د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي رسنیز دفتر ویلي، چې هغه نن په کابل کې د جاپان له سفیر تاکایوشي کورومیا سره په ګډه ناسته کې د تلپاتې سولې او ټیکاو لپاره پر ملي تفاهم یو ځل بیا ټنیګار کړی دی. هغه افغانستان د ټولو افغانانو ګډ کور ګڼلی دی.
د دوشنبې په ورځ د (چنګاښ ۲۳مه) په یاده ناسته کې پخواني ولسمشر له جاپان هېواد څخه مننه کړې، چې په افغانستان کې یې په روغتیایي او زدهکړو برخه کې لازمې مرستې کړې دي.
نوموړي جاپان د افغانستان تاریخي دوست هېواد هم یاد کړی دی.
د سوریې د کورنیو چارو وزارت خبر ورکړی، چې د دغه هېواد په سوېدا ښار کې د دروزي مذهبي لږکیو د وسلهوالو نښتو له امله د وژل شویو کسانو شمېر ۳۰ ته رسېدلی او شاوخوا ۱۰۰تنه نور بیا ټپیان دي. دغه وزارت د دوشنبې په سهار په همدې تړاو یوه اعلامیه هم خپره کړې.
دغه نښتې وروسته له هغې پیل شوې، چې یو دروزي سوداګر د دمشق او سوېدا پر لاره وتښتول شو.
دا لومړی ځل دی، چې د سوېدا په مرکزي ښار کې مذهبي نښتې کېږي او تر دې دمخه په اپرېل میاشت کې هم د دمشق سوېل ختیځ په جرامانه سیمه کې د سني وسلهوالو دروزي جنګیالیو ترمنځ دغه ډول نښتې رامنځته شوې وې.
د سوريې د کورنيو چارو وزارت ويلي، چې دوی به ډېر ژر د سوېدا ښار د وضعیت د کنټرول لپاره مستقيمه مداخله پيل کړي.
یاد وزارت له دروزي سيمهييزو ډلو غوښتي، چې له امنيتي ځواکونو سره همکاري وکړي؛ ترڅو وضعيت بېرته عادي حالت ته وګرځي.
په افغانستان او بیا په ځانګړې توګه په کابل کې د هوا له ګرمېدو سره هممهاله، د برېښنا دوامداره پرچاویو کابل مېشتي اندېښمن کړي دي.
د کابل د شاه شهید سیمې اوسېدونکې فوزیه وايي، د هوا په ګرمېدو دوی په شپه او ورځ کې یوازې له ۴ تر ۶ ساعتونو پورې برېښنا لري.
هغه وایي:« پخوا به د شپې برق و؛ خو اوس د شپې لهخوا هم ځي. هوا هم ډېره ګرمه شوې له پکي پرته نه کېږي او دا حالت ځورونکی دی.»
خو د کابل مېشتو ستونزه یوازې د برېښنا پرچاوي نهده؛ بلکې دوی د برېښنا له لوړو بېلونو هم شکایت لري.
یو بل تن چې د کابل په قصبې بلاکونو کې اوسېږي او نه غواړي نوم یې په راپور کې یاد شي؛ د ورته ستونزې په شریکولو سره وايي، که څه هم د برېښنا پرچاوۍ ډېرې دي؛ خو بېلونه یې بیا زیات راځي.
هغه وایي:« زموږ تېر بېل شاوخوا درې زره افغانۍ راغلی و، چې برق نه وي دا ډېرې پیسې دي. په کور کې د رڼا وسایل او له پکي پرته بل څه نه لرو.»
له بل پلوه د کابل ښار یوه بله اوسېدونکې فرشته چې د دوو ماشومان مور ده؛ وايي د برېښنا پرچاوۍ یې د ماشومانو روغتیا له ګواښ سره مخ کړې ده.
هغه وایي:« زما یوه لور اوه کلنه او بله څلور کلنه ده. بدمرغي دا ده، چې د سختې ګرمۍ پرمهال برېښنا ځي، د دوی روغتیا ته ډېره اندېښمنه یم.»
که څه هم د طالبانو حکومت په وار، وار ویلي، هڅه کوي چې د برېښنا ستونزه او په ځانګړي ډول د دوبي په رارسېدو د کابل ښار د برېښنا د کمښت ستونزه حل کړي؛ خو د کابل اوسېدونکي وايي، چې سږ دوبی یې د برېښنا د دوامداره پرچاوۍ له کبله له کړاوه ډک تېرېږي.
افغانستان نږدې ۸۰ سلنه برېښنا له ازبکستان، تاجکستان، ترکمنستان او ایرانه واردوي، چې په یادو هېوادونو کې د اړتیا پرمهال افغانستان ته د برېښنا په کچه کې د پام وړ کموالی راځي.
تر دې وړاندې د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام او نړۍوال بانک راپور ورکړی و، چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته په افغانستان کې سیاسي کړکېچ د انرژۍ په برخه کې پانګونه په پراخه کچه کمه کړې او په پایله کې یې په افغانستان کې د برېښنا د برابرولو ستونزې نورې هم ډېرې شوې دي.
د طالبانو تر واک لاندې د برېښنا شرکت رییس عبدالباري عمر سره په ناسته کې قزاقستاني او ازبک پانګهوالو لېوالتیا ښوولې، چې د برېښنا د تولید او ظرفیتونو د روزنې په برخو کې له دغه ډلې سره همکارۍ پیل کړي. طالبانو د دغه پانګهوالو طرحې اورېدلې او هرکلی یې ترې کړی.
د یکشنبې په ورځ د (چنګاښ ۲۲مه) د دغه ادارې خبرپاڼه کې زیاته شوې، چې عبدالباري عمر قزاقستاني او ازبک پانګهوالو ته د بشپړې همکارۍ ډاډ ورکړی او افغانستان کې یې د برېښنا تولید برخه کې شته فرصتونه مهم بللي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې افغانستان له ازبکستان او ترکمنستان سره هم د برېښنا په برخو کې تړونونه لري.
افغانستان لا تر اوسه هم د برېښنا په برخه کې یادو هېوادونو ته اړ دی او ترې رالېږدول شوې وارداتي برېښنا په کور دننه په لویه بیه تمامېږي.
په ننګرهار ولایت کې د طالبانو د قومونو، سرحدونو او قبایلو چارو ریاست خبر ورکړی، چې په تېرو ۱۵ میاشتو کې یې د دغه ولایت په بېلابېلو ولسوالیو کې ۵۲۲ شخصي دوښمنۍ د جرګو له لارې حل کړې دي.
د یکشنبې په ورځ د (چنګاښ ۲۲مه) د یادې ادارې مشر رحمت الله غازي عمر د چپرهار ولسوالۍ اړوند په دولت زیو کلي کې د یوې شخصي دوښمنۍ د حل په موخه د جرګې پر مهال دغه څرګندونې کړې دي.
هغه د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلوېزیون ته زیاته کړې، چې د دوی په واکمنۍ سره په ننګرهار ولایت کې زرګونه شخصي دوښمنۍ ختمې شوې دي.
طالبان دغه ادعاوي داسې مهال کوي، چې ویل کېږي د همدې ډلې جنګیالیو او قوماندانانو په لرو پرتو یا کلیوالو سیمو کې شخصي دوښمنیو ته لاره هواره کړې ده.
په ننګرهار کې د مخکني جمهوري نظام پر مهال د بېلابېلو ولسوالیو ولسوال حاجي غالب نږدې دوه کاله مخکې په یوه وېډیوي پېغام کې دا په ډاګه کړې وه، چې نوموړی د یوې شخصي دوښمنۍ د حل لپاره په زوره مجبور کړای شوی و.
هغه ویلي و، د طالبانو یو ځایي قوماندان یې د کورنۍ شل غړي وژلي او د ده کورنۍ ورسره شخصي دوښمني لري؛ خو نوموړی په زوره مجبور کړای شوی، څو ورسره د یوې جرګې له لارې روغه وکړي.
د راپورونو له مخې؛ د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې طالبان په دوښمنیو کې ښکېل دي او د خپل حاکمیت په لاسته راوړلو سره خلک مجبوري؛ څو ورسره دغه ستونزې د جرګو له لارې حل کړي.
ځینې کورنۍ نیوکې کوي، چې طالب جنګیالیو یې د کورنۍ غړي وژلي او د دې پر ځای چې عدالت پرې پلی شي؛ نو د زور له لارې یې جرګو او روغې جوړې ته مجبوروي.
په افغانستان کې د تازه مېوو فصل په رارسېدو د خواله رسنیو ځینو کاروونکو د لنډو ویډیويي پیغامونه خپرولو یو کمپاین پیل کړی، چې خلک د دغه مېوو کارونې ته وهڅوي.
د ولسي جرګې پخواني غړي سید احمد سېلاب د تازه میوو ډک پتنوس په لاس ویډیويي پیغام کې ویلي، چې افغانان باید له بزګرانو او بڼوالو د ملاتړ لپاره تازه میوې واخلي.
هغه وایي:« بېلابېلې تازه مېوې بازار ته راوتلې دي، چې بیې یې ډېرې مناسبې او ارزانه دي، له دغه میوو څخه استفاده د بزګرانو او بڼوالو د ملاتړ سربېره د فقر او بې وزلۍ پر وړاندې مبارزه ده.»
په ورته وخت کې د افغانستان د تازه میوو د انجمن مشر فاروق احمدي هم پر افغانانو غږ کړی، چې له تازه مېوو دې ګټه واخلي.
هغه ویلي:« ګیلاس، زردالو، شفتالو او زموږ نورې ډېرې میوې په کمه بیه پلورل کېږي، له ټولو هېوادوالو هیله کوم، چې دغه مېوې واخلي څو زموږ بزګران یو څه پیسې لاس ته راوړي او لا پسې وهڅېږي.»
یو شمېر بزګرانو او بڼوالو وړاندې له افغانستان انټرنشل ـ پښتو سره په خبرو کې د تازه مېوو له سړو بازارونو شکایت کړی و او ویلي یې و، چې تازه مېوې یې خلک په نشت بیه ترې غواړي.
د تازه میوو فصل په رارسېدو د افغانستان بازارونه په ډول، ډول مېوو لکه شفتالو، زردالو، الوبالو، هندواڼو، خټکيو او نورو رنګینو مېوو ښکلي کېږي.