د افغانستان د سولې په پروسه کې د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد ویلي، چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ د پاکستان د پوځ له مشر جنرال عاصم منیر سره رسمي غرمنۍ خوړلې ده، او دا غرمنۍ پاکستان ته یوه ځانګړې ډالۍ او ویاړ ګڼل کېږي، خو نوموړي ټینګار کړی چې منیر د باور وړ شخص نه دی.
خلیلزاد امریکا ته د پاکستان د پوځ د مشر عاصم منیر د سفر په اړه په خپل اېکس کې لیکلي، چې منیر به هڅه وکړي د پاکستان د پوځ تر ملکیت لاندې د شرکتونو له لارې د امریکا پانګونې راجلب کړي.
هغه زیاته کړې: «ددې لپاره چې امریکا د افغانستان د امنیت او ترهګرۍ پر ضد د مبارزې دنده پاکستان ته وسپاري، دغه هېواد به د چین او امریکا تر منځ د اړیکو منځګړیتوب ته ممکن ځان وړاندې کړي.»
خلیلزاد وایي، «سره له دې چې منیر ځان ته د فیلډ مارشال رتبه ورکړې، خو د خلکو ترمنځ د هغه پر دوامدارې واکمنۍ او د عمران خان په بندي پاتې کېدو پراخې نیوکې لاهم شته.»
زلمی خلیلزاد وایي: «جنرال منیر د باور وړ نه دی. پاکستاني پوځ د امریکا پر وړاندې تل دوهمخی سیاست کړی، له یوې خوا یې مرسته اخیستې او له بلې خوا یې زموږ پر ضد جګړه مارو ته پناه ورکړې.»
هغه دغه راز لیکلي، «ولسمشر ټرمپ پوهېږي چې د پاکستان پوځ له اوږدې مودې راهیسې له موږ سره دوه ګونې لوبه روانه کړې ده، په افغانستان کې زموږ د پوځي شتون په کلونو کې، پاکستان زموږ مرسته واخیسته او په ورته وخت کې یې هغو کسانو ته ملاتړ او پټنځایونه ورکړل چې زموږ ځواکونه یې ووژل.»
خلیلزاد وویل: «د سپټمبر له یوولسمې وروسته د ترهګرۍ پر وړاندې د جګړې په دوران کې د پاکستان پوځ له موږ او د القاعدې ترهګرو دواړو سره مرسته وکړه. موږ بن لادن چېرته وموند؟، هغه د پاکستان د پوځي تاسیساتو سره نږدې ډېر ښه او ارامه ژوند درلود، همداراز پاکستان لاهم ډاکټر افریدي ( شکیل اپریدی) په بند کې ساتي، چا چې له موږ سره د بن لادن په موندلو او له منځه وړلو کې مرسته کړې وه.»
خلیلزاد د خپلې لیکنې په وروستیو کې وایي، چې تر ټولو مهمه خبره دا ده چې پر جنرال عاصم منیر باور نشي کېدلی.
د قطر د بهرنیو چارو وزارت د نړیوالې همکارۍ د ریاست مشر په بروکسل کې د افغانستان په اړه د لوړ پوړو چارواکو په ناسته کې اغیزمنو شویو افغانانو ته د بشري مرستو پر رسولو ټینګار کړی دی.
په بروکسل کې د افغانستان په اړه ناسته کې د قطر د بهرنیو چارو وزارت د نړیوالې همکارۍ ریاست سرپرست سلطان بن احمد العسیري په افغانستان کې روانو سیاسي او اقتصادي ننګونو ته په کتو د مرستو پر همغږۍ او ګډو هڅو ټینګار کړی دی.
هر کال د جون ۱۸مه په یو غیر رسمي او طنزي نوم د نړۍوالې وېرې ورځ "International Panic Day" نمانځل کیږي، چې موخه یې د وېرې هېرول او خلک دې هڅول دي چې له اضطراب سره مقابله وکړي، هېر یې کړي او خپل ټول دردونه عادي وګڼي.
دا ورځ د سکون د ورځ په نوم هم یادیږي؛ ایا نړۍ د سکون ساه اخلي؟
د دې ورځې موخه دا ده چې خلکو ته وریاد کړي، که وېرې لرئ، اضطراب مو ډېر شوی، یا د ذهني فشار لاندې یاست، نو تم شئ، ژوره ساه واخلئ، ځان ته وخت ورکړئ او دا ومنئ چې اضطراب یوه طبیعي انساني تجربه ده. دا ورځ باید د سکون د پیدا کولو فرصت واوسي؛ یوه ورځ چې انسان په کې ځان ته رجوع کوي او له وېرې سره د مقابلې لارې لټوي.
خو د ۲۰۲۵ کال د جون ۱۸مه، د نړۍ د امنیت او ثبات له پلوه، تر بل هر وخت ډېره د وېرې ورځ ښکاري. دا ورځ د ارامتیا پر ځای، د بشري اضطراب او ګډوډۍ یو خشن تصویر وړاندې کوي، چې میلیونونه انسانان د مرګ او ژوند تر منځ په یو نازک تار ژوند کوي.
له ایرانه نیولې تر اسراییل او منځني ختیځ، له روسیې نیولې تر اوکراین او ان تر کشمیر او افغانستان د یو مشترک اضطراب لومې غځېدلي دي.
۱. د ایران او اسراییل ترمنځ جګړه – د منځني ختیځ د امنیت خرابېدل
په وروستیو میاشتو کې د ایران او اسراییل ترمنځ تاوتریخوالی د مخامخ جنګ بڼه غوره کړې ده، له دواړو خواوو نېږدې ۳۰۰۰ کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.
اسراییل پر ایران برید وکړ او د جېټ الوتکو او یو لویو توغندیو په وسیله یې د ایران یو شمېر ښارونه بمبار کړل، چې لا هم دا جګړه روانه ده.
بل خوا ایران پر اسراییلي اهدافو د بالستیک توغندیو بریدونه کړي، د هایپرسونیک توغندي یې استفاده کړي دي او د اسراییل بېلابېلې سیمې یې ویشتې دي.
دا جنګ یوازې د دوو هېوادونو ترمنځ نه دی، بلکې د ټول منځني ختیځ ثبات یې له خطر سره مخ کړی.
په ورته وخت کې امریکا هم په غیرمستقیم ډول په دغه جګړه کې دخیله ده او روسیې هم په وار - وار پر ایران د اسراییل برید غندلی دی.
د روانې جګړې له امله نېږدې ۸۵ میلیونه ایرانیان، ۹ میلیونه اسراییلیان، په لبنا، سوریه، عراق او غزه کې لږ تر لږه ۷۰ میلیونه انسانان له وېرې او ډار سره ژوند کوي.
سلګونه زره انسانان جبري بې ځایه شوي، میلیونونه نور د ژوند لومړنیو اړتیاو ته لاسرسی نه لري، په ګڼو سیمو انټرنیټ، برېښنا او نور خدمات تړل شوي.
۲. روسیه او اوکراین – دوامداره جګړه، له ۵۰۰,۰۰۰ زیات قربانیان
د طالبانو د اقتصاد وزارت سرپرست د اقتصادي زیربناوو او پراختیایي پروژو پر پراخېدو هم ټینګار کړی، څو افغانستان پر ځان بسیا شي او د خلکو اقتصادي ستونزې کمې شي.
