طالبانو ومنله چې تر اوسه یې د وري او غويي میاشتو معاشونه نه دي ورکړي

د روسیې د امنیت شورا مطبوعاتي دفتر وايي، چې « دغه غونډه به د لومړي ځل لپاره د کابل د نوې مشرتابه د استازو کوربه توب کوي».

د روسیې امنیت شورا ویلي، اوسني ګواښونه او امنیتي ننګونې نړیوالې او سرحدي بڼې لري او هېڅ یو معاصر هېواد نه شي کولای یوازې یا په دوه اړخیز ډول دغه ګواښونه حل کړي. د شورا په وینا، له همدې امله، د جنوب او ختیځ له هیوادونو سره تړلي سازمانونه او اتحادیې په وروستیو کلونو کې لا مهم رول لوبوي.

دا ۱۳مه نړېواله غونډه ده چې د لوړپوړو امنیتي استازو ترمنځ ترسره کېږي.

د تاس اژانس د رپوټ له مخې، د غونډې په ترڅ کې به د اسیا د جنوب ختیزو هیوادونو ټولنې (ASEAN)، بریکس، د شانګهای همکاریو سازمان او د همګټو هېوادونو ټولنې استازي غیر رسمي څو اړخیزې خبرې اترې وکړي.

همداراز، د اسیا د جنوب ختیزو هېوادونو ټولنې د غړو د استازو پنځمه ناسته به هم پکې ترسره شي.

د روسیې امنیت شورا وايي: « سیمه‌ییز لوبغاړي نه غواړي د لویو قدرتونو د تقابل ډګر وي، بلکې هڅه کوي چې د عادلانه او نه وېشل کېدونکي امنیتي نظام په جوړښت کې فعاله ونډه واخلي».

شورا همداراز زیاتوي چې د اسیا جنوب ختیز هېوادونه غواړي له روسیې سره په امنیتي مسایلو کې همکاري لا پراخه کړي.

سربېره پر دې، د برېکس، شانګهای، اود همګټو هېوادونو د ټولنو تر منځ غیر رسمي غونډې هم پلان شوې دي.

جویا افغانستان انټرنشنل ته وویل چې هغه د یوې پاکستانۍ ښځینه بوکسرې ترڅنګ د نورو هېوادونو له بوکسرانو سره هم سیالي لري. نوموړې خپله یوه سیالي ګټلې ده.

د سیالیو تنظیموونکو وویل چې دا ډول نړیوالې سیالۍ نه یوازې د سیمه‌ییزو ورزشکارانو تر منځ اړیکې پیاوړې کوي، بلکې د سولې، همکارۍ او د سپورټ د ودې لپاره یو مثبت پیغام هم لري.

ډېری هغه افغان ورزشکاران چې په هېواد کې د ورزشونو پر وړاندې د طالبانو د محدودیتونو له امله له افغانستان څخه وتلي، اوس په پاکستان کې خپل ورزش ته دوام ورکوي.

طالبانو په خپله دویمه واکمنۍ کې هم د ښځو پر زده کړو، کار، ورزش او سفرونو سخت بندیزونه لګولي دي. ملګرو ملتونو دغه حالت ته د «جنسیتي اپارټایډ» نوم ورکړی دی.

افغانستان کې ګڼې مېرمنې د طالبانو د دغو سختو محدودیتونو له کبله کړاوونه ګالي او ځینې مجبورې شوې چې خپل هېواد پرېږدي.

د طالبانو د احصايې او معلوماتو ملي ادارې نن د غبرګولي ۵مه، وویل چې ثبت شوي ارقام ښیي، چې په یاده موده کې د ۱۱۹ مېرمنو په ګډون دوه زره او ۶۵۸ بهرني وګړي هېواد ته راغلي او د ۶۷ ښځینه‌وو په ګډون، دوه زره او ۳۹۳ نور له هېواده وتلي دي.

له بلې خوا، د ثبت شويو ارقامو له مخې ښکاري، چې دوه زره او ۶۱۸ کسان له ځمکنیو بندرونو او ۴۰ تنه نور د هوا له لارې هېواد ته تللي، چې له دې ډلې یې ۳۵۲ تنه د هېواد د لرغونو او تاریخي سیمو د لیدنې او پاتې نور یې د کار په موخه تللي دي.

د دې ادارې د ثبت شویو ارقامو پر بنسټ، تر ټولو ډېر (یو زر او ۸۲۰) بهرني وګړي د نیمروز له بندر او ورپسې ۵۷۷ تنه د هرات له بندرونو او پاتې نور د بلخ او کندهار هوايي ډګرونو، د تورخم، سپین بولدک او د فاریاب اقینې بندر له لارې افغانستان ته تللي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د افغانستان لپاره د بښنې نړیوال سازمان استازې سمیرا حمیدي تېره ورځ وویل، چې نړیواله ټولنه باید د طالبانو «رژیم» هیڅکله مشروع ونه ګڼي او سیلانیان د هغوی د تبلیغاتي ماشین برخه ګرځېدلې ده.

د یاد ریاست کارکوونکي شکایت کوي، چې د اضافه کاري پیسې نه ورکول کېږي او پر دې سربېره یې دېرش سلنه معاشونه هم کم شوي دی.

د طالبانو تر واک لاندې د ننګرهار د پوهنې رییس سید صادق هاشمي له خوا لاسلیک شوی مکتوب چې تېره ورځ د غبرګولي پر ۵مه خپور شوی دی پکې راغلي چې په دغه ریاست کې کاري ساعتونه زیات شوي دي.

په مکتوب کې د ننګرهار د پوهنې ریاست له ټولو کارمندانو غوښتل شوي، چې د سهار له اتو بجو څخه تر ۶ بجو پورې خپل کار ته ادامه ورکړي.

د ننګرهار د پوهنې ریاست ځینو کارمندانو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې پخوا به د اضافه کاري لپاره پیسې ورکول کېدلې خو اوس د اضافه کارۍ په بدل کې پیسې نه ورکول کېږي.

دوی نیوکه کوي چې د کار او ټولنیزو چارو وزارت له خوا کاري او رسمي وخت ټاکل شوی دی خو د ننګرهار د پوهنې ریاست په خپل سر کاري وخت زیات کړی دی.

یو کارمند وايي:« کار زیات کوو خو معاش مود زیاتېدو پرځای کمیږي.»

دوی همداراز شکایت کوي، چې په دې وروستیو کې ۳۰ سلنه معاشونه هم کم شوي دي او طالبان ورته پوره معاش نه ورکوي.

دا شخړه د کوکنارو د کروندو د له‌منځه وړلو پر سر رامنځته شوې.

سرچینې وايي، د یکشنبې ورځې په نښته کې د وژل شوي یوه کلیوال مړی خلکو له ځان سره اخیستی و، چې مظاهره او د خپل حق غوښتنه وکړي، خو د طالبانو د لوی درستیز فصیح‌الدین فطرت تر منځګړیتوب وروسته خلکو د نوموړي مړی خاورو ته سپارلی دی.

د دوشنبې په سهار طالبانو فرغامنج سیمې ته تازه دمه ځواکونه استولي. سرچینې وايي، یو شمېر بزګران او د کلي اوسېدونکي چې د ځايي طالبانو له ملاتړه برخمن دي، غرونو ته ختلي او هلته یې د طالبانو پر ضد سنګر نیولی.

ځینو اوسېدونکو ویلي، دواړو غاړو د خبرداري په ډول هوایي ډزې کړې دي. سرچینې خبرداری ورکړی چې امکان لري جګړه پراخه شي.

وړاندې د یکشنبې په ورځ د طالبانو ځانګړو قطعاتو او بزګرانو ترمنځ نښته کې لږ تر لږه یو کس وژل شوی او څلور نور ټپیان شوي.

د بدخشان د ولایتي شورا پخواني غړي احمد جاوېد مجددي افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبان د کوکنارو د له منځه وړو په برخه کې دوه‌ګونی چلند لري. دی وايي، « په داسې حال کې چې په بدخشان کې فصلونه له منځه وړل کیږي، په نورو ولایتونو کې ازادانه کښت دوام لري».

تېر کال هم طالبانو په بدخشان کې د کوکنارو د کر ضد عملیات ترسره کړي وو، چې د بزګرانو له مخالفت سره مخ شوي وو. کروندګر وايي، فقر او بیکاري دې ته اړ کړي چې کوکنار وکري.