د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د یوه اجراییوي فرمانپه لاسلیکولو سره د افغانانو په ګډون د ۱۱ هېوادونو پر وګړو د سفر بندیزونه ولګول. د چهارشنبې په ورځ (د جون په ۵مه) د دغه خپاره شوي فرمان له مخې؛ ان کډوال هم نه شي کولای چې امریکا ته داخل شي.
په دغه بندیز کې ایران، چاډ، د کانګو جمهوریت، استوايي ګینه، اریتریا، هایټي، میانمار، لېبیا، سومالیا، سوډان او یمن هېوادونه شامل دي.
د ټرمپ د دغه فرمان له مخې؛ د افغانستان په ګډون د یادو هېوادونو وګړي په هر ډول ویزه امریکا ته له سفره منعه شوي دي.
د افغان وګړو د سفر بندیز لامل دا ښوول شوی، چې د طالبانو ډله د امریکا له لوري د ځانګړو نړۍوالو ترهګرو (SDGTs) په نوملړ کې شامله ده.
د امریکا د کورني امنیت او مالیې وزارت له لوري دغه چمتو شوی نوملړ هغه ډلې او کسان په نښه کوي، چې له ترهګریزو فعالیتونو سره تړاو لري.
په دغه نوملړ کې شاملو کسانو یا ډلو باندې سخت اقتصادي بندیزونه لګول کېږي او شتمنۍ یې هم کنګل کېږي.
فرمان زیاتوي، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان هېڅ ډول پیاوړې او همکاره مرکزي اداره نه لري چې پاسپورټونه او نور ملکي اسناد صادر کړي.
همدا راز ویل شوي، د افغان وګړو د ارزونې او تصدیق لپاره اوسمهال په افغانستان کې اړینې تګلارې هم نشته.
د دغه فرمان له کبله ۲۰۰ زره هغه افغانان هم اغېزمن کېږي، چې له امریکايي ځواکونو او ادارو سره یې د دندو له کبله امریکا ته د کډوالۍ ژمنې ترلاسه کړې وې.
ټرمپ (د جنورۍ په ۲۰مه) په خپل یوه فرمان کې وار دمخه د کډوالۍ پروسې ځنډولې وې.
په پاکستان کې د امریکایي ادارو او ځواکونو نږدې ۲۵زره متحدین هم له دغه بندیزونه زیانمن بلل کېږي.
د افغانستان په دې ګاونډي هېواد کې مېشت دغه کډوال د پولیسو له لوري د اېستل کېدو له ګواښ سره هم مخ دي.
د امریکایي سناتورانو په ګډون د کډوالو یو شمېر ادارو له ټرمپ غوښتي وو، چې افغانانو ته په دغه بهیر کې معافیت ورکړي؛ خو ښکاري چې هغه دې غوښتنو ته هېڅ ډول پاملرنه نه ده کړې.
نوموړي د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۱۴مه) ویلي، چې ښار او بازارونو کې يې پر دېوالونو د هبت الله اخوندزاده د ویناوو او پیغامونو د لیکلو چارې پيل کړې دي.
طالبانو پر لویو امنیتي خښتو د دغه پیغامونو ځینې برخې لیکلي دي، چې په دې لیکنو کې قراني ایتونه او حدیثونه هم شامل دي.
افغانستان انټرنشنل ته په لېږل شويو انځورونو کې ښکاري، چې طالبانو پر یوه دېوال لیکلي: «دا نظام د ټولو افغانانو او مسلمانانو دی، ساتنه یې پر ټولو مسلمانانو لازمه ده، لاسونه سره یو کړئ او له اختلافاتو ځانونه او نور مسلمانان وساتئ.»
یادې ډلې بل ځای لیکلي: «په خپل منځ کې امربالمعروف او نهی عن المنکر فریضه مه پرېږدئ، لمونځونه په جماعت کې سره اداء کړئ.»
که څه هم طالبانو د دې لیکونو موخه ښکلا او د عامه پوهاوي پياوړتيا یاده کړې؛ خو د ښاریانو له سختو نیوکو سره مخ شوې او پر دېوالونو د ایتونو لیکل ناسم کار ګڼي.
د کندهار ښار اوسېدونکي وايي، چې طالبانو تر دې وړاندې له ځينو سیمو څخه پر دېوالونو لیکلي پخوانۍ ویناوې، اشعار او ایتونه پاک کړي؛ خو بل لورې یې بیا خپله لیکلي دي.
د ښاروالۍ د ټولنیزو او کلتوري چارو امر وايي، چې دغه پیغامونه د اسلامي ارزښتونو د ساتنې او د خلکو د دیني پوهاوي لپاره ډېر مهم دي او په دې برخه کې به د ښاروالۍ ټول اړوند ریاستونه په ګډه کار وکړي.
طالبانو له خلکو غوښتي: « ټول هېوادوال دې د هبت الله اخوندزاده له لارښوونو څخه پوهاوی ترلاسه کړي او هغه دې د خپل ورځني ژوند برخه وګرځوي.»
د یادونې وړ ده، چې په دغو فرمانونو کې د شریعت د بشپړ تطبیق، د اسلامي حجاب مراعات، د ښځو د محرم پرته سفر نه کول، د اسلامي اخلاقو پياوړتیا او د شرعي مجازاتو تطبیق په اړه ځانګړی ټینګار شوی دی.
له کندهار څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۱۴مه) ویلي، چې له تېرو دوو ورځو څخه په ښار کې ګام پر ګام تالاشۍ کېږي او ګڼه ګوڼه هم زياته شوې.
د سیمې د اوسېدونکو په وینا، سږ کال هم د کندهار په مرکزي عیدګاه کې د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده د اختر د لمانځه امامت کوي او همدغه موضوع د امنیتي تدابیرو د لا سختېدو لامل شوی.
د عیدګاه جومات شاوخوا کوڅې، نږدې ودانۍ او کورونه د طالبانو له خوا تالاشي شوي او څو ورځې مخکې کندهار پوهنتون چې له عیدګاه سره نږدې موقعیت لري رخصت شوی دی.
طالبان سره له دې چې ډېری یې ځانګړې جامې هم نه لري په ملکي جامو کې په تالاشۍ او ګزمو بوخت دي.
سرچينې زياتوي، چې د طالبانو استخباراتي غړي په ملکي جامو کې په عامه ځایونو، د ښار په هوټلونو او د بازارونو په شاوخوا کې ګرځي او د خلکو فعالیتونه له نږدې څاري.
د اختر په مناسبت د کندهار د احتمالي پېښو د مخنیوي او چمتوالي لپاره د طالبانو د امنیه قوماندان مولوي طالب، د دغه ډلې د والي ملاشيرین، د استخباراتو او نورو ادارو تر منځ هم د همغږۍ ناستې شوي دي.
د سرچینو په خبره، د ښار په تلونکو لارو ځانګړې امنیتي کسان ځای پر ځای شوي او ټول وسایط تالاشي کېږي.
د طالباو امنيتي مسوولینو په خپلمنځي ناسته کې ویلي، چې یوازې باید تمرکز د لمانځه پر ځایونو نه، بلکې د ښار عمومي وضعیت ته وشي او د هر ډول ناامنۍ مخه ونیول شي.
د کندهار اوسېدونکي که څه هم د امنیت د ټينګښت او د وسله والو غلاوو د مخنيوي غوښتنه کوي؛ خو د پرله پسې او ګام پر ګام تالاشيو څخه په تنګ شوي دي.
د تېر کوچني اختر پر مهال په مرکزي عیدګاه کې طالبانو درنې وسلې، لکه دومیله چې د هوايي بریدونو د دفع لپاره کارول کېږي، هم ځای پر ځای کړي و.
سږ کال که څه هم په ښکاره اعلان نه دی شوی، خو د ورته ترتیباتو نښې بیا هم لیدل کېږي.
طالبانو لا تر اوسه د لوی اختر لپاره د لمانځه مشخص ځایونه نه دي اعلان کړي؛ خو دغه ډله د اختر د ورځې څخه یوه ورځ مخکې دغه سيمې اعلانوي.
له ۲۰۲۱ وروسته کله چې طالبان بیا پر افغانستان واکمن شول، د کندهار په مرکزي عیدګاه کې د اختر د لمانځه مشري تر ډېره د ملا هبت الله له خوا ترسره کېږي.
له همدې کبله د طالبانو چارواکي د عیدګاه شاوخوا امنیت ته ډېره پاملرنه کوي؛ ځکه تر اوسه دا سیمه د دوی لپاره یو سمبولیک ارزښت لري.