اردوغان او ټرمپ د ناټو غونډې په څنډه کې د ایران او اسراییل د اوربند پر ټینګښت ټینګار وکړ

دا برید په داسې حال کې شوی چې د امریکا او اسراییل له لوري د خوراکي مرستو د وېش نوي مرکزونه فعال شوي، خو دغه مرکزونه له پیل راهیسې د تاوتریخوالي او ګډوډۍ له پېښو سره مخ دي.

اسوشیېټدپرس خبري اژانس ته عیني شاهدانو ویلي، پېښه هغه مهال وشوه چې خلک د خوړو پر لوري ورمات شول، خو اسراییلي ځواکونو پر هغوی ډزې وکړې.

یو تن شاهد احمد حلاوه وویل: « دا ډلوژنه وه. ټانکونو او ډرون‌ الوتکو پر خلکو ډزې کولې، حتا کله چې دوی تښتېدل. ډېر کسان ووژل شول یا ټپیان شول».

حسام ابو‌شهاده بل فلسطیني شاهد وویل چې ډرونونو د سیمې پر سر الوتنې کولې او د خلکو څارنه یې کوله، بیا ناڅاپه هم له ټانکونو او هم له ډرونونو ډزې پیل شوې. نوموړي صحنه «وینلړلې او ګډه وډه» وبلله.

د غزې په نصیرات کمپ کې «عوده» روغتون تایید کړې چې ۲۵ تنه وژل شوي او ۱۴۶ نور ټپیان دي، چې له دې ډلې ۶۲ تنه د سختو ټپونو له امله نورو روغتونونو ته انتقال شوي دي. په دیرالبلاح ښار کې هم «شهدای الاقصی» روغتون ویلي چې د همدغه برید له امله یې د شپږو کسانو مړي ترلاسه کړي دي.

د سیمې عیني شاهدان او طبي چارواکي وايي، اسراییلي ځواکونو په وروستیو اونیو کې څو ځله پر هغو خلکو ډزې کړې چې د خوراکي مرستو اخیستو ته راټول شوي وو، چې له امله یې سلګونه کسان وژل شوي دي.

د اسراییل پوځ ویلي، دوی یوازې پر هغو کسانو د خبرداري ډزې کوي چې په "مشکوک ډول" ځواکونو ته نږدې کېږي. خو د بشري حقونو بنسټونه او سیمه‌ییز روغتیایي سرچینې دا ادعاوې ننګوي.

د فلسطین د روغتیا وزارت د معلوماتو له مخې، له هغه وخته چې اسراییل پر غزه برید پیل کړی، تر دې دمه لږترلږه ۵۶ زره او ۷۷تنه وژل شوي او تر ۱۳۱ زره زیات ټپیان شوي دي. د دغه وزارت په وینا، له وژل شویو څخه ډېری ښځې او ماشومان دي.

اسراییلي چارواکو بیا ادعا کړې چې په بریدونو کې یې له ۲۰ زرو زیات د حماس جنګیالي وژلي، خو تر اوسه یې اسناد نه دي وړاندې کړي او حماس هم د خپلو تلفاتو په اړه رسمي نظر نه دی ورکړی.

د سیمې والي سیرهي لیساک رویټرز ته ویلي، چې د لومړي برید له امله د سیمې په مرکز دنیپرو کې اووه کسان ووژل شول. دغو چاودنو د اورګاډ‌ي د ډبو ښیښې ماتې کړې او د مسافرو خوا ته یې د ښیښو تېرې ټوټې ورشیندلې دي.

سیرهي لیساک زیاته کړه، « په برید کې د لسو ماشومانو په ګډون نږدې ۷۰ کسان ټپيان شوي او کېدای شي د تلفاتو شمېر نور هم لوړ شي».

د اوکراین د دولتي بیړنيو خدمتونو ادارې ویلي، چې له دنیپرو څخه لس کیلوميتره لرې په سامار ښارګوټي کې هم دوه کسان وژل شوي دي.

د اوکراین د بهرنیو چارو وزیر اندریي سبیها د دغه برید په غبرګون کې له خپلو لوېدیزو ملګرو وغوښتل چې د روسیې پر ضد اقدام وکړي.

د ناټو مشران دا مهال په هاګ کې سرمشریزه لري او ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي هیله من دی چې د روسیې د یرغل پر وړاندې پوځي مرستې راغونډې کړي.

سبیها پر خپله ایکس پاڼه لیکلي، « دا زموږ د متحدینو لپاره د اعتبار وړ موضوع ده چې له دې لارې پر مسکو فشار ډېر شي».

هغه زیاته کړې چې په دنیپرو کې ښوونځیو، وړکتونونو او یوه روغتون ته هم زیان اوښتی، خو چارواکو د سامار د زیانونو په اړه جزئیات نه دي ورکړي.

روسیې په دې وروستیو کې پر اوکراین، په تېره پلازمېنه کیېف باندې هوایي بریدونه ډېر کړي دي.

د جون پر ۱۷مه په کیېف کې ۲۸ کسان ووژل شول چې دا په روان کال کې تر ټولو خونړی او وژونکی برید بلل کېږي.

د دوشنبې په ورځ کیېف ته نږدې سیمه کې یو بل هوايي برید هم وشو، چې لس کسان پکې ووژل شول.

د پاکستان لوړ پوړي چارواکي وايي، « موږ له چینايي لوړ پوړو چارواکو سره په خبرو بوخت یو چې د دې معاملې جزیات نهايي کړو».

ده نیوز د نوموړي له قوله وايي، « موږ هیله لرو چې د جون میاشتې تر پایه له چینايي بانکونو دوه بېلابېل پورونه ترلاسه کړو. په دې ډول به د څو چینايي بانکونو له خوا پاکستان ته د دریو کلونو لپاره دوه میلیارده ډالرو پور چمتو شي».

د پاکستان حکومت به شاوخوا (۹۲۴) میلیارده پاکستانۍ روپۍ ترلاسه کړي چې ۳، ۳ میلیارډه ډالر کېږي. د دې معاملې په پایله کې به د جولای میاشتې تر لسمې نېټې پورې د پاکستان لنډمهاله کورنی پور تصفیه شي.

د پاکستان د بهرنیو اسعارو زېرمې چې د دغه هېواد د مرکزي بانک له خوا ساتل کېږي، د ۲۰۲۵ میلادي کال د جون میاشتې تر دیارلسمې نېټې پورې ۷، ۱۱میلیارډه ډالره وې.

دا راتلونکی پور چې ۳،۳ میلیارډه ډالره دی، د پاکستان له مرکزي بانک سره به مرسته وکړي چې خپلې بهرنۍ زېرمې نژدې ۱۵ میلیارد ډالرو ته ورسوي، خو د مالي اړتیاوو او پيسو د وتلو کچې ته په کتو سره قوي احتمال شته چې د جون میاشتې تر پایه به د بانک له خوا د بهرنیو زېرمو اندازه تر۱۴،۵ میلیارډو ډالرو زیاته شي.

یوه خبریال د پاکستان د مالیې وزارت له ویاند قمر عباسي سره خبرې کړې او له هغه څخه یې پوښتلي، ایا دا امکان شته چې دا پورونه د امریکايي ډالرو پر ځای په چینايي پولي واحد وي؟ خو د مالیې وزارت ویاند تر دې مهاله دې پوښتنې ته ځواب نه دی ویلی.

د اوکراین د کورنیو چارو وزارت ویلي، چې د برید ډېری قربانیان په «شیوچینکیوسکي» سیمه کې وو؛ هغه ځای چې د امریکا له سفارت نه یوازې څو سوه متره لرې ده.

د ژغورنې ډلو وکړای شول چې مړي له ړنګو ودانیو راوباسي.

د سیمې یوې اوسېدونکې والیري مانکوټا چې له یوې ویجاړې شوې ودانۍ څخه تښتېدلې وه، رویټرز ته ویلي چې د برید په وخت کې نوموړې د ودانۍ لاندې بنده وه او په ډېرې سختۍ سره یې ځان ژغورلی دی.

د اوکراین د بېړنیو خدمتونو ادارې ویلي، چې په دغه بریدونو کې د ښځو او ماشومانو په ګډون ۳۴ کسان ټپیان شوي دي.

ورته مهال، د اوکراین هوايي ځواک ادعا کړې، چې د روسیې له توغول شويو ټولټال ۳۵۲بې‌پېلوټه الوتکو او ۱۶ توغندیو له ډلې نه یې ۳۳۹بې‌پېلوټه الوتکې او ۱۵ توغندي شنډ او له‌منځه وړي دي.

همداراز، د اوډیشا په سوېلي بندر کې ځایي چارواکو ویلي چې په یوه جلا توغندیز برید کې درې کسان وژل شوي او اته نور ټپیان دي.

دا بریدونه په داسې حال کې شوي، چې سبا په هاګ کې د ناټو کلنۍ سرمشریزه جوړېږي او ورسره جوخت د اوکراین ولسمشر د امنیتي خبرو اترو لپاره برېتانیا ته سفر کړی دی.

د اوکراین جګړې له پیل راهیسې زرګونه ملکيان وژل شوي، په داسې حال کې چې دواړه خواوې وايي چې دوی ملکيان نه په نښه کوي.

روسیې تر اوسه د نویو بریدونو په تړاو څه نه دي ویلي.

دغه مرکز د قطر د پلازمېنې د سوېل- لوېدیځ په مرکزي بېدیاو کې موقعیت لري او د ایران له سوېلي پولو سره شاوخوا ۳۰۰ کیلومتره واټن لري.
د "العدید" نظامي اډې چارې په ۲۰۰۳ کال کې بشپړې او په همدې کال کې پرانېستل شو او دغه مرکز پر عراق د امریکا د یرغل پر مهال مهم او اساسي رول ترسره کړ.

دغه مرکز اوږده او لوی باندونه لري او همداراز په داسې پرمختللو سیستمونو سمبال دی، چې هر ډول الوتکې پکې ناسته او ځغاسته کولی شي.
"العدید" هوايي اډه د امریکا د تر ټولو لویې هوايي بېړۍ چې د څه باندې ۱۰۰ الوتکو د ځای پر ځای کولو وړتیاوې لري، کوربه هم دی.
له دغه مرکزه ګډ هوايي عملیات او همداراز د اسیا په لوېدیځ کې د امریکا هوايي عملیات کنټرولېږي.

د "العدید" مرکز همداراز په عراق، سوریې، افغانستان او ځینو نورو هېوادونو کې د امریکا د هوايي عملیاتو د همغږۍ او څارنې مسوولیت هم پر غاړه لري.
په دغه امریکايي مرکز کې د"F16" او "F15" جنګي الوتکو په ګډون "B52"، "B-1"، ښکاري "F22"، "RC-135" او ډول ډول پرمختللې رزمي او جاسوسي بې پيلوټه الوتکې او همداراز "C130" او د تېلو رسونکو الوتکې هم شته.
امریکايي ځواکونو په "العدید" مرکز کې د "تاد" او "پاتریوت" په ګډون ډول ډول هوايي سپرونه او د اطلاعاتو د راټولونې لپاره ډول ډول تجهیزات هم نصب کړي دي.
په یاد مرکز کې له امریکايي ځواکونو سربېره د قطر او برېټانیې یو شمېر هوايي ځواکونه هم ځای پر ځای دي.
په ۲۰۲۴ کال کې قطر ژمنه وکړه، چې د "العدید" نظامي اډې پر پراخولو ۱۰ میلیارده ډالره پانګونه کوي او ورسره امریکا بیا په یاد مرکز کې خپل حضور د لسو نورو کلونو لپاره وغځاوه.