نیویارک ټایمز په خپل څېړنیز راپور کې وايي، چې د جمعې په ورځ (د غبرګولي ۲۳مه) د ایران او اسراییل ترمنځ پیل شوې جګړه د تېر کال د لنډمهالو نښتو څخه توپیر لري. پخوا دغه ډول بریدونه په څو ساعتونو کې پای ته رسېدل، خو اوس جګړه څلورمې ورځ ته داخلېږي او هېڅ یو لوری نه شا ته کېږي.
د اسراییل هوایي بریدونو کې د ایران د سپاه پاسداران څو لوړپوړي قومندانان او یو شمېر د اټومي پروګرام ساینسپوهان وژل شوي دي. همدارنګه د ایران د انرژۍ ځینې بنسټونه زیانمن شوي، خو تهران هم په ځوابي بریدونو کې اسراییل ته تاوانونه اړولي دي.
د ایران اټومي پروګرام د جګړې اصلي هدف
د اسراییل اصلي هدف د ایران د یوارنیمو د غني کولو پروګرام بندول دي.
د پنتاګون پخواني چارواکي او د منځنۍختیځ چارو مسوول دانیل شاپېرو وړاندوینه کړې، چې دا جګړه ممکن څو اوونۍ دوام وکړي.
شاپیرو وایي، اسراییل به تر هغې بریدونه جاري وساتي چې ایران د غني کولو توان ونه لري. هغه دا هم ویلي، چې که اسراییل ونه شي کولی د یورانیمو غني کولو بنسټونه له منځه یوسي، نو د نظامي عملیاتو کمپاین به ناکام شي.
اسراییل تر دې مهاله د نطنز د غنيکولو تاسیسات په نښه کړي، خو د فردو زېرزمیني سایټ چې د د یوه غره په زړه کې دی، لا تر اوسه له منځه نه دی وړل شوی. د دې سایټ له منځه وړلو لپاره ځانګړې «سنګر ماتوونکي» بمونو ته اړتیا ده چې اسراییل یې نه لري.
نیویارک ټایمز وايي، اسراییل هڅه کوي چې د نورو اهدافو په برید او اقتصادي فشار سره، ایران دې ته مجبور کړي چې خپل اټومي فعالیتونه ودروي، خو تهران تر دې دمه د شا تګ کومه نښه نه ده ښکاره کړې.
ایران نه تسلیمېږي
د لندن د چټم هاوس د څېړنیز مرکز کارپوهه صنم وکیل وایي، چې ایران سره له دې چې درنې مرګژوبلې یې لیدلي، لا هم د هېواد د کنټرول لپاره د پام وړ توغندیزه زېرمه لري.
هغې وویل، چې د ایران حکومت د «بقا» لپاره جګړه کوي او هڅه کوي چې خپل دوښمن ته تاوان ورسوي او مقاومت وښيي. که څه هم اسراییل د ایران پر اسمان تر یوې اندازې واکمن دی، خو تهران لا هم د ځوابي بریدونو وړتیا لري، که څه هم تر اوسه یې د امریکا او متحدینو بریدونه نه دي کړي.
د امریکا د ولسمشر رول
د دې جګړې پایلې تر ټولو زیات د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ پر پرېکړو پورې تړلي دي.
امریکا د اسراییل په پرتله هغه وسایل او الوتکې لري، چې د فردو سایټ له منځه یوسي.
ټرمپ مخکې له دې هڅې وکړې، چې ایران دې ته قانع کړي څو خپل اټومي پروګرام له جګړې پرته پای ته ورسوي، خو دا خبرې ناکامې شوې. اوس هغه هیله لري چې د اسراییل بریدونه تهران دې ته اړ کړي، چې د واشنګټن وړاندیزونه ومني.
یویل ګوزانسکي چې د اسراییل د ملي امنیت د مطالعاتو مرکز کې د ایران کارپوه دی، وايي چې جګړه هغه وخت پای ته رسېږي چې ټرمپ باور وکړي ایران د مصالحې لپاره چمتو شوی دی.
د ایران تاریخي تجربه
نیویارک ټایمز د ایران د تاریخ څخه یادونه کوي، چې رهبران یې په ځانګړو حالاتو کې خپل دریځ بدلولی شي. د بېلګې په توګه، د ۱۹۸۰ لسیزې پر مهال ایران د عراق سره د اته کلنې جګړې وروسته اوربند منلی و.
خو دا پایله د اوږدې مودې جګړې وروسته رامنځته شوه، چې ښيي که تهران هم مصالحې ته چمتو شي، دا به یوه اوږده پروسه وي.
