د ملي دفاع وزارت یو شمېر پخوانيو مسلکي افسرانو او تخنیکي کارکوونکو له طالبانو غوښتنه کړې چې له دوی سره عادلانه او قانوني چلند وکړي او د بیا استخدام زمینه دې ورته برابره شي. دغه افسران وايي، ۲۰ سلنه کارکوونکي د تشکیلاتي تنقیص او نږدې ۵۰ سلنه نور د شفاهي تصمیمونو له لارې ګوښه شوي.
دغه کارکوونکي وایي، د طالبانو له حاکمیت وروسته دوی خپلو دندو ته ستانه شول ، خو اوس، شاوخوا څلور کاله وروسته، دوی له بېپامۍ او بېعدالتیو سره مخ دي.
د دوی په وینا، شاوخوا ۲۰ سلنه کارکوونکي د تشکیلاتي تنقیصله امله له دندو ایستل شوي، او نږدې ۵۰ سلنه نور بیا له دندو څخه د شفاهي او غیر رسمي تصمیمونو له لارې ګوښه شوي دي.
دغه راز، هغوی شکایت کوي طالبان، چې له دندو ایستل شوي، هره میاشت ۵۰۰۰ افغانۍ مرسته تر لاسه کوي، خو مسلکي کارکوونکو ته دا مرسته نه ده ورکړل شوې.
دوی دا چاره ناعادلانه او تبعیضي بولي.
دوی له طالبانو غوښتي چې له دندو ایستل باید قانوني، شفاف او عادلانه میتود ولري او د غیر رسمي او شفاهي برطرفیو لړۍ ژر تر ژره بنده شي.
دغه پخواني منصبوال وايي، مسلکي کارکوونکو ته دې هم د طالبانو په څېر میاشتنی ۵۰۰۰ افغانی معاش ورکړل شي او د دوی تخنیکي او مسلکي وړتیاو ته په کتو دې د بیا استخدام زمینه برابره شي.
د طالبانو مشر په کندهار کې د دې ډلې د قاضیانو او قضایي مسوولینو لپاره د درې ورځني اصلاحي او روزنیز سیمینار په مراسمو کې ویلي، چې قاضیان د امام وکیلان دي او امام منشور او اصول ور کوي.هغه ویلي، چې که قضا موجوده نه وي، ظالم به ظلم کوي، د مظلوم غږ به څوک نه اوري.
د طالبانو مرستیال ویاند د چارشنبې په ورځ ، د چنګاښ پر ۱۱مه د هبت الله وینا خپره کړې او وايي، چې په دغه سیمینار کې د طالبانو د سترې محکمې رییس، د سترې محکمې مرستیالان، د نظامي محکمې نظامي مرستیال، د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزیر، د چارو ادارې لوی رییس او نور لوړپوړي چارواکي هم حاضر وو.
مولوي هبت الله اخوندزاده د سیمینار ګډونوالو ته په وینا کې د هغوی د خدمتونو ستاینه کړې او د قضا حکمت، حکم، اهمیت، شرف او مشروعیت یې د قران کریم او سنتو په رڼا کې تشریح کړی او ویلي یې دي، چېړد اسلام پیغمبر پخپله قضاوت کاوه، د شریعت احکام یې بیانول، فیصلې یې تنفیذولې او حدود یې تطبیقول.
هغه څرګنده کړې: «قضا په اسلامي نظام کې یو مهم رکن دی. په محاکمو کې د خلکو نفس، مال او عزت ساتل کېږي. د عدل په نیت یو ساعت قضاوت کول د یوه کال عبادت ثواب لري. د قضا له لارې فتنې او فساد له منځه ځي، عدالت ټینګیږي او د اسلامي نظام بقا د عدالت په وسيله ممکنه ده».
هغه زیاته کړې چې که قضا موجوده نه وي، ظالم به ظلم کوي، د مظلوم غږ به څوک نه اوري، او فسادونه، فتنې او ناوړه اخلاق به په ټولنه کې خپاره شي.
طالب مشر د قاضیانو مقام د امام د استازي په توګه بللی او وايي، چې هغوی ته د امام له خوا ځانګړي اصول او منشور ورکول کېږي، څو په عدالت سره قضاوت وکړي او د خلکو اعتماد په اسلامي نظام ټینګ کړي او د خلکو حقوق خوندي کړي.
مولوي هبت الله اخوندزاده دا هم ویلي، چې د «جهاد» د اهدافو په پلیتابه کې د محاکمو لوی رول دی.
دا سیمینار د طالبانو د هغو هڅو یوه برخه ده چې قضایي اداره له اسلام نه د خپل تعبیر په چوکاټ کې پیاوړې کړي او د خپل واک د مشروعیت لپاره یې وکاروي.
د قطر په پلازمېنه دوحه کې د ملګرو ملتونو تر چتر لاندې د مخدره توکو پر وړاندې د مبارزې غونډه چې د طالبانو یوه پلاوي هم پکې ګډون کړی و، پای ته ورسېده. د طالبانو کورنیو چارو وزارت وايي، چې په ناسته کې ددوی هڅې ستایل شوې او د مرستو ژمنې ورسره شوې.
دغه غونډه چې د ملګرو ملتونو مرستندویه دفتر (یوناما) په مشرۍ د قطر په پلازمېنه دوحه کې جوړه شوې وه، د ۲۹ هېوادونو استازو پکې د مخدره توکو پر وړاندې د مبارزې پر لارو چاوربحثونه کړي دي.
یاده غونډه کې د ګډون لپاره د طالبانو د حکومت د بېلابېلو وزارتونو یو اووه کسیز پلاوی دوه ورځې وړاندې قطر ته تللی و.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتين قانع نن چهارشنبه« د چنګاښ ۱۱مه» وویل، چې د قطرپه غونډه کې د مخدره توکو پر وړاندې د ګډې مبارزې، د بديل معيشت رامنځته کولو، او د معتادينو د ساتنې او درملنې په برخو کې مهم بحثونه شوي دي.
د قانع په وینا، « د اسلامي امارت د کورنيو چارو وزارت د مخدره توکو پر وړاندې د مبارزې معينيت استازو په غونډه کې ګډوی کړی و».
د قانع له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې د هېوادونو ترمنځ د همغږۍ، د تجربو د تبادلې او ګډو هڅو د پياوړتيا په موخه پر خبرو سربیره په یاده ناسته کې د مخدره توکو پر وړاندې د مبارزې په برخه کې د طالبانو هڅې ستایل شوې او په دې برخه کې د مرستو بېلابېلې ژمنې هم ورسره شوې دي.
افغانستان د نړۍ په کچه یو له هغو هېوادونو دی، چې د مخدره توکو د قاچاق کچه پکې زیاته ده او ګڼ رپوټونه ښيي چې ددې ډلې یو شمېر چارواکي او غړي هم د تاریاکو په کر، سوداګرۍ او قاچاق کې ښکیل دي.
طالبانو د نشه يي توکو پر کر بندیز لګولی او په بدخشان کې د تاریاکو د کروندو له منځه وړو پر سر له یوې اونۍ راهیسې ددې ډلې او سیمه ییزو کرګرو ترمنځ شخړې روانې دي.
د طالبانو امنیتي ځواکونو تېره شپه د هرات ښار د جبرئیل سیمې د عزادارۍ خیمې راټولې کړې او بیرغونه یې څیرلي دي، چې له امله یې نښته رامنځته شوې. په پېښه کې درې تنه ژوبل شوي او شاوخوا ۱۵ نور طالبانو نیولي دي.
سرچینې وايي، دا پېښه د شپې ۱۰ بجې د ښار په دیارلسمه امنیتي حوزه کې هغه مهال رامنځته شوه، چې طالبانو د محرم د خیمو د راټولولو هڅه وکړه. طالبانو ادعا کړې چې یادې خیمې له ټاکل شویو ځایونو بهر جوړې شوې وې.
عیني شاهدان وايي، د خیمو د راټولولو پر مهال خلکو پر طالبانو نیوکې وکړې، چې وروسته په نښته واوښتې او د ډزو غږونه هم اورېدل شوي.
د هرات د ولایتي شورا یوه پخواني غړي ویلي، چې په دې پېښه کې درې تنه ژوبل شوي او طالبانو ۱۵ تنه له ځان سره وړي دي.
طالب چارواکو تر اوسه په رسمي ډول د پېښې په اړه څه نهدي ویلي، خو هغه ویډیوګانې چې افغانستان انټرنشنل ترلاسه کړې، ښيي چې طالبان د عزادارۍ خیمې تخریبوي او هوايي ډزې کوي.
سرچینې زیاتوي چې طالبانو امر کړی و یوازې هغه خیمې او غرفې چې د جوماتونو ترڅنګ درول شوې وي، باید فعالې پاتې شي. دا په داسې حال کې ده چې ځایي خلک وايي، یادې خیمې هم له مخکې ټاکل شویو سیمو کې درول شوې وې، خو وروسته له کابل څخه نوی امر راغی.
د شیعه علماوو د شورا مشر محمد اسماعیل احمدي په یوه غونډه کې له خلکو غوښتي چې ارام پاتې شي او زیاته کړې یې ده چې د حل لپاره له چارواکو سره خبرې روانې دي.
بلخوا د طالبانو د امر بالمعروف رسیس عزیزالرحمن مهاجر ویلي، د محرم مراسم باید یوازې په هغو ځایونو کې وشي چې طالبانوله مخکې ټاکلي.
تېر کال هم د محرم پر مهال د هرات په جبرئیل سیمه کې ورته پېښې شوي وې.
د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د اذربایجان له لومړي وزیر علي اسدوف سره په لېدنه کې د سیاسي اړیکو د پراختیا په موخه په دغه هېواد کې د افغان سفارت د ډیپلوماتیک حضور لوړولو او په رسمي ډول د طالبانو د سفیر منلو غوښتنه کړې ده.
د دې ډلې د ریاست الوزرا د اقتصادي معاونیت له لورې په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې ملا عبدالغنې برادر اذربایجان ته د خپل سفر په ترڅ کې د دغه هېواد له لومړي وزیر علي اسدوف سره کتلي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي، اقتصادي، سوداګریزو او ترانزیټي اړیکو په اړه یې خبرې کړې دي.
ملا برادر له اذربایجاني لومړي وزیر سره په لېدنه کې په باکو کې په رسمي ډول د دې ډلې د سفیر د منلو غوښتنه کړې ده.
په خبرپانه کې ویل شوي چې ملا برادر په دې لېدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي اړیکو د پراختیا په موخه په باکو کې د افغانستان د سفارت د ډیپلوماټیک حضور د لوړولو او د اذربایجان له لوري په رسمي ډول د طالبانو د سفیر منلو غوښتنه وکړه.
ملا برادر له اسدوف څخه د نفت او ګاز د استخراج او پروسس، اوسپنې پټلۍ شبکو په پراختیا، د لمریزې او بادي برېښنا د تولید په برخه کې د پانګونې تر څنګ د سیمه ییز اتصال په برخه کې د لاجوردو دهلېز د فعال ساتلو او په دې تړاو د شته ستونزو د حل غوښتنه هم کړې ده.
خبرپاڼه وايي، د اذربایجان لومړي وزیر له طالبانو سره د ایکو سازمان له لارې د دواړه اړخیزو او درې اړخیزو همکاریو پراختیا ته لیوالتیا ښودلي او ویلي یې دي، چې له افغانستان سره به د سوداګرۍ، پانګونې او اقتصادي همکاریو په برخو کې ګډ کار ته دوام ورکړي.
د طالبانو له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې د اذربایجان د لومړي وزیر علي اسدوف له قوله لیکل شوي:«د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي همکاریو د پراختیا لپاره دې ګډ اقتصادي کمېسیون بیا فعال کړل شي. د لاجورد لار زموږ له لومړیتوبونو څخه ده، په دې اړه د ښکېلو هېوادونو د ترانسپورت وزیرانو په کچه د ترسره شوې ناستې د پرېکړو عملي کولو ته ژمن یو.»
طالبانو ویلي، چې د دغې لېدنې پرمهال د اذربایجان لومړي وزیر په یاد هېواد کې د افغان بندیانو د دوسیو د حل په برخه کې هم د همکارۍ ډاډ ورکړی دی.
د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر تېره تېره ورځ د یوه پلاوي په مشرۍ د ایکو (اقتصادي همکارۍ سازمان) د ۱۷ مې سرمشریزې په غونډه کې د ګډون په موخه اذربایجان ته تللی.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر ملا خیرالله خیرخواه نن په کابل کې په یوه غونډه کې له افغان شاعرانو وغوښتل چې خپل شعرونه د طالبانو د مشر له خوا توشیح شوي نوي قانون سره سم ولیکي. نوموړی وايي، دغه قانون د شاعرانو په ګټه دی.
مولوي خیرخواه نن چهارشنبه « د چنګاښ۱۱مه» په کابل کې د مشاعرو د تنظیم په تړاو د طالبانو د مشر د توشیح شوي قانون په اړه جوړ شوي سیمینار ته ویلي چې دغه قانون د شاعرانو په ګټه دی او شاعران باید خپل شعرونه د دغه قانون مطابق ترتیب کړي.
نوموړي په دې غونډه کې وویل چې « شاعران باید د اسلامي نظام د پیاوړتیا، د هېواد د یووالي او د دښمن د سازشونو شنډولو لپاره د شعر له لارې خپل مسوولیت ادا کړي».
دغه غوښتنه وروسته له هغې کیږي چې د طالبانو مشر ملا هبت الله اخوندزاده د نارنج ګل په مشاعره کې د سختو نیوکو په غبرګون کې د مشاعرو د تنظیم لپاره ځانګړې کړنلاره جوړه کړه.
سږ کال د غبرګولي میاشت کې د ننګرهار په نارنج ګل مشاعره کې د شاعرانو له انتقادي شعرونو وروسته د طالبانو اطلاعاتو او کلتور وزارت د یوه شفاهي امر له لارې په ټول افغانستان کې مشاعرې وځنډولې او د ننګرهار د اطلاعاتو او کلتور رییس یې له دندې لرې کړ.
په یاده مشاعره کې یو تن شاعر د طالبانو پر مشر په غیر مستقیم ډول سختې نیوکې وکړې چې د طالبانو جدي غبرګون یې راوپاروه.
په کابل کې یوه شاعر چې دوه شعري ټولګې یې چاپ شوې، د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر د نوې غوښتنې په اړه افغانستان انټرنشنل ته له نومښودنې پرته وویل، چې « که رښتیا ووایم زه خو اول په دې نپوهیږم چې دوی په دې نوي قانون کې څه ویلي، له خبرو خو یې داسې ښکاري چې یوازې باید د دوی صفت وکړو».
نوموړې زیاتوي، « نوې غوښتنه هم خندوونکې ده، اوس موږ ته یو انتخاب راپاتی دی، یا به له سره شعر نه لیکو او که یې لیکو نو هرو مرو باید د دوی ستاینه پکې وکړو».
نوموړی وايي، چې د هرې ورځې په تیرېدو په افغانستان کې فرهنګي سانسور مخ پر پراخېدو دی چې دا نه یوازې د افغانستان له فرهنګ سره لویه جفا ده بلکې په ټوله کې د افغانستان فرهنګ، کتلور او هنري ارزښتونو ته جدي زیان رسولی شي.
طالبانو د ښځو پر زده کړو، کار او نورو بندیزونو سربېره، موسیقي، هنري فعالیتونه او د ګڼ شمېر شمېر کتابونو واردول، خرڅلاو، چاب او بیا خپراوی هم بندکړي دي.
