اردوغان: ټولې خواوې باید په منځني ختیځ کې د سولې د ټینګښت لپاره هڅې وکړي

نور په خپله لیکنه کې ویلي، چې د اسراییل پر وړاندې د ایران درېدل د دغه هېواد د حاکمیت د شجاعت او تدبیر نتیجه ده، چې په ۱۲ ورځنۍ جګړه کې ترلاسه شوې ده.

نوموړی دا څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې طالبانو یوازې په ۱۱ ورځو کې افغانستان ونیوه؛ هغه هېواد چې عطامحمد نور پکې یو له مهمو کسانو ګڼل کېده او وسله به یې پر اوږه ګرځوله.

نوموړي په هغه وخت کې ویلي و، «ترڅو چې یوه مرمۍ راسره وي، جګړه به کوم» خو لا د مرمیو له خلاصېدو مخکې ازبکستان ته وتښتېد.
نور وايي: «۱۳ ورځې مخکې کله چې صهیونیستي متجاوز او ماشوم وژونکي رژیم پر تهران برید وکړ نو سخت غمجن شوم.»

خو د دغه پیغام د کمنټونو په برخه کې یوه کس بیا ورته لیکلي: «ایران څه کوې، نن په مسکو کې یو افغان ماشوم د یوه بهرني له خوا پر ځمکه ویشتل شوی، د هغه په اړه یو څه ووایه.»
عطامحمد نور په دې پیغام کې ویلي، اسراییل فکره کاوه چې که د ایران د نظامیانو لوړپوړي چارواکي ووژني نو مدیریتي تشه او ورسره به په کور دننه ګډوډي رامنځته شي.
د دغه پیغام د تبصرې په برخه کې یوه کس د پوښتنې په بڼه لیکلي: «ایرانیانو چې هر څه وکړل د خپل هېواد لپاره یې وکړل؛ خو تاسو له تېښتې پرته څه کار کړنه لری؟»
نوموړي په دې پیغام کې زیاته کړې، چې ایران په دې جګړه کې خپل اقتدار او ملت یې هم خپل یووالی وښود، په اسلامي نړۍ کې یې خپل محبوبیت ډېر کړ، اسراییل ته یې د جاسوسۍ شبکې لمنځه یوړې، د اسراییل تل ابیب او حیفا ښارونه یې له خاورو سره خاورې کړل او په پایله کې سره له دې چې جګړه د اسراییل له لوري پیل شوه؛ خو ګټونکی ایران وو.
د دغه پیغام په کمنټونو کې بیا یو شمېر کسانو عطا محمد نور ته په خطاب کې لیکلي: «هغه څه دې چې په دې لیکنه کې ویلي، د ایران لومړی درجه چارواکي هم پرې باور نه لري او همداراز تبصره کوونکو ویلي، چې یاده جګړه په یوه خاص هدف سره پیل شوه چې د ایران د لوړ پوړو چاراکو وژنه او ورسره اټومي تاسیساتو ته زیان رسول وو او همداسې پرته له دې چې یو امریکایی پکې ووژل شي پای ته ورسېده.»
نور دغه څرګندونې په داسې حال کې کړي، چې د یکشنبې په ورځ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران او اسراییل ترمنځ د دولس ورځنۍ جګړې په درشل کې اعلان وکړ، چې د اسراییل او ایران تر منځ بشپړه او وروستۍ هوکړه شوې او هر اړخیز اوربند به ټینګېږي.

یاده دې وي، چې په دې جګړه کې امریکا، اسراییل او ایران هر یو ځان بریالی بولي.

د برېتانیا لومړي وزیر کې‌یر سټارمر اعلان کړی، چې هېواد به یې ۱۲ داسې «F-35» جنګي الوتکې وپېري، چې د اټومي بمونو د لېږد وړتیا لري او کولی شي د هوایي دفاع له سیسټمونو ځان وژغوري.

د دې تر څنګ د کاناډا لومړي وزیر هم ویلي، چې د دې جنګي جېټ الوتکو د پېرلو پرېکړه له سره ارزوي.

همداراز، د سویس حکومت اعلان وکړ چې د «F-35» جنګي الوتکو د پېرلو په موخه به له امریکا سره خبرې وکړي.

که څه هم له یادو هېوادونو څخه هېڅ یو د دغو پرمختللو امریکایي جنګي الوتکو د پېرلو او د اسراییل له لوري په ایران کې د پوځي عملیاتو د دې الوتکو د احتمالي رول په اړه څه نه دي ویلي، خو دا امکان شته چې د ایران د هوايي دفاع له سیسټم څخه د تېښتې او ټاکل شویو هدفونو په دقیق بمبارۍ کې د دغو الوتکو بریالیتوب، د دوی په دې پرېکړه کې اغېزمن رول لوبولی وي.

کاناډا د ټرمپ د ادارې پر مهال له واشنګټن سره د سیاسي کړکېچ له امله د ۳۳ میلیارده کاناډایي ډالرو په ارزښت د ۸۸ «اېف–۳۵» جنګي الوتکو پېرل ځنډولي وو، خو د دغه هېواد د لومړي وزیر له نوي اعلان سره داسې ښکاري، چې اوټاوا د دې معاملې په نهایی کولو سره له واشنګټن سره خپلې اړیکې بېرته ښه کوي.

بلخوا کې‌ير سټارمر د چهارشنبې په ورځ وویل: «برېتانیا به د ۱۲ (اېف-۳۵) جنګي جېټ الوتکو په اخیستلو سره د ناټو د ګډ هوايي اټومي ماموریت سره یوځای شي.»

د برېتانیا حکومت دا اقدام د برېتانیا د اټومي دریځ د پیاوړتیا لپاره تر ټولو لوی اقدام بللی دی.

سټارمر دا اعلان په هالنډ کې د ناټو په سرمشریزه کې د ګډون پر مهال کړی دی.

په همدې حال کې، د کاناډا لومړي وزیر د چهارشنبې په ورځ وویل، چې د «لاک‌هیډ مارټین» له شرکت څخه د امریکایي F-35 جنګي جېټ الوتکو د پېرلو امر لپاره د هېواد د پلان بیاکتنه به د دوبي تر پایه بشپړه شي.

د روان کال په مارچ میاشت کې کارني د ۸۸ « F-35 » جنګي جېټ الوتکو د پېرلو قرارداد د بیاکتنې امر وکړ.

د برېتانیا او کاناډا د اعلان سره سم سویس هم وویل، چې د F-35 جنګي الوتکو د پېرلو لپاره له متحده ایالاتو سره په خبرو اترو بوخت دي.

سویس پرېکړه کړې، چې په راتلونکي کې به د ۷،۴ میلیارد ډالرو په ارزښت ۳۶ « اېف – ۳۵ » الوتکې وپېري خو دا پرېکړه په دې بې طرفه هېواد کې په یوه جنجالي بحث بدله شوې ده.

د دغه پرېکړې مخالفینو د هېواد د زړو « F-18 » جېټ الوتکو د « F-35 » سره د ځای پر ځای کولو سره مخالفت ښودلی او ویلي یې دي، چې سویس د خپلې خاورې د دفاع لپاره پرمختللو جنګي جېټ الوتکو ته اړتیا نه لري.

خو د سویس د دفاع وزیر مارټین فایسټر بیا وايي، چې هېواد یې نور د F-18 جنګي الوتکو سره خپل هوايي حریم او نفوس نشي ساتلی.

د ناټو غړو هېوادونو د چهارشنبې په ورځ هوکړه وکړه، چې د امریکا د متحده ایالاتو په غوښتنه، تر ۲۰۳۵ کال پورې خپل پوځي لګښتونه د ناخالص کورني تولید له ۲سلنې څخه ۵ سلنې ته لوړ کړي.

د ناټو غړو هېوادونو په یوه ګډه اعلامیه کې ویلي، چې دوی د ژورو امنیتي ګواښونو او ننګونو پر وړاندې یو موټی دي، په ځانګړې توګه د روسیې له‌خوا اروپا-اتلانټیک امنیت ته اوږدمهاله ګواښ او د ترهګرۍ دوامداره ګواښ ته په پام سره.

ټرمپ، چې په بروکسل کې یې د ناټو کلنۍ غونډې تر پای ته رسېدو وروسته له خبریالانو سره خبرې کولې، وویل چې امریکا دا مهال ارزونه کوي چې اوکراین ته نور "پیټرېوټ" توغندیز دفاعي سیستمونه واستوي، چې د روسیې د توغندیو او بې‌پیلوټه بریدونو پر وړاندې دفاع وکړي.

هغه زیاته کړه: « دغه توغندي (پیټرېوت) ډېر سخت ترلاسه کېږي، خو موږ به وګورو چې څومره ممکن دي».

ټرمپ وویل چې ولسمشر زیلینسکي غواړي جګړه پای ته ورسیږي، او «پوتین[هم] باید دا جګړه پای ته ورسوي».

د راپورونو له مخې وسله والو کسانو د دغه هېواد د نایجر او کادونا ایالتونو په کوانر دتسه ماریګا، بوکا په ګډون دریو پوځې اډو باندې برېدونو کې ۱۷ پوځیان وژلي دي.

د ماریګا ولسوالۍ مشر عباس کسوو ګربا ویلي، چې ټول۱۷ پوځیان د کوانر دتسه ماریګا په اډه کې وژل شوي دي.

یو نایجېريايي پوځي افسر ویلي:« دا یو کمین و. وسله وال یو ناڅاپه راڅرګند شول او د درندو وسلو برېد بې وکړ.»

د نایجېریا پوځ د سې شنبې په ورځ دغه برېدونه تایید کړي، خو جزییات یې نه دي ورکړي.

د نایجېریا د پوځ په اعلامیه کې ویل شوي:« په خواشینۍ سره ځینو زړورو سرتېرو د ورځنیو جګړو پرمهال خپل ژوند له لاسه ورکړی او څلور نور ټپیان شوي دي. ټپیان د درملنې لپاره روغتون ته انتقال شوي دي.»

پوځ ویلي، چې له یادو برېدونو وروسته یې په سیمه کې د عملیاتو په ترڅ کې څو وسله وال هم وژلي دي.

د یاد برېد مسوولیت تر اوسه کومې وسله والې ډلې په غاړه نه دی اخیستی.

دا د مارچ له میاشتې راهیسې د حماس او اسرايیل تر منځ جګړه کې د اسراييلي پوځ لپاره تر ټولو ډېر تلفات بلل کېږي. دا پېښه د اسرايیل او ایران ترمنځ تر جګړې وروسته یو ځل بیا د غزې جګړې ته د نړیوالو پام ور اړوي.

د اسرايیلي پوځ ویاند جنرال ايفي ډيفرین وویل چې دا سرتېري د هغه بم په چاودنه کې ووژل شول چې دوی ته نژدې ایښودل شوی و. هغه سهار مهال وویل چې دا د ټول اسراييل لپاره یو دردوونکی سهار دی، خو په دې اړه پلټنې روانې دي.

د حماس پوځي څانګې القسام پر خپله ټیلیګرام پاڼه لیکلي، چې دوی د سې شنبې په ورځ په خان یونس کې د اسرايیل سرتېري په نښه کړي دي، خو دا لا څرګنده نه ده چې د دې ادعا هدف همدا اووه سرتېري دي که نورو عملیاتو ته اشاره کوي.