پاکستاني پولیسو د خېبرپښتونخوا په مانسهره کې د یوه دونیم کلن ماشوم د تښتونې په تور د دوو انسانتښتوونکو د وژلکېدو خبر ورکړی دی. پاکستاني پولیسو ادعا کړې چې دا دوه کسان افغانان وو.
رسنۍ وايي، چې د کوهستان کالونۍ سیمې یوې اوسیدونکې ښځې د روانې میاشتې د جون په پنځمه د بالاکوټ پولیسو حوزې ته مراجعه کړې او د خپل کوچني زوی او ورېندارې د نادرکۍ راپور یې ورکړی دی.
هغې پولیسو ته ویلي، چې ورېندار یې ماشوم د رواني درملنې لپاره له ځان سره وړی و او هېڅکله بېرته کور ته نهده تللې.
د راپورونو له مخې، د ماشوم پلار چې په دوبۍ کې ژوند کوي، د ناڅرګندو کسانو لهخوا ګواښونکې ټلیفوني اړیکه ترلاسه کوي او د ۳۰ میلیون پاکستانیو روپیو د تاوان غوښتنه ترې کېږي.
د ټلفوني اړیکو په دوام، پولیسو د بالاکوټ ولسوالۍ په «ډومګلا» سیمه کې د شکمنو کسانو استوګنځای پیدا کړی دی. د عملیاتو په بهیر کې انسانتښتوونکو پر پولیسو ډزې کړي، چې هغوی په ځوابي ډزو کې وژل شوي دي.
پولیسو ادعا کړې ده، چې وژل شوي کسان افغانان وو او د دې پیښې په اړه نورې پلټنې روانې دي.
د امریکا د دفاع وزیر پېټ هېګسټ د دغه هېوادپه مشرانو جرګه کې د یوې رسمي غونډې پرمهال د افغانستان په جګړه کې د ناټو غړو هېوادونو پر رول نیوکه کړې او وايي، چې د دې جګړې ډېر بار د امریکايي ځواکونو پر غاړه و.
نوموړي د چهارشنبې په ورځ مشرانو جرګې ته د افغان جګړې په اړه د خپلې وینا په یوې برخه کې زیاته کړې، چې په افغانستان کې د ناټو ځینو غړو هېوادونو یوازې په نوم حضور درلود، خو په عمل کې یې ډېر ځواک او جنګي وړتیا نهلرله.
د برېتانیا ایندپېنډنټ د راپور پر بنسټ، د متحدهایالتونو د دفاع وزیر ټینګار وکړ: «یو واقعي اېتلاف هغه وخت معنا لري کله چې واقعي دفاعي ظرفیت موجود وي.»
د هغه دې څرګندونو د امریکا د ډیموکراټ ګوند سناتور کریس کونز غبرګون را پاراولی او په وینا یې، د واشنګټن متحدینو هم لویې قربانۍ ورکړي او ځینې هېوادونه، لکه ډنمارک ته د خپل لږ نفوس پرتله ډېر تلفات واوښتل. کونز زیاته کړه: «دا باید روښانه شي چې زموږ متحدینو په افغانستان کې هم خدمت کړی او هم یې قرباني ورکړې ده.»
هېګسټ وايي، چې دی د افغانستان په جګړه کې د بهرنیو ځواکونو قربانۍ له پامه نهغورځوي، خو ټینګار یې کړی، چې د جګړې ډېر مسوولیت او لګښت د متحدهایالاتو پر غاړه و.
د یادونې ده، چې د افغانستان په ۲۰ کلنه جګړه کې د ناټو ۳۲غړو هېوادونو او نورو متحدینو له امریکا سره ملتیا کوله. په دې موده کې ۲ زره او ۴۶۱ امریکایي او ۴۵۷ هم برېتانوي سرتېري وژل شوي دي. د افغانستان په جګړه کې برېتانیا تر امریکا وروسته دویم هېواد دی چې د سرتېرو ډېر تلفات لري.
دا په داسې حال کې ده، چې د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵مه پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته د امریکا په مشرۍ ناټو هېوادونه له افغانستان ووتل او هلته یې خپل ماموریت پای ته ورساوه.
د انصاف خبرې اژانس د راپور له مخې، د يوې افغانې کډوالې نجلۍ کبرا رضايي د جسد پاتې شونې د تهران په پاکدشت ولسوالۍ کې د یوه ۳۲ کلن ایراني وګړي په کور کې وموندل شول. په راپور کې ویل شوي، چې تورن کس د یادې نجلۍ جسد ټوټه ټوکه کړی او د تېزابو په ذریعه یې له منځه وړی.
د ایران انصاف خبري اژانس د چهار شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۱مه) راپور ورکړی، چې په قضيه کې ښکېل ۳۲ کلن «ع.خ» په نوم ایراني کس په پاکدشت ولسوالۍ کې د کور د وسایلو په یوه فابریکه کې د امنیتي ساتونکي په توګه کار کاوه.
په خبر کې ویل شوي، چې دغه سړي واده هم درلود.
د انصاف نیوز د خبر له مخې، تورن کس د لومړنیو څېړنو په جریان کې تورونه رد کړي و؛ خو د پولیسو له خوا د شواهدو له وړاندې کولو وروسته یې د قتل اعتراف کړی دی.
د راپور له مخې، دغه تورن کس واده لري او له هغه وروسته چې د یادې انجلۍ له کوژدن څخه خبر شوی «ډېر عصبي شوی او جرم یې ترسره کړی دی.»
په راپور کې راغلي، چې پر ایراني سړي په لګول شویو تورونو کې «له مخکې پلان شوې وژنه، د بدن ټوټه ټوټه کول او د تېزاب کارولو» د جرم شواهد هڅه شامل دي.
د کبرا ورکېدل
انصاف نیوز د خپلو سرچینو له قوله لکیلي، چې کبرا رضايي شاوخوا ۵۰ ورځې وړاندې ورکه شوې وه.
هغه چې د شقایق رضايي په نوم هم پېژندل کېده، کورنۍ یې پولیسو ته د زنګونو له ځواب نه ورکولو وروسته، د هغې له برخلیک څخه بې خبره شوه او پولیسو وروسته دا موضوع راپور کړ.
د راپور له مخې، څو اونۍ وروسته د پاکدشت سیمې ته نږدې د یوه ټوټې شوي جسد ځینې برخې وموندل شوې، چې نه پېژندل کېده.
راپور زیاتوي، چې پولیسو د افغان کډوالې نجلۍ له کورنۍ سره د هغې د هویت د تایید لپاره اړیکه ونیوله.
سرچینو انصاف نیوز ته ويلي، چې په لومړيو کې د کبرا رضايي کورنۍ فکر نه کاوه چې د بدن دا برخې د دوی د لور وي، مګر د ډي اېن اې ازمويني لپاره یې عدلي طب ته ولېږلې.
مخکې د کبرا رضايي د «ټوټه شوي جسد» یوه بله برخه د تهران په «پیشوا» ولسوالۍ کې په کثافاتو کې وموندل شوه او د هغې هویت د ډي اېن اې ازموينې له لارې تایید شو.
د دې افغانې کډوالې نجلۍ کورنۍ د هغې په یوه همکار شک وکړ.
د کبرا رضايي خپلوانو ویلي، چې دا سړی مخکې د کبرا سره د اړیکو د جوړېدو هڅه کړې وه.
د راپور له مخې، پولیس له قضايي امر سره د شکمن کور ته تللي او هغه څه چې دوی هلته وموندل هغه حیرانونکي وو: « د کوبرا ټوټې ټوټې پاتې شونې، ظاهرا له تېزاب سره یې د له منځه تلو هڅه شوې وه.»
د کبرا پر کورنۍ فشار
انصاف نیوز په راپور کې زیاتوي، چې د کبرا جنازه د دوشنبې په ورځ په داسې فضا کې ترسره شوه، چې «تر کلکې څارنې لاندې» و.
په مراسمو کې یو شمېر حاضرینو انصاف نیوز ته وویل، چې دوی ته د عکس اخیستلو یا خبرو کولو اجازه نه وه ورکړل شوې.
د جنازې په مراسمو کې یوه ګډونوال انصاف نیوز ته وویل، چې د کبرا کورنۍ له رسنیو سره د خبرو کولو څخه بخښنه غواړي.
د کبرا رضايي د وژنې په اړه د رسنیو پوښښ چې انصاف نیوز د «وحشیانه قتل» په نوم خپور کړی، په داسې وخت کې راځي چې ایران د پراخو تبلیغاتو له لارې د افغان کډوالو اېستل ګړندي کړي دي.
انفومایګرنټس وېبپاڼه وايي، دا مهال په فرانسه کې تر ۱۰۰ زرو ډېر افغانان ژوند کوي چې ډېره برخه یې د زدهکړې ټيټې کچې لرونکي نارینه دي. په دې هېواد کې ډېری افغانان د فرانسوي ژبې د زدهکړې او د کارموندنې برخه کې له ستونزو سره مخ دي، خو د دې ننګونو تر څنګ، د بریالیتوب بېلګې هم لري.
د افغان کډوالو په شمېر کې زیاتوالی
د فرانسې د کډوالۍ او ادغام دفتر مشر ډیډیه لیشي په وینا، تر ۲۰۱۴ کال پورې په فرانسه کې د پناهغوښتنې لپاره د افغانانو شمېر خورا کم و، خو په وروستیو کلونو کې دا شمېر ډېر او په ۲۰۲۳ کال کې ۱۷ زرو ته لوړ شوی دی.
اوس افغانان د هغو ۱۰ لومړیو ملتونو په ډله کې دي، چې په فرانسه کې تر ټولو ډېر اوږدمهاله استوګنه لري.
د تطابق او زدهکړې ستونزې
ډېری نوي راغلي افغانان په ځانګړي ډول نارینه ډېر سواد نهلري او نهشي کولای په اسانه توګه فرانسوي ژبه زده کړي.
دا حالت د دې لامل شوی، چې دوی د کار بازار ته لار پیدا نه کړي او له اقتصادي خپلواکي بېبرخې پاتې شي.
د فرانسې د کډوالۍ اداره هڅه کوي، چې د ژبې د زدهکړې او له مدني بنسټونو سره د همکارۍ له لارې د هغوی وضعیت ته پاملرنه وکړي.
افغان لوستې ښځې، خو اقلیت قشر
که څه هم طالبانو پر ښځو سخت محدودیتونه لګولي، خو په فرانسه کې د افغان ښځو شمېر لا هم کم دی.
د معلوماتو لهمخې، په ۲۰۲۱ کال کې د کابل د تخلیې پر مهال یوازې شاوخوا ۳ زره ښځې (لویې او ماشومانې) فرانسې ته دننه شوې دي.
په افغانستان کې ښځې له نارینه ملګري پرته سفر نهشي کولای او په عملي ډول له زدهکړې، کار، او په ټولنه کې له فعاله حضوره محرومې شوې دي.
فرانسه، د افغانانو لپاره نوی منزل
په جرمني او سویډن کې تر ۲۰۱۵ کال وروسته د کډوالۍ په پالیسیو کې بدلون راغی، ډېرو افغانانو فرانسه د خپل نوي منزل په توګه غوره کړه. ځینې یې پخوا په نورو اروپايي هېوادونو کې ثبت شوي وو، خو هڅول شوي وو چې له دغو هېوادونو ووځي.
د پناهغوښتنې په اړه د اروپايي هېوادونو ترمنځ د همغږۍ نشتوالی فرانسې ته د افغانانو د کډوالۍ د لارو د بدلون یو له اصلي عواملو څخه ګڼل کېږي.
د فرانسې د بېرته ستنېدو او اخراج پالیسي
په ۲۰۲۱ کال کې پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته، فرانسې تر اوسه هېڅ افغان په جبري ډول له دغه هېواده نهدی اېستلی، خو چارواکي ټینګار کوي چې هغه کسان چې جرم کوي یا د پناهغوښتنې شرایط نه لري، باید له دغه هېواده ووځي.
همداراز فرانسې هغو افغانانو ته چې په خپله خوښه غواړي بېرته کابل ته ستانه شي، مرستې او اسانتیاوې برابروي.
د ایران «ایاېفپي نیوز» وېبپاڼه د دغه هېواد د حکومتي ویاندې فاطمه مهاجراني په حواله وايي، د هلمند سیند د اوبو یوه برخه چې د ایران حق دی، اوس دغه هېواد ته بهېږي او د یاد بهیر د دوام لپاره ډېپلوماټیکې هڅې روانې دي.
نوموړې د کابینې د غونډې په څنډه کې زیاته کړې، چې د هلمند اوبه یوه پخوانۍ مسئله ده او د ایران حکومت غواړي چې د خبرواترو او ډېپلوماسۍ له لارې یې حل کړي.
هغې وویل: «له نېکه مرغه، اوسمهال یوه برخه اوبه ایران ته بهېږي او د دغه وضعیت د دوام لپاره خبرېاترې روانې دي.»
مېرمن مهاجراني د دې مسئلې د چاپېریال اغېزو ته په اشارې هیلهمندي ښودلې، چې له نورو همکاریو سره به دا ستونزې ډېر ژر حل شي.
ایران او افغانستان په ۱۳۵۰ هجري لمریز کال کې د هلمند سیند د اوبو د وېش په تړاو یو تړون لاسلیک کړی، خو ایراني چارواکي ادعا کوي چې پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته دا تړون په سمه توګه نه دی پلي شوی.
د یادونې ده، چې وړمه ورځ د ایران د اوبو د صنعت ویاند عیسی بزرګزاده ویلي و چې له افغانستان سره د هلمند د اوبو په تړاو روانې خبرې تر اوسه د پام وړ پایله نه لري او له افغانستانه ایران ته د اوبو بهیر له ټاکل شوې کچې ښکته پاتې شوی دی.
سرچينو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د کندهار په دویمه عينو مېنه کې د بلوڅانو هديرې ته څېرمه د طالبانو پر يوې امنیتي پوستې چاودنه شوې. که څه هم د چاودنې نوعیت او د تلفاتو اړوند معلومات نه شته؛ خو ځايي خلک وايي، چې چاودنه ډېره زوروره وه او غږ يې د ښار تر ډېرو سيمو رسېدلی.
له کندهار څخه سرچينو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د چهارشنبې په ماښام (د غبرګولي ۲۱مه) ویلي، چې تر چاودنې وروسته طالبانو سم دستي سیمه کلابنده کړې او چاته د ورتګ اجازه نه ورکوي.
د چاودنې له امله په سيمه کې د نږدې کورونو ښيښې ماتې شوي او مالي زيانونه یې هم اړولي دي.
طالبانو په رسمي ډول د چاودنې د نوعیت، مرګژوبلې او نورو جزياتو په اړه څه نه دي ویلي.
خو د کندهار د طالبانو امنیه قومندانۍ بیا ویلي، چې چاودنه د پخوانيو راټولو شویو پټاکیو او باروتو وه، چې دوی خپله ورته چاودنه ورکړې.
طالبانو مخکې د پخوانيو باروتو او توکو د چاودېدو پر مهال خلکو ته خبرتياوې خپرولې او د خلکو په خبره، طالبانو وړاندې تر دې هېڅ وخت د شپې دومره ناوخته چاودېدونکي توکي نه دي پټاو کړي.
د طالبانو د امنیه قومندانۍ او د عینو مېنې د ۱۱ حوزې مسوولین د مخابرو له لارې په خبرو کې هڅه کوي، چې د چاودنې نوعیت او مرګ ژوبله پټه وساتي.
د طالبانو د امنیه قومندانۍ يو مسوول کس په مخابره کې پر خپلو ملګرو غږ کوي: «ډېر تاوان یې نه دی رسولی، ووایاست چې باروت مو پټاو کړي.»
د کندهار په عينو مېنه کې د طالبانو د مشر هبت الله اخوندزاده مېلمستون، د طالبانو د وزیرانو، والیانو، قومندانانو او لوړو مشرانو کورونه دي او هلته اوسېږي.
دا په داسې حال کې ده، چې تل عينو مېنې ته داخلېدونکې ټولې لارې تر سخت څار لاندې وي او دومداره تلاشۍ په کې شروع وي.