اسلامي هېوادونه: تهران او تل‌ابیب باید جګړه ودروي

ټرمپ په «ټروټ» ټولنیزه‌پاڼه کې ولیکل: «د فرانسې ولسمشر اېمانوېل مکرون ناسم ویلي، چې ګواکې زه د اسراییل او ایران ترمنځ د اوربند د ټینګښت لپاره واشنګټن ته بېرته ستون شوی یم. دا خبره سمه نه ده! هغه هېڅ نه‌ پوهېږي، چې زه ولې واشنګټن ته روان یم؛ خو بې‌شکه چې دا موضوع له اوربند سره هېڅ تړاو نه لري.»

د امریکا ولسمشر زیاته کړې، هغه موضوع چې دی‌ یې بېرته ستنېدو ته اړ کړی، «د اوربند له موضوع څخه ډېره لویه» ده.

نوموړي همداراز وویل: «که قصداً وي که د ناپامۍ له امله، مکرون تل تېروتنه کوي. انتظار وباسئ!»

دا په داسې حال کې ده، چې مکرون تر دې مخکې د جي۷ هېوادونو له غونډې نه د ټرمپ بېرته ستنېدل، د منځني ختیځ د کړکېچ د کمښت د هڅو په رڼا کې یو مثبت اقدام بللی و.

دغه وزارت سې‌شنبه (د غبرګولي ۲۷مه) زیاته کړې، چې د ګمرک چارواکو او د صنعت او سوداګرۍ وزارت د ولایتي ټیمونو له‌خوا ترسره شوې ارزونې ښیي چې د افغانستان واردات او صادرات له بېلابېلو چېنلونو له لارې دوام لري.

د یاد وزارت په وینا، له ګاونډیو هېوادونو سره په راکړه-ورکړه کې هېڅ خنډ نه دی رامنځته شوی.

دغه وزارت ادعا کړې، چې د بیو د لوړېدو یا سوداګرۍ د ګډوډۍ په اړه خپاره شوي راپورونه ناسم دي او د شخصي او غېرمسلکي ارزونو پر بنسټ خپاره شوي دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویلي، د څارنې ټیمونه په ټولو ولایتونو او سرحدي نقطو کې په دوامداره توګه فعالیت او هڅه کوي چې د خصوصي سکټور او د دې ډلې له ادارو سره د نږدې همکارۍ له لارې د سوداګرۍ پرمخ د هر ډول خنډ مخه ونیول شي.

په دې علامیه کې راغلي، چې د صنعت او سوداګرۍ وزارت په منظم ډول د هېواد د سوداګرۍ وضعیت ارزوي او د اړتیا په صورت کې به د بازار ثبات او روانې سوداګرۍ د ساتنې لپاره اړین اقدامات وکړي.

تر دې مخکې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د اسراییل او ایران ترمنځ د جګړې له امله د ایران او افغانستان پولې د بار وړونکو موټرو پر مخ تړل شوې دي.

دا راپور چې دوشنبه (د غبرګولي په ۲۶مه) خپور شوی، په‌کې د افغانستان د اقلیم زیانمنتیا د ارزونې دویم پړاو پایلې خپرې شوې دي.

د راپور لپاره شوې ارزونه د کډوالۍ نړۍوال سازمان له‌خوا د هېواد په ۳۴ ولایتونو او تر ۶۲زره ډېرو کلیو کې ترسره شوې ده.

د دغه سازمان د راپور پر بنسټ، د ۲۰۲۵ کال له پیل راهیسې د طبیعي پېښو له امله ۷۹ سلنه داخلي بې‌ځایه شوي خلک د خپلو کورونو پرېښودو ته اړ شوي دي. په ټولیز ډول نږدې ۳۹۶زره خلکو خپل کورونه پرېښي، چې له دې ډلې نه تر ۱۷ زرو ډېر یې له هېواده بهر کډوال شوي دي.

د یاد سازمان په راپور کې راغلي، د اقلیمي بدلون ستونزو په ډېرو سیمو کې د خوړو ناامني ډېره کړې ده.

د معلوماتو له‌مخې، نږدې نیمایي سیمه‌ییزې ټولنې چې شاوخوا ۴۷ سلنه کېږي؛ د خوړو ناامني تر ټولو لویه ستونزه بولي.

د کډوالۍ نړۍوال سامان وايي، چې شاوخوا ۴۴ سلنه افغانان د څښاک پاکو اوبو ته په بشپړ ډول لاس‌رسی نه‌لري او ۳۹ سلنه نور یې د روغتیایی چوپړتیاوو له نشتوالي نه رنځ وړي.

د نوموړي سازمان په وینا، تر ۸۰ سلنې ډېرو کلیوالو سیمو کې د اوبو رسونې او خوندیتوب زېربناوې نشته چې د وچکالۍ او سېلابونو پر وړاندې زیان ډېروي.

د یادونې ده، چې تر دې وړاندې د ملګرو ملتونو د استوګنې ادارې خبر ورکړی و چې د افغانستان چاپېریال مخ پر خرابېدو روان او د اقلیمي بدلون له سختو اغېزو سره هم مخ دی.

د یاد سازمان په وینا، له همدې کبله د خلکو روغتیايي ستونزې او ناروغۍ ډېرې شوې دي.

د یادو هېوادونو په خپاره شوي بیان کې همداراز راغلي، چې د ایران او اسراییل ترمنځ په وروستیو شخړو کې د ملکيانو د ژوند خوندیتوب ډېر مهم دی.

د جي ۷هېوادونو ویلي، چې دوی د انرژۍ په نړۍوالو بازارونو کې د اوسني وضعیت اغېزې له نږدې څاري او د اړتیا په صورت کې چمتو دي؛ څو په دې برخه کې همغږي وکړي.

دې سره جوخت دغو هېوادونو غوښتنه کړې، چې د ايران کړکېچ بايد په داسې ډول حل شي چې د منځني ختيځ په کچه د تاوتريخوالي د کمېدو لامل وګرځي او په دې حل کې بايد د غزې تړانګې د اوربند رامنځته کول هم شامل وي.

هغوی سې‌شنبه (د غبرګولي ۲۷مه) په رالېږل شویو غږیزو پیغامونو کې ویلي، چې د څښاک پاکو اوبو کمېدو او د ځمکې تل ته ښکته‌کېدو د لوګر د محمداغې ولسوالۍ اوسېدونکو په ګډون د دغه ولایت سلګونه کورنۍ له سختو ستونزو سره مخامخ کړي دي.

د لوګر ولایت د اوسېدونکو په وینا، په دغه ولایت کې د اوبو کچه پخوا ۴۵ متره وه؛ خو اوس ۱۸۰ مترو ته ښکته شوې ده.
د یاد ولایت یوه اوسېدونکي وویل: «خلک مجبور دي، چې له ډېر لرې واټن نه په لاس ګاډو، څارویو یا نورو نقلیه وسایطو کې اوبه راوړي.»

د لوګر ولایت اوسېدونکو له طالبانو او نړۍوالو بنسټونو نه د دې ستونزۍ د هوارۍ لپاره د مرستې غوښتنه کړې ده.

اقلیمي بدلون، د ورښتونو کمښت، د زېرمو د ناسم مدیریت استخراج او د یوه مسوول حکومت د نظارت نشتوالی د دې لامل شوی، چې د افغانستان یو شمېر ولایتونه د څښاک پاکو اوبو له کمښت سره مخامخ شي.

د یادونې ده، چې څه موده مخکې د ایران فرنټ پېج د نادولتي موسسې د یوه تازه راپور په حواله لیکلي و چې په کابل کې د اوبو زېرمې په تېرو ۱۰ کلونو کې د ښاري پراختیا او اقلیمي بدلونونو له امله تر ۳۰ مترو پورې راکمې شوې دي.