اسحاق ډار د طالبانو رییس الوزرا ته د پاکستان د سفر بلنه ور کړې ده

امیرخان متقي د پنجشنبې په ورځ د ټرانس - افغان رېل پټلۍ د شونتیا سنجونې هوکړې د لاسلیکولو په غونډه کې وویل، چې افغانستان د سیمی د وصل ټکی دی او باید په همدې محور تعریف شي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د معلوماتو له مخې، متقي په خپلو خبرو کې ټينګار وکړ، چې هڅې کوي د سیمې په اتصال کې خپل مثبت نقش ترسره کړي.

متقي د ټرانس- افغان رېل پټلۍ په پروژه کې ښکېلو هېوادونو ته په خطاب کې ویلي، چې اعتماد او خپلمنځي باور د اړیکو بنسټ دی او د طالبانو په بهرني سیاست کې د توازن اصل تر څنګ اقتصاد محوري هم یو مهم اصل دی.

د متقي په وینا، «کابل په سیمه کې د افغانستان په جغرافیه کې د جیوپولیټیکو لوبو پر ځای په اقتصادي اتصال کار کوي».

دغه د شنوتیا سنجۍ هوکړه نن د طالبانو، پاکستان او ازبکستان د بهرنیو چارو وزیرانو په حضور کې لاسلیک شوه.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې سراج الدین حقاني د ازبکستان د بهرنیو چارو وزیر په مشرۍ ازبک پلاوي سره کتلي.

په اعلامیه کې ویل شوي، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر او ازبک پلاوي د افغانستان، ازبکستان او پاکستان ترمنځ د اړیکو پراختیا، د سیاسي اقتصادي او فرهنګي همکارۍ ژورتیا او د دواړو هېوادونو د صادراتو او وارداتو کچې لوړېدو په اړه خبرې کړې دي.

د طالبانو‌ اعلامیه کې د سعیدوف له قوله لیکل شوي چې« ازبکستان د افغانستان د کنګل شویو شتمنیو ازادېدو، د افغان کډوالو ستونزو حل او په نړیوالو ناستو کې د افغان حکومت فعال ګډون غوښتونکی دی.»

د یادې لېدنې په ترڅ کې سراج الدین حقاني د ازبکستان د بهرنیو چارو وزیر څخه غوښتنه کړې، چې په سیاسي، اقتصادي او فرهنګي برخو کې ورسره اړیکې لا پیاوړې کړي.

د طالبانو، پاکستان او ازبکستان د بهرنیو چارو وزیرانو په حضور کې د ټرانس- افغان رېل پټلۍ د شونتیا څېړنې هوکړه نن په کابل کې لاسلیک شوه.

دغه هوکړه د طالبانو د ټولګټو، د ازبکستان د ټرانسپورټ او د پاکستان د رېل پټلۍ د وزارتونو تر منځ لاسلیک شوه.

زلمي خلیلزاد د پنجشنبې په ورځ پر خپل اېکس ولیکل، چې ایران په لنډه موده کې تر نیم میلیون ډېر افغانان اېستلي دي.

نوموړي له دغو تازه را اړول شویو افغانانو سره د سیمه ییزو مشرانو او سوداګرو مرستې اغېزناکې بللې دي.

ایران همدا څه موده مخکې له دغه هېواده په یوه مخیزه توګه د افغانانو اېستلو ته ملا وتړله او تر اوسه یې سلګونه زره افغانان شړلي او دغه بهیر همداراز دوام لري.

په کندهار کې د وچو مېوو یو شمېر سوداګرو د پنجشنبې په ورځ، د چنګاښ پر ۲۶مه، افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د واګه بندر له تړل کېدو وروسته هند ته د وچو مېوو صادرات بند شوي، چې له امله یې د وچو میوو بیې هم خورا ټیټې شوې دي.

د صبغت الله په نوم د وچې میوې یوه سوداګر افغانستان انټرنشنل ته وویل:«ما چې په شاولیکوټ کې کوم انځر رانیولي وو، هغه مې نن په ډېر ټېټ قیمت خرڅ کړل. مخکې د یو من انځرو قیمت درې نیم زره افغانۍ و، خو اوس د یو من انځرو قیمت تر اتلس سوه افغانیو راټېټ شوی دی.»

د وچو مېوو سوداګر وايي، چې که واګه بندر د افغان صادراتو پر مخ خلاص نه شي ښايي سږکال د وچو مېوو سوداګر له سخت اقتصادي زیان سره مخ شي.

د کندهار د سوداګرۍ خونې مسوولین وايي، چې د هند او پاکستان ترمنځ له ترینګلتیا وروسته د واګه بندر له لارې د افغانستان او هند ترمنځ ترانزیټ په ټپه دریدلی دی.

د کندهار د سوداګرۍ خونې مرستیال انجیر عبدالباقي بنا وايي، چې له کندهار څخه شاوخوا ۹۸ سلنه وچه میوه هند ته صادریږي خو سوداګر زړه نه ښه کوي، چې وچې مېوې د سمندر له لارې صادرې کړي.

نوموړی وايي:«زموږ اکثره وچه مېوه هندوستان ته صادریږي، ښه لاره یې د واګه بندر دی، ځکه دا یوه اسانه ځمکنۍ لاره ده. وچه مېوه په سمندر کې تورم کوي او خرابیږي ځکه له دې لارې ډېره صادریږي.»

نوموړي ویلي، چې تېر کال یې له افغانستان څخه بهر ته څه باندې ۲۸زره ټنه انځر صادر شوي دي، خو سږ کال یې تر اوسه بهر ته د انځرو صادرات نه دې پیل کړي.

هغه زیاته کړه:«اوس تازه د انځورو فصل حاصل ته رسیدلی دی او سوداګرو پرېکړه کړې ده، چې تر وږې میاشتې به بهر ته صادرات نه پیلوي.»

د وچو مېوو سوداګر له مسوولینو غوښتنه کوي، چې د افغانستان په ځانګړي توګه د کندهار د وچو مېوو لپاره بدیلې لارې ولټوي.

د افغانستان او هند ترمنځ هوايي دهلیزونه ګران پرېوځي او د طالبانو حکومت تر دې مهاله په دې نه دی بریالی شوی، چې د افغان سوداګرو دې ستونزې ته حل لاره را وباسي.

تېره میاشت د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له افغان سوداګرو سره په ناسته کې ویلي و، چې د هند او پاکستان ترمنځ شخړه د هغوی دوه اړخیزه مساله ده او دوی له خپلو هڅو سره سره، نه شي کولای، چې د واګه بندر پرانیزي.