• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

این ار سي: افغانستان د کډوالو په برخه کې له بحران سره مخ دی

۳ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۲۴ می ۲۰۲۵، ۰۰:۳۸ GMT+۱

کډوالو لپاره د ناروې نړۍوالې کمیټې خبر ورکړی چې له سپټمبر ۲۰۲۳ راهیسې له یو میلیون څخه زیات افغانان له پاکستانه بیرته افغانستان ته لېږل شوي، چې ډېری یې په زور اړ کړل شوي دي. دا بېرته ستنېدل په داسې هېواد کې دي چې له اقتصادي بحران، پراخې بې وزلۍ او امنیتي ستونزو سره مخ دی.

تمه کېږي چې په ۲۰۲۵ کې به نور ۶۰۰ زره افغانان هم بیرته افغانستان ته ستانه شي. همدا راز، په ۲۰۲۴ کې له ایران څخه هم شاوخوا یو میلیون افغانان راستانه شوي دي.

افغانستان چې د اسیا تر ټولو لوی داخلي بېځایه کېدو بحران لري، اوس د کډوالو له بحران سره مخ دی. د کار د فرصتونو کمښت، په ځانګړې توګه ښځینه کورنیو لپاره، د راستنېدونکو د بیا مدغم کېدو لوی خنډ دی.

ډیری راستنېدونکي بې ځایه شوي، هېڅ ځمکه یا سرپناه نه لري او له خپلو ټولنو جلا شوي دي.

بشري ټولنې د سرحدونو په کچه مرستې پیل کړي، خو د ځمکې، کار، زده کړې او قانوني اسنادو د نشتوالي له امله، د راستنېدونکو د اوږدمهاله بیا ځای پر ځای کېدو خطر شته.

منظر، چې له خپلې کورنۍ سره له پاکستانه راستون شوی، وايي: «هیله لرم چې دلته خپل کاروبار بیا پیل کړم او خپلو ماشومانو ته ښه زده کړه ورکړم.» خو د نجونو زده کړې تر شپږم ټولګي وروسته محدودې دي.

د افغانستان د بشري مرستو همغږۍ پلیټ فارم (ADSP) ټولو اړخونو ته په دې اړه خبرداری ورکړی چې دا مسئله باید د لنډ مهاله بحران په توګه ونه ګڼل شي، بلکې د دوامداره حل لپاره باید سیمه‌ییزه او نړیواله همکاري وشي.

ترویج لرونکی

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته
۱

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته

۲

د پاکستان پوځ: طالبانو د وسله‌والو ډلو په ملاتړ کې د افغانستان ملي ګټې له پامه غورځولي دي

۳
ځانګړی راپور

له رخشانې تر فرزانې؛ غور کې د یوې ځوانې ښځې د وژنې زړه‌بوږنوونکې کیسه

۴

د کاناډا لومړی وزیر: د سپاه پاسداران هېڅ غړی به کاناډا ته پرېنښودل شي

۵

د ۲۰۲۶کال مټ ګالا؛ د ایشا امباني له ۱۸۰۰ الماسو جوړو شويو جامو د ټولو پام ځان ته واړاوه

•
•
•

نور کیسې

د اوکرایني سرحدي ځواکونو اته افغان کډوال نیولي دي

۳ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۲۴ می ۲۰۲۵، ۰۰:۱۳ GMT+۱

د اوکراین سرحدي ځواکونو ویلي، چې اته تنه افغان وګړي یې د بېلاروس له لارې اوکراین ته د ناقانونه تېرېدو پر مهال نیولي دي. دا کسان د ریوین سیمې کې تر نیول کېدو وروسته تر پلټنو لاندې دي.

د اوکراین د سرحدي ځواکونو دولتي ادارې د راپور له مخې، دا کسان هغه مهال ونیول شول چې د استخباراتي معلوماتو پر بنسټ پر هغوی عملیات ترسره شول. یو تن کډوال کوښښ وکړ چې وتښتي، خو ژر ودرول شو.

په دې تړاو د دوی هویت او د سرغړونې شرایط تر څېړنې لاندې دي، او چارواکي هڅه کوي هغه کسان هم ومومي چې ښايي د دوی د ناقانونه تېرېدو اسانتیا یې برابره کړې وي.

یاده دې وي چې تر دې مخکې هم سرحدي ځواکونو یو تن نیولی و چې هڅه یې کوله د اوکراین او سلواکیا ترمنځ پوله د یوه سایکل (یو څرخ لرونکې بایسکل) پر مټ واوړي، خو د کیمرې له لارې وپیژندل شو او ونیول شو.

فرفاسونګس‌بلاګ: د جرمني د کډوالۍ پروګرام له خنډونو ډک دی

۲ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۲۳ می ۲۰۲۵، ۲۲:۴۱ GMT+۱

د جرمني د «فرفاسونګس‌بلاګ» په نوم د بشري حقونو یو بنسټ وايي چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته د افغانانو لپاره د د دغه هېواد فدرالي حکومت پروګرام په پاکستان کې د پلي‌کېدو له جدي خنډونو سره مخ شوی دی.

دا پروګرام چې په ۲۰۲۳ کال کې پیل شوی چې موخه یې زیانمنو افغانانو ته د قانوني کډوالۍ برابرېدل دي، خو په عمل کې ډېری غوښتونکي له اداري پېچلتیاوو او قانوني لارو چارو له نشتوالي سره مخامخ دي.

د جرمني حکومت ژمنه کړې وه چې د دغه پروګرام له لارې به هره میاشت تر زرو پورې د بشري حقونو فعالانو، ښځو، مذهبي اقلیتونو او خبریالانو په ګډون له ګواښ سره مخ افغانان ومني، خو د دې اشخاصو د پېژندلو او منلو بهیر ننګونکی شوی دی. یوازې ځینې نادولتي سازمانونه اجازه لري چې د دغه پروګرام لپاره کسان ومني، په داسې حال کې چې سلګونه زره اړمن افغانان دغه بهیر ته هېڅ لاس‌رسی نه‌لري.

بل‌خوا، په کابل کې د جرمني سفارت بند دی او غوښتونکي باید د خپلې ویزې او سفري مسایلو د مخ‌ ته بیولو لپاره اسلام‌اباد ته لاړ شي، خو په پاکستان کې پاتې کېدل هم له ګواښونو سره مل وي. ډېری افغانان چې قانوني اسناد نه‌لري او د پاکستاني پولیسو له‌خوا د نیول کېدو یا شړلو له ګواښ سره مخ دي.

د فرفاسونګس‌بلاګ مقالې لیکوال خبرداری ورکړی چې که څه هم دغه پروګرام د قانون حاکمیت او د بشري حقونو د ملاتړ پر اصولو ولاړ دی، خو د یاد پروګرام ناکامي د دې لامل شوې څو د جرمني پر قانوني او اخلاقي نظام باور ته زیان ورسوي. د کاناډا او متحده‌ایالاتونو په ګډون د یو شمېر هېوادونو دا ډول بشرپاله چارې ساده طرزالعملونه لري.

شنونکي وايي چې جرمني باید د د کډوالۍ پروګرام پر عملیاتي ظرفیت بیاکتنه او د پاکستان له حکومت سره ډېر نږدې کار وکړي ترڅو د افغان کډوالو د بیا ځای پر ځای کېدو په بهیر کې د هغوی حقونه خوندي شي.

په مقاله کې یو له اصلي نیوکو څخه دا ده چې د جرمني د فدرالي ادارې د کډوالو پروګرام د خلکو لپاره روڼ‌والی نه‌لري. د خلکو د باور برعکس، د جرمني د ویزو غوښتونکي نه‌شي کولای په مستقیم ډول د دې پروګرام غوښتنه وکړي، بلکه، یوازې ځینې ځانګړي جرمني نادولتي موسسې دي چې د خلکو غوښتنې څېړي او حکومت ته یې وړاندې کوي. دې چارې له ګواښ سره مخ افغانان له دې بهیره ایستلي او داسې کسان شته په دې تړاو هېڅ معلومات نه‌رلري. د مقالې لیکوال دا اقدام د عدالت د اصولو او نړۍوال خوندیتوب ته د مساوي لاسرسي خلاف ګڼي.

همداراز، په دې مقاله کې په اسلام‌اباد کې د مېشتو افغانانو ستونزمن وضعیت ته هم اشاره شوې ده. ډیری دا خلک له قانوني اسنادو پرته پاکستان ته تللي او د استوګنې د واضح حیثیت د نشتوالي له امله د نیولو، زندان یا شړلو له وېرې سره مخ دي.

سارا اډمز: سراج‌الدین حقاني افریقا ته د وسلو او جنګیالو په لېږد کې لاس لري

۲ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۲۳ می ۲۰۲۵، ۲۱:۰۲ GMT+۱

د متحده‌ایالاتونو د مرکزي استخباراتو ادارې یا سي‌ای‌اې پخوانۍ مامورې سارا اډمز خبرداری ورکړی چې «افراطي او ترهګرې» ډلې په افغانستان کې روزنه ترلاسه کوي او بیا له دغه هېواده د سومالیا په څېر افریقايي هېوادونو ته لېږدول کېږي.

مېرمن اډمز جمعه د شپې ناوخته (غبرګولي ۲مه) د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په یوه نوي بیان کې زیاته کړې چې د یمن له لارې د افریقا وچې ته د وسلو، مهماتو او جنګیالیو د لېږد لارې یو وار بیا فعالې شوې دي.

نوموړې پخوانۍ امریکایۍ استخباراتي څېره وايي چې د طالبانو لوړپوړی چارواکی سراج‌الدین حقاني د افریقا لویې ته د وسلو او جنګیالیو په لېږد کې لاس لري.

هغې همداراز لیکلي، په داسې حال کې چې نړۍ خپل ټول پام په یمن کې د حوثيانو ډلې ته اړولی، خو د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان کې یې بیا د القاعدې شبکې ترهګریز فعالیتونه له پامه غورځولي دي.

سارا اډمز په افغانستان کې د ترهګرو ډلو فعالیتونو ته په اشارې د نیوکې ترڅنک ټینګار کړی چې په دغه هېواد کې د ترهګرو ډلو مرکزونه ورځ تر بلې په ډېرېدو دي او په وینا یې، دا فعالیتونه یوازې په دفاعي موخو پورې نه‌شي محدود کېدای.

طالب چارواکو تر اوسه د هغې د څرګندونو په تړاو کوم غبرګون نه دی ښودلی.

د یادونې ده چې د متحده‌ایالتونو نوموړې استخباراتي مامورې له دې مخکې ویلي و چې سراج‌الدین حقاني او ابراهیم صدر دواړو د امریکا په خاوره د راتلونکي برید لپاره د چمتووالي په برخه کې له القاعده شبکې سره مرسته کړې ده.

افغان کډوال خپل هېواد ته له ستنېدو وروسته له بشري ناورين سره مخ دي

۲ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۲۳ می ۲۰۲۵، ۲۰:۱۳ GMT+۱

الجزيرې ټلویزیون په یوه خبر کې ویلي، چې له پاکستان او ایران څخه ایستل شوي سلګونه زره افغان کډوال په افغانستان کې له بې‌وزلۍ، بې‌روزګارۍ او د مرستو له نشتوالي سره مخ دي. ورته مهال پاکستان د افغان کډوالو د جبري بېرته ستنولو پروسه ګړندۍ کړې.

په خبر کې ویل شوي، چې یوازې په اپریل کې له ۲ لکه ۸۰ زره زيات افغانان له پاکستان او ایران څخه په زور ایستل شوي دي.

الجزيرې ټلویزیون د جمعه په ورځ (د غبرګولي ۲مه) په خپل يو خبر کې ویلي، چې د ګاونډيو هېوادونو څخه خپل هېوا ته د افغان ستانه شويو کډوالو وروسته افغانستان د یو ژور بشري بحران سره مخ دی.

دغه ټلویزیون ویلي: په اپریل کې له ۲ لکه ۸۰ زره زيات افغانان له پاکستان او ایران څخه په زور ایستل شوي او یا پر دوی د فشار راړولو وروسته تګ ته مجبور شوي دي.

د دوی په خبره، چې افغانستان ته ستانه شوي کډوال په بېوزله حالت کې تللي او د خپل ژوند د بیا جوړولو لپاره زياتو مرستو ته اړتیا لري.

افغانستان ته یو شمېر ستانه شویو کډوالو خپل د شړولو، د کورنو او سامانونو د پاتې کېدو او په تش لاس وطن ته د ستنېدو کيسې هم کړي.

د عزت الله په نوم یو کس چې د تورخم له لارې له خپلې مېرمنې او اوو ماشومانو سره افغانستان ته تللی ویلي: «دوی موږ ته وویل چې ژر تر ژره لاړ شي، زموږ ټول شیان پاتې شول؛ هرڅه ورک شول. اوس موږ هیڅ نه لرو.»

په خبر کې ویل شوي، چې ډېر افغان کډوال وطن ته د ستنېدو وروسته له ورته برخلیک سره مخ دي.

پاکستان نژدې هره ورځ په سلګونه افغان کډوال په جبري توګه شړي.

د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ هم د افغانانو د ناوړه اقتصادي وضعیت په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، چې افغانستان د راستانه شویو کډوالو د منلو لپاره چمتو نه دی.

دغه سازمان د ملګرو ملتونو د پراختیایي پروګرام د شمېرو او په نړیوالو مرستو کې د پام وړ کمښت په حواله اټکل کوي، چې د افغانستان نیمایي نفوس بشري مرستو ته اړتیا لري.

د ملګرو ملتونو ادارې ویلي، چې که څه هم ډېری کډوال افغانستان ته د راستنیدو لپاره اړ اېستل کېږي، خو یو شمېر نور بیا ایران، ترکیې او اروپا ته د تلو لپاره چمتووالی نیسي.

دې سازمان د افغانستان له ګاونډیو هېوادونو غوښتي، چې له افغانانو سره په عزت چلند وکړي او د افغان کډوالو خوندي، د خپلي خوښې او باعزته راستنیدو ته لاره هواره کړي.

پاکستان: له افغانستان سره به اړیکې تر ارزونې وروسته ښې کړو

۲ غبرگولی ۱۴۰۴ - ۲۳ می ۲۰۲۵، ۱۹:۴۱ GMT+۱

د پاکستان د لومړي وزیر مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار وايي، هېواد یې چمتو دی چې له طالبانو سره خپلې اړیکې ښې کړي، خو دا پرېکړه به له ټولو خواوو سره تر ارزونې او سلا-مشورې وروسته وشي.

د پولیټکو رسنۍ د راپور پر بنسټ، ډار په اسلام‌اباد کې د پنجنشبې په ورځ خبریالانو ته ویلي: «موږ به له ټولو ښکېلو اړخونو سره سلا-مشوره وکړو، اړینې ارزونې به ترسره کړو او ټولې ګټې او زیانونه به په پام کې ونیسو.»

دا څرګندونې وروسته تر هغه کېږي چې د چین د بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ چې پاکستان او افغانستان د اړیکو د ښه‌‌والي او سفیرانو تبادلې ته چمتووالی ښودلی دی. دا پرېکړه په بیجېنګ کې د یوې غېررسمي درې اړخیزې غونډې پرمهال شوې. په دې غونډه کې د چین د بهرنیو چارو وزیر، اسحاق ډار او د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي هم ګډون درلود.

د درېیو واړو هېوادونو چارواکو په دې غونډه کې هوکړه کړې چې د ګډو ګواښونو، په ځانګړې توګه د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزه کې به همکاري کوي. د اسحاق ډار په وینا، طالبانو، چین او پاکستان هوکړه کړې چې د ټي‌ټي‌پي، ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ، بلوڅ بېلتون‌غوښتونکو، او مجید بریګیډ پر وړاندې به ګډه مبارزه کوي.

ډار زیاته کړې چې د پاکستان، چین او افغانستان په خاوره کې هېڅ ډول ترهګریز فعالیت د منلو نه‌دی او په وینا یې، که چیرې کوم برید له طالبانو سره په همغږۍ ترسره کېږي نو دا به هېڅکله د منلو نه وي.

نوموړي همداراز ویلي چې کابل ته یې وروستی سفر ګټور و او طالبانو د ترهګرو ډلو د مخنیوي لپاره ځینې ګامونه پورته کړي دي، خو ډار په دې تړاو بشپړ جزيیات وړاندې نه‌کړل.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر ټینګار کړی چې له افغانستان سره د اړیکو ښه‌والی شونی دی، خو د طالبان باید ډاډ ورکړي چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر خلاف نه کارول کېږي.