګه وکولی شي هغو افغان وګړو ته ویزې ورکړي، چې د طالبانو، القاعدې او نورو دښمنو ډلو له خوا د متحده ایالاتو لپاره د دوی د خدماتو له امله له جدي ګواښونو سره مخ دي.

د یادونې وړ ده، چې د افغان وګړو لپاره د امریکا کډوالۍ ځانګړې ویزې (SIV) پروګرام لومړی ځل په ۲۰۰۹ کال کې د افغان امریکایی متحدینو د ساتنې قانون له لارې نافذ شو، ترڅو د هغو افغان - امریکایی پناه غوښتونکو لپاره د ژوند ژغورنې لاره چمتو کړي چې د امریکایی سرتیرو، ډیپلوماتانو او قراردادیانو سره د کار کولو په پایله کې د مرګ له سزا او نورو جدي کواښونو سره مخ کیږي.

له هغه وخت راهیسې، دا پروګرام څو ځله ښه شوی، او هر ځل د دوه اړخیزو او د امریکا د دواړو مجلسونو د پام وړ ملاتړ شوی دی.