چین وايي د پاکستان او طالبانو د اړیکو په وده کې به رغنده رول ولوبوي

د افغانستان لپاره د امریکا شارژدافیرې کیرن ډیکر پر خپل اېکس لیکلي، چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د مرستیال سکرترې ماري بېشوپینګ په قطر کې د دغه هېواد د بهرنو چارو وزیر او د یو شمېر نورو هېوادونو له استازو سره په کتنه کې په افغانستان کې د ګډو ګټو په ځانګړي ډول د ترهګرۍ ضد مبارزې او د امریکايي بندیانو د خوندي بېرته ستنولو په اړه خبرې کړې دي.

کیرن ډیکر همدارنګه زیاتوي، چې دغې امریکايۍ استازې په یاده کتنه کې، د ناقانونه کډوالۍ د مخنیوي او د نشه يي توکو پر‍ وړاندې مبارزې په اړه هم خبرې کړې دي.

ماري بېشوپینګ ویلي، چې قطر د امریکا یو ارزښتناک، همکار او دوست هېواد دی، چې د امنیت او سیمه ییز ثبات ګډو موخو په ترلاسه کولو کې مهم رول لري.

د جرمني میرکور رسنۍ وايي، هغه کسان چې غواړي د رخصتیو لپاره بهر سفر وکړي، باید د جرمني د بهرنیو چارو وزارت د هغو هېوادونو نوملړ ته پام وکړي، چې سفر ورته ګواښناک یا له امنیتي پلوه ناخوندي ګڼل شوی.

وزارت دا هېوادونه د جګړې، ترهګرۍ، یا سیاسي بې‌ثباتۍ له امله خطرناک بللي دي.

په دغو هېوادونو کې افغانستان، بېلاروس، ایران، یمن، لیبیا، مالي، میانمار، نایجریا، فلسطین، سومالیا، سودان او اوکراین شامل دي چې د جګړو، ترهګریزو بریدونو او سیاسي ګډوډیو له امله د سفر لپاره خطرناک ګڼل شوي او جرمني اتباعو ته توصیه شوې چې هلته هیڅ ډول سفر ونه کړي.

دغه راز یو شمېر هېوادونه، چې په سیاحت مشهور دي، په خپلو پولو کې د ناکراریو له امله په دویمه کټګوري کې راوړل شوي، چې پاکستان، هند، عراق، اسراییل، مصر او یو شمېر نور هېوادونه پکې شامل دي. دغو هېوادونو ته تلونکو کسانو ته سپارښتنه شوې، چې تر سفر وړاندې هلته له شته ګواښونو ځانونه خبر کړي.

نوموړي، چې د مزارشریف ښار د حضرت علي د روضې مسجد امام دی، زیاته کړه: «که په یوه هېواد کې میاشت ولیدل شي، نو بل هېواد هم مکلف دی چې اختر وکړي.»

هغه د بېلګې په توګه وویل، چې که په یوه هېواد کې میاشت د شپې په ۹ بجو وویني او په افغانستان کې هغه وخت ۱۰:۳۰ بجې وي، هېڅ ستونزه نشته او باید دا ومنل شي.

تر دې وړاندې د طالبانو سترې محکمې اعلان کړی و، چې د ټول هېواد په کچه د میاشتې نه‌لیدو له امله به لوی اختر د شنبې په ورځ، (د غبرګولي ۱۷مه)چې د ذوالحجې له لسمې نېټې سره برابره ده ونمانځل شي.

دا په داسې حال کې ده چې سعودي عربستان او یو شمېر نورو اسلامي هېوادونو د جمعې ورځ، د غبرګولي ۱۶مه د لوی د اختر لومړۍ ورځ اعلان کړې ده.

د سعودي د میاشتې لیدو کمېټه، چې د دغه هېواد د سترې محکمې تر څار لاندې یو رسمي بنسټ دی، د قمري میاشتو د پیل او پای ټاکلو مسوولیت لري.

د طالبانو د سترې محکمې له خوا د غبرګولي په شپږمه خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي، چې د غبرګولي ۱۶مه د عرفې ورځ ده او د راتلونکې اونۍ د شنبې ورځ، د غبرګولي ۱۷مه، د لوی اختر لومړۍ ورځ ده.

طالبان له مذهبي پلوه ځان له ټولو اسلامي هېوادونو جلا او متفاوت ګڼي.

مولوي عبدالقاهر، چې د طالبانو له منتقدینو څخه دی، تر دې وړاندې د دغې ډلې پر انحصارطلبۍ او تبعیضي چلندونو نیوکې کړې وې.

دا څرګندونې د طالبانو د فرمانونو او حکمونو د نظارت او تعقیب لوی ریاست سرپرست شمس‌الدین شریعتي د بې‌کیفیته تېلو د مخنیوي په اړه د چهار شنبې په ورځ یوې خبري غونډې ته وکړې.

د طالبانو تر واک لاندې د باختر اژانس د راپور له مخې، نوموړي زیاته کړې، چې د دغې پرېکړې پر بنسټ، له هغو بندرونو او بازارګوټو څخه هم د تېلو واردات بند شوي، چې د کیفیت معلومولو معیاري لابراتوارونه نه‌لري.

شریعتي زیاتوي، چې دا اقدام د هېواد د نفتي موادو د کیفیت لوړاوي، د چاپېریال ساتنې او د خلکو د روغتیا د خوندیتوب لپاره شوی دی.

د یادونې ده، چې طالبان وخت ناوخت له نورو هېوادونو خاصتاً ایران او ازبکستان څخه وارداتي بې کیفیته تېل مسترد کوي.

د هرات ولایت مقام د چهار شنبې په ورځ « د غبرګولي۱۴مه) پر خپل اېکس لیکلي، چې له هرات څخه تر مشهده به خواف ـ هرات مسافر وړونکی اورګاډی په راتلونکو لسو ورځو کې خپلې چارې پیل کړي.

د هرات د سیمه ییزو طالبانو په وینا، د خواف ـ هرات د اورګادي پټلۍ زیات کارول د سوداګریزو اړیکو پراختیا او د توکو د لیږد او د افغانستان او د سیمې او نړۍ د هېوادونو ترمنځ د مسافرو د تګ راتګ اسانه کوي.

طالبانو ویلي، چې د افغانستان او ایران ترمنځ د اورګاډي له لارې د مسافرو تګ راتګ د هرات ـ خواف د اورګاډي پټلۍ د اسیا او اروپا ترمنځ د اړیکې په توګه د افغانستان رول نور هم روښانه کوي.

دا په داسې حال کې ده، چې تر اوسه د اقینې، تورغونډۍ او د هرات ـ خواف پټلیو څخه یوازې د سوداګریزو توکو د صادراتو او وارداتو لپاره استفاده کیږي.

د طالبانو د ټولګټوو چارو وزارت څو ورځې وړاندې ویلي و، چې تېره میاشت کې د اوسپنې پټلۍ له لارې ۳۳۲ زره مټریک ټنه صاردرات او واردات شوي دي.