د سي ای اې پخوانۍ ماموره: د داعش، ټي ټي پي او القاعدې لوړپوړي غړي په افغانستان کې دي

د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان تېره شپه له هابر ټلوېزیون سره په ژوندۍ مرکه کې په سیمه کې د تاوتریخوالي د زیاتوالي په اړه وویل: «لکه څنګه چې تاسو پوهېږئ، موږ د سيمې ټول بدلونونه په دقت تعقیبوو او ډېر وخت د منځګړي رول لوبوو. ځکه زموږ او زموږ د سیمې په ګټه ده چې نوې جګړې پیل نه شي او روانې جګړې ختمې شي.»

د ترکیې اناډولو واژانس په یوه خبر کې ویلي، چې فیدان د تهران او واشنګټن ترمنځ یوې هوکړې ته د رسېدو پر اهمیت ټینګار وکړ او ویې ویل: «اوسمهال یو خاموش وضعت روان دی، مګر د دې وضعیت د ټينګښت لپاره باید د ایران او امریکا ترمنځ یوه موافقه وشي. دواړه خواوې خبرو ته لېواله دي او اروپایان هم د ایرانیانو سره د خبرو پروسې ته دوام ورکولو کې لېوالتیا لري.»

نوموړي د ایران او اسراییل لنډمهاله اوربند ته په اشارې ته وویل، چې د نوي شخړې احتمال شته او د دغه جګړې پايلې به د دواړو هېوادونو ترڅنګ پر سیمه هم اغېزې وکړي.

د نوموړي په خبره، د ایران اټومي پروګرام د اختلافاتو یو اړخ او نور عناصر هم په دې شخړه کې رول لوبوي.

د امریکا د وروستیو بریدونو سره په ایران کې د اټومي تاسیساتو کمزوري کېدل جدي زیانونه اړولي او د دوی د کارونې وړتیا روښانه ده.

فیدان وایي: «اوس موږ کولای شو ووایو چې د ایران اټومي پروګرام ته یو ستر ګوزار ورکړل شوی دی.»

نوموړي په ټینګار سره د اندېښنې په توګه ویلي، چې که امریکا د تهران سره د اټومي پروګرام تر څنګ نور موضوعات مطرح کوي، نو ښایي ایران خبرو ته چمتو نه شي.

د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر زياته کړې: «د اسراییل برید ایران ته د مشروع دفاع موقف ورکړ او دا يې وښوده چې اسراییل دومره ځواک نه لري چې د ایران اټومي وړتیاوې له منځه یوسي، بلکې یوازې يې دا وښوده چې غواړي له ایران سره مقابله وکړي.»

د دغه پیغام له خپرېدو وروسته د هغه د ځان وژنې خبر خپور شو.

نوموړي تر ځان وژنې څو شېبې وړاندې خپل وروستی انځور هم د یادګار په توګه شریک کړی دی او لیکلي یې دي: «اخري تصویر»

دې پوسټ ډېر ژر د ټولنیزو رسنیو کاروونکو پام ځان ته راواړولو، خو د څو شېبو په تېرېدو سره د فدامحمد د ځان وژنې په اړه خبرونه خپاره شول.

د فدا محمد وروستي پوسټ ته د ټولنیزو رسنیو کاروونکو بېلابېل غبرګونونه ښودلي او داسې ښکاري، چې نوموړي د اقتصادي ستونزو له امله ځان وژنه کړې ده.

د ټولنیزو رسنیو کارکوونکو د فدامحمد اڅکزي د ځان وژنې پړه پر طالبانو اچولې، د دوی په خبره حکومت د بېغورۍ له امله ځوانان ځان وژنه کوي.

د فدامحمد کورنۍ او خپلوانو یې تر اوسه د یادې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.

العربیه د شنبې په ورځ د خپلو مصري سرچینو له قوله راپور ورکړی، چې د غزې او اسراییل منځګړي هېوادونه «مصر او قطر» غواړي چې د غزې په تړاو د نښتو د درولو لپاره مشخص مهال وېش وټاکل شي.

سرچینو ویلي، چې د غزې د اوربند په تړاو د خبرو نوی پړاو به ډېر ژر پیل شي او تمه ده، چې وروستۍ پرېکړه د جولای میاشتې په دویمه اونۍ کې وشي.

د مصر سرچینو العربیه ته ویلي، چې منځګړو هېوادونو له واشنګټن نه غوښتنه کړې، څو اسراییل لږ تر لږه دوه اونۍ اوربند ته درناوی وکړي. هغوی همدارنګه د یو داسې پلان د ضمانت غوښتنه کړي، چې د جولای په میاشت کې غزې ته د بشري مرستو د داخلېدو دوام یقیني کړي.

مصر او قطر په ګده هڅې پیل کړې، چې د حماس او اسراییل ترمنځ د اوربند او بندیانو د تبادلې یوه هوکړه ترلاسه شي او تمه ده، چې دا هڅې د دوو اونیو په موده کې نهايي شي.

د مصر سرچینو ویلي، چې یو نوی پلان یې حماس او اسراییلي چارواکو ته وړاندې کړی، چې پکې اوربند، بېړنۍ بشري مرستې او د بندیانو تبادله شامله ده.

دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په شپه په سپینه ماڼې کې ویلي، چې د غزې د اوربند لپاره د یوې هوکړې احتمال شته او ښايي دا هوکړه د راتلونکې یوې اونۍ په ترڅ کې وشي.

د دغې ادارې د معلوماتو له مخې یاد صادرات د غویي په میاشت کې له افغانستان څخه پاکستان، هند او متحده عربي اماراتو ته ترسره شوي دي.

د طالبانو له لورې د خپرو شویو معلوماتو له مخې، په غويي میاشت کې له افغانستان نه د صادراتو کچه ۱۷ سلنه زیاته شوي.

د احصايي او معلوماتو ملي ادارې ویلي، چې په وري میاشت کې بهر ته یوازې د ۸۵ مېلیون ډالرو په ارزښت صادرات شوي و.

طالبانو دا هم ویلي، چې په غويي میاشت کې د ایران، پاکستان او چین په ګډون افغانستان ته د یو میلیارډ او ۲۴۴ میلیون ډالرو په ارزښت واردات شوي دي.

د دغه ادارې د ارزونې له مخې، د وري میاشت په پرتله په غويي میاشت کې افغانستان ته د وارداتو کچه ۴۰۱،۲ میلیونه ډالر زیاته شوې ده.

د احصايي او معلوماتو ملي ادارې ویلي، چې په غويي میاشت کې تر ټلو ډېر صادارات پاکستان، هند او متحده عربي اماراتو ته شوي او تر ټولو ډیر واردات له ایران، پاکستان او چین هېوادونو څخه وو.

ویل شوي چې دغه کنفرانس به د اګسټ په میاشت کې ترسره شي.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د مرکزي بانک د خبرپاڼې له مخې، په تېرو درېیو کلونو کې، د افغانستان بانکي سکتور په دوه اړخیزو بانکي اړیکو کې د پام وړ پرمختګ کړی او خلکو ته د مالي تمویالاتو د ورکړې په برخه کې د تېر کال په اندازه ۷۱ سلنه زیاته شوې ده.

د افغانستان د مرکزي بانک مرستیال دا ادعا هم وکړه چې یوازې په تېرو درېیو میاشتو کې، بانکي سکتور کې د امانتونو کچه شاوخوا ۸ میلیارده افغانۍ زیاته شوې.

طالبانو د جیفري ګریکو په حواله وویل چې د افغانستان د مرکزي بانک څخه یو پلاوی هم د اګست میاشت کې کېدونکي کنفرانس ته بلل شوی دی.

مخکې له دې، د ۱۴۰۲ کال د وږي په میاشت کې د امریکا او افغانستان د سوداګرۍ خونې په کابل کې "د افغانستان د سوداګرۍ او اقتصادي اړیکو" تر سرلیک لاندې یو کنفرانس جوړ کړ.

جیفري ګریکو د وږي په پنځمه نېټه د طالبانو له خوا د افغانستان د کنټرول له ترلاسه کولو وروسته د لومړي ځل لپاره کابل ته سفر کړی او په کابل کې یې له ملا عبدالغني برادر او د خصوصي سکتور له یو شمېر استازو سره لیدلي.