طالبان: په نیمروز کې راستنېدونکو افغانانو ته د میشتغالي جوړولو چارې روانې دي

یادې ادارې د نن او سبا لپاره په نورستان، کونړ، ننګرهار، لغمان، کابل، کاپیسا، پنجشیر، پروان، لوګر، غزني، میدان وردګ، پکتیا، خوست او پکتیکا ولایتونو کې د تېز باران، تالندې او برېښنا، تېزو بادونو او سېلابونو راوتلو اټکل کړی دی.

د هوا پوهنې ادارې ویلي، جې د باران کچه به په بېلابېلو سیمو کې له ۱۰ تر ۴۵ ملي متره پورې وي او د اټکل له مخې، په شمالي، ختیځو، سوېل ختیځو، سوېلي، لوېدیځو او مرکزي ولایتونو کې به د تېزو بادونو سرعت په بېلابېلو سیمو کې په یوه ساعت کې له ۵۰ تر ۹۵ کیلومتره وي.

پر همدغه مهال په ننګرهار کې ځايي طالب مسوولینو ویلي، چې د دغه ولایت په ګوشتې، لعلپورې، نازیانو، مومندرې او ښېوې ولسوالیو کې د تېزو بارانونو او سېلابونو له امله د دوو ماشومانو د مړه کېدو ترڅنګ ۲۸۰ کورونه او ۵ زره جریبه کرنیزه ځمکه ویجاړه شوې ده.

سرچینې وایي، دغه کسان، چې حکیم‌الله او احمدعلي نومېدل، شاوخوا لس ورځې مخکې د پنجشیر ولایت په عبدالله‌خېل دره کې نیول شوي وو او بیا د دشتک مرکزي زندان ته انتقال شوي وو.

د سیمې یوه اوسېدونکي او مدني فعال غلام‌فاروق علیم، چې اوس له افغانستان نه بهر ژوند کوي، افغانستان انټرنشنل ته ویلي: «طالبانو دغه کسان څو ځلې له زندان څخه غرونو ته انتقال کړل [د احتمالي وسلو د کشف لپاره]،او ځایي خلکو لیدلي چې دوی غرونو ته وړل کېدل».

د علیم په وینا، طالبانو دا دوه تنه د وسلو پټولو په تور تورن کړي وو، خو هیڅ ثبوت یې نه دی وړاندې کړی.

علیم زیاتوي چې یاد کسان د شنبې په ورځ، د چنګاښ میاشتې پر۱۴مه نېټه، د ملم‌خاک په غرونو کې په ډزو وژل شوي او تر اوسه یې مړي کورنیو ته نه دي سپارل شوي.

یوه بله ځایي سرچینه، چې نه‌غواړي نوم یې افشا شي، هم دا پیښه تاییدوي او وايي، چې «دغو دوو کسانوله ملي مقاومت جبهې سره هیڅ اړیکه نه درلوده».

د یاد دفتر په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې په بلخ د یوې خصوصي فابریکې له لوري تولیدیدونکي ۲۱ ټنه مینځونکي توکي یې لندن ته صادر کړل او تر راتلونکو پنځو کلونو به د دغو توکو صادرات دوام ولري.

د دغو مینځونکو توکو ارزښت ۳۰ مېلیون امریکايي ډالر ښودل شوی دی.

د ځايي طالب سرچینو د معلوماتو له مخې، یاد مینځونکي توکي تردې وړاندې ازبکستان ته هم صادریدل.

تمه ده چې دغه محاکمه د جولای میاشتې پر۱۷مه پیل شي. پر تورن د « پټې دښمنۍ او ټیټو انګیزو» پر بنسټ د قتل تور لګول شوی. د پېښې ځای، کندهار دی، چې د جرمني د عدلي واکمنۍ له حوزې بهر دی، خو د قضیې د ځانګړو شرایطو له امله به دا موضوع د جرمني د عدلي نظام له خوا تعقیب شي.

د طالبانو له واکمنۍ وروسته، جرمني له افغانستان سره نه سیاسي او نه هم کونسلي اړیکې لري. له همدې امله، د جرمني د جزایي قانون ۷مه ماده اجازه ورکوي چې که د جرم عامل یا قرباني د جرمني له اقلیم او تابعیت سره تړاو ولري، جرمني محکمو ته بهرني جرمونه راجع کېدای شي.

د عامه ادعاوو وکیله لیزا اورف وايي، چې پر یاد کس تور دی، چې په کندهار کې یې یو تن د دسیسې له مخې د ښکاري ټوپک په ډزو وژلی دی.

شکمن افغان له جنورۍ راهیسې د فرانکفورت په توقیف‌خونه کې بندي دی. هغه او مدافع وکیل یې تورونه ردوي. د قضیې یو مهم شاهد، چې اوس په جرمني کې ژوند کوي، هم د محکمې له خوا احضار شوی.

د قرباني د کورنۍ له خوا شکایت ثبت شوی و. د جرمني د پلټونکو په وینا، هغوی د یو کال پلټنو په ترڅ کې داسې شواهد راټول کړي چې د وژنې ادعا پیاوړې کوي. لومړني رپوټونه ښيي چې مقتول پر سر په مرمۍ ویشتل شوی.

محکمې تر اوسه درې ځله د توقیف دوام ارزولی او هر ځل یې د شکمن د خوشې کېدو غوښتنه رد کړې ده.

د هاناو د محکمې مرستیال رییس ډاکټر میرکو شولتې دا قضیه پر مخ وړي. د محکمې لومړۍ ناسته به د تور لیک (محکمې د ادعا سند) په لوستلو سره پیل شي او بیا به څو نورې ناستې هم ترسره شي.

افغانستان ته د افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو موضوع یو ځل بیا په جرمني کې توده شوې.

د اېس پي ډي د پارلماني ډلې مرستیالې سونیا ایخوېده له ار این ډي سره په خبرو کې وویل، چې له طالبانو سره مستقیمې خبرې به هغوی ته د نړیوال مشروعیت موقع برابره کړي.

هغې خبرداری ورکړ،چې له دغه رژیم سره اړیکه باید عادي او طبیعي ونه ګڼل شي.

پر دې سربېره هغې وویل چې د بېرته شړلو لپاره د خبرو چینلونه باید وساتل شي، خو د فریدریښ میرڅ د حکومت لپاره لازمه ده چې «ډېر حساس او محتاطانه چلند» وکړي.

ایخوېده یادونه وکړه چې د ایتلافي تړون پر اساس، افغانستان ته د بېرته شړلو اجازه شته، خو دا باید یوازې په مجرمینو او خطرناکو اشخاصو پورې محدود پاتې شي.

داې ار ډي په یوه خپرونه کې، د سوسیال دیموکرات ګوند د کورنیو چارو ویاند سباستیان فیدلر یادونه وکړه چې طالبان په نړیواله سطح د یوه ترهګر سازمان په توګه پېژندل شوي. هغه وویل چې له طالبانو سره مستقیمې خبرې « ساده مساله نه ده» او خبرداری یې ورکړ چې دا چاره ممکن د جرمني پر امنیت خطرناک اغېز ولري.

فیدلر وویل، « دا پر یوه نازکه ژۍ مزل دی».

په ورته وخت کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د عالي کمېشنر فولکر ترک ویاندې له جرمني نه د افغانانو له شړلو سره مخالفت ښودلی.

هغې وویل، « اوس مهال مناسبه نه ده، چې خلک بېرته افغانستان ته واستول شي».

د جرمني د مهاجرت فدرالي ادارې د شمېرو له مخې، د می میاشتې تر پایه نږدې ۱۱،۵۰۰ افغانان په جرمني کې د شړلو له امر سره مخ دي. یوازې په بایرن ایالت کې دا شمېر شاوخوا ۱،۹۰۰ تنه دی. خو د بایرن د کورنیو چارو وزارت وايي، د دوی ډېری یې د تحمل یا ډولډونګ سند لري، چې شړل یې تر موقت وخته ځنډول شوي.

دا څرګندونې داسې مهال دي، چې د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبریندت تېره اونۍ وویل، چې له طالبانو سره مستقیمې خبرې پیل شي. د هغه د څرګندونو موخه داوه، چې له جرمني څخه افغان مجرمان بېرته افغانستان ته واستول شي.

خو حاکم ګوند له خپل ایتلافي سوسیال ډیموکراټ ګوندسره د ایتلافي تړون په چوکاټ کې هوکړه کړې بېرته شړنې به یوازې پر هغو کسانو تطبیقېږي چې مجرمان یا امنیت ته خطرناک وګڼل شي.