پاکستان د سیپېک تر چتر لاندې له افغانستان سره سوداګري پراخوي

په دې ناسته کې د یاد وزارت استازو ټینګار کړی چې لوېدیځ هېوادونه هڅه کوي د پردیو فرهنګونو په ترویج سره د اسلامي ټولنو ارزښتونه او هویت زیانمن کړي. د دوی په باور، دا فرهنګي یرغل باید د اسلامي اصولو په تطبیق سره دفع شي.

یاد وزارت له سلمانیو وغوښتل چې له «غیراسلامي ماډلونو» ډډه وکړي او اسلامي احکامو ته ژمن واوسي.

دغه ډول محدودیتونه په داسې حال کې وضع کېږي چې د هېواد په ډېرو برخو کې خلک له وړاندې د بیان او فکري ازادۍ او ظاهري انتخابونو له محدودیت سره مخ دي.

په دې ناسته کې د طالبانو د محتسبینو له خوا د «اسلامي شریعت» په چوکاټ کې د روزنیزو پروګرامونو د پیل ژمنه شوې.

که څه هم طالبان دا هڅې د اسلامي هویت د ساتنې لپاره اړینې بولي، خو منتقدین یې وايي چې دا ډول اقدامات د ټولنې پر طبیعي تکامل، فردي ازادیو او فرهنګي تنوع منفي اغېز کوي.

کابلوف د سې شنبې په ورځ د قطر په پلازمېنه دوحه کې د ملګرو ملتونو تر چتر لاندې د افغانستان د کاري ګروپونو د ناستو په څنډه کې تاس خبري اژانس ته وویل، چې « په دې مشخصه قضیه کې، طالبان زموږ واقعي متحدین دي او موږ باید د هغوی هر اړخیز ملاتړ وکړو، څو د نړیوال تروریزم هر ډول مرکزونه له‌منځه یوسي».

کابلوف دا هم ویلي چې د روسیې او طالبانو ترمنځ همغږي "په بېلابېلو کچو او معناوو" کې شته او د روسیې مشرتابه د افغان حکومت له‌خوا د روسیې د سفارت امنیت ته ځانګړې پاملرنه مناسبه بولي.

کابلوف په افغانستان کې د ترهګریز ګواښ په تړاو د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل: « زموږ د ډله ییز امنیت تړون سازمان او د روسیې د امنیت شورا همکاران د هغو ترهګرو ډلو په اړه خبرې کوي چې په یو وخت کې په افغانستان کې د ناټو تر څارنې لاندې میشتې وې او طالبانو لا هم د اپوزیسیون په توګه له هغوی سره جګړه کوله. دا نیوکه پر افغان [طالب] چارواکو نه ده».

د کابلوف د سپیناوي دغه څرګندونې د ډله ییز امنیت تړون سازمان او د روسیې د امنیت شورا د چارواکو له وروستیو څرګندونو سره هممهاله دي، چې منځنۍ اسیا ته له افغانستان میشتو ترهګرو ډلو نه د ور پېښو ګواښونو په اړه پکې اندېښنې ښودل شوې.

کابلوف زیاته کړې ، چې « په دې ځانګړې قضیه کې، دوی زموږ متحدین دي، چې موږ یې باید په هره معنا ملاتړ وکړو څو د نړیوالې ترهګرۍ ټولې کوچنۍ ځالې په بریالیتوب سره وځپي».

د مسکو او کابل ترمنځ د امنیت په برخه کې د همغږۍ په اړه پوښتنې ته په ځواب کې نوموړي وویل: « موږ ډېره ښه همغږي لرو، دا په مختلفو مفاهیمو، په مختلفو کچو کې رامنځته شوې ده».

په افغانستان کې د روسیې سفیر دیمیتري ژیرنوف هم تاس ته ویلي چې د طالبانو اوسنی حکومت «د هغې دورې له مخې نه شي ارزول کېدای، چې کله دوی په جګړه کې وو».

هغه یادونه کړې، چې « طالبانو د بهرنیو ځواکونو پر وړاندې په کورنۍ جګړه کې یوازې له یوې جبهې سره نه، بلکې له داعش سره هم جګړه کوله او اوس هم طالبانو له داعش سره بې‌ساری او سخت چلند کړی دی».

په دې وروستیو کې د روسیې او طالبانو ترمنځ اړیکې تودې شوې او ددې ډلې یو شمېر پلاویو روسیې او ددغه هېواد خپلواکو جمهوریتونو ته پلاوي لیږلي او په یو شمېر غونډو کې یې ګډون کړی دی.

د طالبانو په اعلامیه کې ویل شوي، مولوي ګل حسن په مسکو کې د طالبانو د سفارت له ډیپلوماتانو او د سفارت له کارکوونکو سره لومړنۍ ناسته کړې ده.

یاد وزارت د روسیې له خوا د دې ډلې د سفیر منل اغېزناک ګام بللی او وايي، په دې اقدام سره به د دواړو هېوادونو ترمنځ سیاسي او اقتصادي اړېکې لا پراخې او پیاوړې شي.

د افغانستان لپاره د روسیې د ولسمشر ځانګړي استازي ضمیر کابلوف تېره ورځ د ملګرو ملتونو تر چتر لاندې په دوحه کې د نشه یې توکو پر وړاندې د مبارزې او د افغانستان د خصوصي سکتور د پراختیا لپاره د کاري ډلو له ناستې وروسته تاس خبري اژانس سره په خبرو کې روسیې ته د طالبانو د سفیر د ورتګ خبر ورکړی و.

کابلوف ویلي:« څنګه چې نوي سفیر اړین رسمي پروتوکولي مراحل بشپړ کړي، نو د خپل هېواد د بشپړ رسمي سفیر په توګه به دنده پیل کړي.»

بوټو دا څرګندونې اسلام اباد کې «پاکستان؛ د ترهګرۍ پر وړاندې د یوې مورچې په توګه» تر سرلیک لاندې یوه سیمینار ته کړي دي. نوموړي زیاته کړې، ترهګري يوازې د يوې سيمې ستونزه نه ده، بلکې دا يو نړيوال ګواښ دی او پاکستان د دې ناورين پر ضد جګړه کې درانه انساني او اقتصادي تاوانونه ګاللي دي.

بلاول بوټو خبرداری ورکړی چې که طالبان خپلو کړو ژمنو ته ژمن پاتې نه‌شي، نو دا به د سيمې د لا ډېرو ګډوډيو لامل شي. نوموړي د طالبانو مشرانو ته په خطاب کې وويل: «د دوحې هوکړې ته وفاداري کولای شي له راتلونکې بې‌ثباتۍ مخنیوی وکړي».

طالبانو د دوحې په هوکړه کې منلې وه چې د القاعدې، دعش او نورو بهرنیو ترهګرو ډلو ته به افغان خاوره کې ځای نه ورکوي او نه به هم تر خپل حاکمیت لاندې خاوره د امریکا پر ضد کاروي. طالبانو که څه هم په وار وار ویلي چې افغان خاوره د هېڅ ګاونډي او بهرني هېواد پر ضد کارېدو ته نه پرېږدي، خو اسلام اباد بیا څو ځله دا خبره رد کړې.

پاکستان ادعا لري چې افغان طالبانو د دوی ضد وسله‌والې ډلې «ټي ټي پي» ته پناه ځایونه ورکړي او له هغوی سره ځانګړې خواخوږي هم لري.

هغه پرون (سې‌شنبه، چنګاښ ۱۰مه) د روسیې دولتي خبري اژانس، ټاس سره په مرکه کې زیاته کړه: «د دې غونډې نېټه لا نه ده ټاکل شوې، خو په سپټمبر یا اکټوبر کې حتمي جوړېږي.»

کابلوف د کوم طالب چارواکي د نوم له اخیستلو پرته وویل: «د طالبانو یو استازی به هم د افغانستان په اړه د مسکو په فارمټ په غونډه کې ګډون وکړي.»

د هغه په ​​وینا، روسیې د مسکو فارمټ د غونډې جوړېدو په تړاو یې د سیمې له هېوادونو سره هم خبرې‌ اترې کړي دي.

د یادونې ده چې د افغانستان په تړاو د مسکو فارمټ شپږمه غونډه د ۲۰۲۴ کال د اکتوبر پر ۴مه په مسکو کې د روسیې، هند، ایران، قزاقستان، قرغزستان، چین، پاکستان، تاجکستان او ازبکستان د ځانګړو استازو او لوړپوړو چارواکو په ګډون جوړه شوې وه. په دې غونډه کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي هم ګډون کړی و.
د روسیې سترې محکمې د روان کال د اپرېل پر ۱۷مه، طالبان د دغه هېواد د ترهګرو ډلو له نوملړ نه و ایستل. تر هغې وروسته د د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ چې د روسیې سترې محکمې دا پرېکړه د دواړو خواوو د ګټو لپاره بشپړې همکارۍ ته لار هواروي. همدا راز تازه روسیې د سفیر په کچه د طالبانو یو استازی هم منلی دی.