د طالبانو اطلاعاتو او کلتور وزارت د هنر او کلتور معينيت اړوند د عامه کتابتونونو رياست وايي، چې د ښار د ۱۲مې ناحیې په عامه کتابتون کې یې د ماشومانو څانګه پرانېستې ده. په دغه کتابتون کې د ماشومانو د کيسو کتابونه اېښودل شوي او په يوه وخت کې د ۲۰۰ مطالعه کوونکو ظرفیت لري.
دغه څانګه چې د ماشومانو لپاره یو ځانګړی تالار هم لري، څه موده وړاندې د «شانتي رضاکاره ټولنې يا اسوياې» له خوا رغول شوې ده.
طالب چارواکي وايي، د کابل ښار د دوولسمې ناحیې په عامه کتابتون کې د ماشومانو د کېسو پر کتابونو سربېره د ښوونځي کتابونه او ساينسي او د ديني علومو، اقتصاد، مديريت، ادبياتو کتابونه او مجلې هم د مطالعې لپاره ایښودل شوي.
د يادې څانګې په پرانيستغونډه کې د طالبانو اطلاعاتو او کلتور وزارت د هنر او کلتور معين عتیق الله عزیزي د مطالعې د دغه شان مرکزونو پرانیستل د خلکو په ځانګړې توګه د ماشومانو د بوختیا او د هغوی د استعدادنو د ودې لپاره ارزښتناک بللي او په تعلیمي او کلتوري برخو کې یې د «شانتي رضاکاره ټولنې» فعالیتونه ستایلي دي.
د طالبانو د هنر او کلتور معیین زیاته کړې، چې دوی هڅه کوي د مرستندویو بنسټونو په همکارۍ، د کابل په ټولو ناحیو کې د ماشومانو لپاره د مطالعې دغه شان مرکزونه پرانیزي.
د رسمي شمېرو له مخې، اوسمهال د عامه کتابتونونو رياست تر چتر لاندې د هېواد په کچه ۹۸ عامه کتابتونونه فعالیت لري، چې له دې جملې ۱۲ کتابتونونه د کابل په مرکز او ولسوالیو کې دي.
د یادونې وړ ده، چې د طالبانو په راتګ سره دې ډلې پر بېلابېلو کتابونو بندیزونه لګولي او د خپلې خوښې همفکره لیکوالانو کتابونو ته د چاپ اجازه ورکوي.
د کندهار ګڼ مېشتي ښار په هره څنډه کې ښځې لیدل کیږي، خو دا ښځې پوهنتون، ښوونځي او نورو تعلیمي ادارو ته د تګ لپاه نه، بلکې د خیرات راټولولو لپاره له کورونو راوتلې دي.
دغه ښځې وايي، چې د ژوند له سختو ستونزو سره مخ دي، کار نه لري، د زده کړو حق ترې اخېستل شوی او کورنۍ یې د فقر تر کرښو لاندې ژوند کوي.
د فاطمې په نوم یوه ځوانه نجلۍ چې د کندهار ښار په یو څنډه کې د خیرات ټولولو په تمه ناسته ده، وايي:«نه ښوونځي ته تلای شو، نه کار کولی شوم. د مجبورۍ له امله دلته ناسته یم، چې خیرات راټول کړم، لږ تر لږه د کور لپاره وچه ډوډۍ برابره کړم.»
دغه ښځې وايي، له دې امله چې طالبان ورته مزاحمت ونه کړي، اړې دي چې له ځان سره یو لاسګاډی هم ولري.
په داسې حال کې، چې په کندهار کې د طالبانو بشپړ حاکمیت او د امر بالمعروف او نهی عن المنکر قانون پلی دی، یو شمېر دغه خیرات ټولوونکې ښځې ادعا کوي، چې ډیر وخت د ځینو کسانو له لوري د جنسې ځورونې ښکار هم ګرځي.
دوی وایي، د خیرات په پلمه له کوره راوتل نه ازادي ده او نه هم د دوی خوښه ده، بلکې د یوې ګولې ډودۍ پیدا کولو له امله یې کله کله حیثیت هم قرباني کیږي.
یوې خیرات ټولوونکې ښځې چې نه غواړي نوم یې واخېستل شي ، افغانستان انټرنشنل ته وویل:«پلار مې ناروغ دی، زه ورور نه لرم، سهار له کوره راوځم او ښار کې ګرځم چې خلک مرسته راسره وکړي، خو ډیری وختونه ځینې ځوانان په بده سترګه راته ګوري او دوی زموږ له مجبوریت څخه بده استفاده کوي. ځینې کسان کور ته د تګ او یا هم موټر کې د تګ وړاندیزونه هم راته کوي.»
افغانستان انټرنشنل ته په رسېدلو انځورونو کې ښکارې چې ځیني ښځې د سړک پر سر زړې جامې پلوري او له دې لارې د خپلې کورنۍ لګښتونه پوره کوي، خو دغه پلورونکې ښځې وايي، د طالبانو له خوا ورته مزاحمت کیږي او د دوی د دې کاروبار مخه نیسي.
د زرغونې په نوم د کندهار ښار اوسېدونکې وايي:«د کندهار ښار په څلورمه ناحیه کې مې دوه دوه نیم متره ځای د سړک پر غاړه نیولی دی، له کورونو مستعملې جامې راټولوم او دلته یې خرڅوم. خو د حوزې طالبان مزاحمت کوي او وايي، ښځې باید دلته کاروبار ونه کړي. زه په کور کې نارینه نه لرم مجبوره یم، زه څه وکړم؟»
دغه خیرات ټولوونکې ښځې وايي، څه موده مخکې د طالبانو له خوا د دوی نوم لېکنه وشوه، چې د خیرات نه ټولولو په صورت کې له دوی سره نغدي مرستې کیږي، خو له دوو میاشتو وروسته ورسره بیا مرسته نه ده شوې.
د کندهار ښار یوه اوسېدونکي، چې نه غواړي نوم یې واخېستل شي، افغانستان انټرنشنل ته وویل:«دا ډېره د شرم وړ خبره ده، چې د طالبانو په سیاسي مرکز او د هبت الله تر ږیرې لاندې دې ښځې خیرات ټولوي. اصلا دا د شرم وړ ده.»
د کندهار ښار اوسیدونکي وايي، یادې خیرات ټولوونکې ښځې د هغو مېلیونونو کسانو بې غږه انځور دی چې د طالبانو په حکومت کې له بې عدالتی سره مخ دي.