ګارډین: ټرمپ ښايي د بریدونو د محرمانه راپور خپروونکي خبریالان د سرچینو افشا کولو ته اړ کړي

اسراییل ټایمز راپور ورکړی، چې بنیامین نتنیاهو د موساد مشر په ملتیا نن محکمې ته حاضر شوی و او قاضیانو ته یې د خپلې محاکمې د ځنډولو په اړه وضاحت ورکړی دی.

د محکمې قاضیانو ویلي، چې د اسراییل د لوړ پوړو امنیتي مشرانو له لوري د نننۍ لېدنې پرمهال د وړاندې شویو توضیحاتو له مخې یې د جمعې د ورځې له غوښتنلیکونو څخه زیات او قانع کوونکي دلایل ترلاسه کړي دي او له همدې امله یې د دې اونۍ دواړې ټاکل شوې ناستې لغو کړې.

خو محکمې لا هم د راتلونکې اونۍ د ناستو د لغو کولو پرېکړه نه ده کړې او ویلي یې دي، چې که قوي دلایل وړاندې شي، د راتلونکې اونۍ د محکمې د امکان ارزونه به وشي.

نتنیاهو وړاندې له محکمې غوښتي و، چې د سیاسي او امنیتي بوختیاوو له امله دې د راتلونکو دوو اونیو لپاره د نوموړي محاکمه وځنډول شي، خو د نوموړي دا غوښتنه مخکې رد شوې وه.

محکمې په داسې حال کې د نتنیاهو د محاکمې دوه ناستې ځنډولې دي، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی و، چې که نتنیاهو محاکمه شي، له اسراییل سره به خپلې مرستې ودروي.

ډونالډ ټرمپ د نتنیاهو محاکمه یو "مغرضانه او سیاسي" څار بللی او زیاته کړې یې ده، چې دغه اقدام به «له ایران او حماس سره د مذاکراتو بهیر ټکنی کړي.»

واډیفول ټینګار کړی چې د اوکراین پر ضد د روسیې یرغل نه یوازې اروپا، بلکې د جرمني ملي امنیت ته تر ټولو ستر خطر دی او دا به د جرمني د بهرنۍ پالیسۍ مهمه موضوع پاتې شي.

واډیفول د ناټو د هاګ غونډې پرېکړې، چې د غړو هېوادونو د دفاعي بودجې د زیاتولو لپاره یې د ناخالصو کورنیو تولیداتو ۵ سلنه ټاکلې، سمې او وړ وبللې.

هغه زیاته کړه، « ولادیمیر پوتین د بې هدفه بمباریو له لارې هڅه کوي د اوکراینیانو مورال مات کړي. د اوکراین ازادي د اروپایانو د ثبات یو مهم امتحان دی».

په ورته وخت کې د جرمني د سوسیال دموکرات ګوند یو شمېر مهمو غړو، په ځانګړي ډول د پارلمان پخواني رییس رولف موڅ‌نیش، د ګوند پخواني رییس نوربرت فالتربوریانس او د بهرنۍ پالیسۍ کارپوه رالف شتیګنر پر هغه څه نیوکه کړې، چې ددوی په باور، «پوځي خبرداریو ته زمینه برابرول او پراخ تسلیحاتي پلانونه» دي.

دوی د دې پر ځای له روسیې سره د دیپلوماټیکو خبرو د پیل غوښتنه کړې ده.

خو په مقابل کې د سوسیال دموکرات ګوند اوسني مشر او د صدراعظم مرستیال لارس کلینګبایل د ګوند په عمومي کنفرانس کې دا څرګنده کړه چې له روسیې سره د اړیکو په لاره کې هیڅ بدلون نه ښکاري. هغه ټینګار وکړ چې باید د پوتین د واکمنۍ پر مهال، د روسیې پر وړاندې هر اړخیز دفاعي چمتووالی موجود وي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي د دغه برید په غبرګون کې له لویدیزو متحدینو د لا زیاتو هوایي دفاعي سیستمونو غوښتنه کړې ده. برید لږ تر لږه اووه تنه ژوبل کړي او ګڼ شمېر کورونه، تعلیمي او صنعتي تاسیسات یې زیانمن کړي دي.

اوکراین وایي، دا درېیمه اېف ۱۶جنګي الوتکه ده چې له جګړې راپه دېخوا یې له لاسه ورکوي.

که څه هم اوکراین تر اوسه دا نه ده افشا کړې چې څو اېف ۱۶الوتکې لري، خو دا الوتکې د کیېف د هوایي دفاع مهمه برخه جوړوي.

زیلینسکي پر خپل اېکس ولیکل، « د روسیې چې تر څو د پراخو بریدونو توان رسیږي، نه به دریږي. یواځې دا اونۍ له ۱۱۴ زیات توغندي، تر ۱۲۷۰ ډرونونه او نږدې ۱۱۰۰بمونه کارول شوي دي».

د اوکرایني پوځ په وینا، یوازې تېره شپه ۴۷۷ ډرونونه او ۶۰ ډوله توغندي پر اوکراین وتوغول شول، چې له دې ډلې ۲۱۱ ډرونونه او ۳۸ توغندي د دفاعي ځواکونو له خوا له منځه یووړل شول.

د برید غږونه په لویف، پولتاوا، میکولایف، دنیپروپتروفسک، چرکاسي او ایوانوفرانکیفسک ولایتونو کې اوریدل شوي دي.

په چرکاسي کې شپږ تنه ژوبل شوي، چې یو یې ماشوم دی. همدارنګه درې پوړیزې ودانۍ او یو کالج هم زیانمن شوي دي.

اوکرایني هوایي ځواک ویلي چې وژل شوي پیلوټ خپلې ټولې وسلې کارولې او اووه هدفونه یې را غورځولي، خو د وروستي هدف ویشتلو پرمهال یې الوتکه زیانمنه شوه. پیلوټ هڅه وکړه چې الوتکه له ښارګوټي لرې بوځي، خو له الوتکې د وتلو وخت یې ونه موند.

په راپور کې راغلي چې هغه د حماس د جنګي ملاتړ مرکزي دفتر د مشر په توګه دنده ترسره کړې او پر اسراییل د اکټوبر ۷مې په مرګوني برید کې یې مهم رول لوبولی دی.

اسراییلي پوځ ویلي چې عیسی په ​​دې وروستیو ورځو کې په غزه کې د اسراییليانو پر وړاندې د نویو بریدونو په پلانولو کې هم ښکېل و.

حماس ډلې تر اوسه د خپل دې وژل شوي کس په تړاو څه نه دي ویلي.

رافایل ګروسي دا څرګندونې د امریکا له سي بي اېس شبکې سره په یوه تازه مرکه کې کړي، چې متن یې د شنبې په ورځ خپور شوی.

هغه ویلي: «ایران دا وړتیا لري چې تر څو میاشتو یا لږ وخت کې څو سانتریفیوژي فعال کړي او بېرته غني شوي یورانیم تولید کړي.»

نوموړي د هغې پوښتنې په ځواب کې چې ایا ایران د بریدونو تر مخه خپلې ټولې یا یوه برخه د ۴۰۸.۶ کیلو ګرامه لوړ غني شوي یورانیم ذخیرې بل ځای ته لېږدولې که نه، وویل: «موږ نه پوهېږو چې دا مواد اوس چېرې دي.»

هغه زیاته کړه: «احتمال شته چې یوه برخه یې د بریدونو پر مهال له منځه تللې وي، خو دا هم شونې ده چې یوه برخه یې انتقال شوې وي. نو اړتیا ده چې دا موضوع باید په مناسب وخت کې روښانه شي.»

دا څرګندونې په داسې حال کېږي، چې د ایران د اټومي پروګرام شفافیت د نړۍوالې ټولنې او د سیمې هېوادونو لپاره یوه جدي اندېښنه ده.