رضا بېکدلي: په ایران کې د ناقانونه افغان کډوالو حضور د ایران د کار بازار ګډوډ کړی

د کندهار په سپین بولدک ولسوالۍ کې هغو کسانو چې د نرسانو د ګومارنې په ازموینه کې یې برخه اخیستې وه، نن یکشنبه د زمري ۵مه، افغانستان انټرنشنل ته وویل چې طالبانو نه یوازې دا، چې په ازموینپاڼه کې یې دیني پوښتنه راوړې وه، بلکې د ازموینې په لیکل شوي متن کې زیاتې تېروتنې هم وې.

دوی همدراز ددې ازموینې یوه کاپي له افغانستان انټرنشنل سره شریکه کړې ده او په دې کې ډېرې ساده پوښتنې او املايي تېروتنې لیدل کېږي.

نرسان همدراز نیوکه کوي، چې طالبانو خپلو کسانو ته له وړاندې څخه پوښتنې او ځوابونه وېشلي وو او د ازموینې پرمهال ډېره بې نظمي وه.

یوه روغتیا پال وویل:« د طالبانو سوالونه ساده وو، خو املايي تېروتنې یې زیاتې وې او دوی تر ډېره ددې ازموینې پوښتنې په خپلو کسانو باندې وېشلې وې او ځینې داسې کسان هم وو چې د نرسنګ په برخه کې یې کومې زده کړې نه لرلې.»

دوی همدراز وویل، طالبانو د جک موسسې پر ادارې فشار راوړی و، چې د دوی په خوښه پوښتنې جوړې کړي.

د طالبانو د کندهار د عامې روغتیا ریاست ددغه ولایت د سپین بولدک ایمرجنسي روغتون لپاره ۱۸ نرسنګ پوسټونه اعلان کړي وو ، خو د ازموینې د ګډونوالو په وینا، سلګونو کسانو په دې ازموینه کې ګډون کړی و.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت د یکشنبې په ورځ، د زمري پر پنځمه، وویل، چې ندا محمد ندیم د دې ډلې د لوړو زده کړو وزارت مرکزي رییسانو او د دولتي پوهنتونو مشرانو ته د تحصیلي نظام پیاوړتیا او په پوهنتونونو کې د لازمو اصلاحاتو سپارښتنې کړې دي.

ندامحمد ندیم ویلي چې دوی په پوهنتونونو کې د لا اړینو اصلاحاتو پر راوستلو مکلف دي.

د یاد وزارت په وینا، ندیم په پوهنتونونو کې د امر بالمعروف وزارت د نوي قانون پر پلي کېدو ټینګار کړی او د پوهنتونونو مسوولینو ته یې سپارښته کړې، چې په دوامداره توګه تحصیلي نصاب وڅاري.

د طالبانو پر امر بالمعروف او نهی عن المنکر قانون نیوکې کیږي چې د خلکو ازادۍ محدودوي او دیني احکام ډېر وخت د خپلې خوښې مطابق تفسیروي.

طالبانو له دې وړاندې په ښوونځیو او پوهنتونونو کې د ږیرې پر خرېیلو او په « لویدیز سبک» د ویښتانو پر جوړولو بندیزونه لګولي او زده کوونکي یې اړ اېستي، چې پګړۍ پر سر کړي او د پتلون او دریشي پرځای دودیزه جامه واغوندي.

طالبانو په دې وروستیو کې د پوهنتونونو له استادانو د ددیني مسایلو ازموینې هم اخېستې دي.

د کرېکټ د دغه ستوري په وینا، دغه پیسې د محمد نبي خیریه بنسټ له لوري راټولې شوې وې او نن یې پر راستنو شویو کسانو وېشي.

محمد نبي همداراز له ملي او نړۍوالو خیریه بنسټونو وغوښتل چې په دې سختو شرایطو کې د دغو راستنو شویو افغانانو لاسنیوی وکړي.

د راپورونو له مخې، له ایران نه د را اېستل شویو افغانانو ژوند ډېر سخت دی او د بشري نړۍوالو بنسټونو چارواکو هم ویلي چې د بودجې د کمښت له امله نشي کولی د ټولو راستنو شویو کډوالو لاسنیوی وکړي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د یکشنبې په ورځ وویل، چې امیرخان متقي د ایران د بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي سره د دوه اړخیزو مسایلو، په غزه کې د بشري ناورین او له ایران څخه د افغان کډوالو د اېستلو په تړاو ټیلیفوني خبرې کړې دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت زیاتوي، چې امیرخان متقي له ایران څخه د افغان کډوالو د اېستلو بهیر په اړه اندېښنه ښودلې او غوښتنه یې کړې، چې تهران باید د افغانانو د اېستلو پرمهال د درناوي اصول په پام کې ونیسي.

طالبانو ویلي، عراقچي ژمنه کړې، چې له ایران څخه د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ به په تدریج او درناوي سره ترسره شي.

په ورته وخت کې دواړو لوریو په غزه کې انساني وضعیت کړکېچن بللی او ټینګار یې کړی، چې اغېزناک اسلامي هېوادونه دې د غزې کړکیچ په پای ته رسولو کې خپل مسوولیت ادا کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د ایران د بهرنیو چارو وزارت چارواکو سره په یوه غونډه کې ویلي، چمتو دی چې د اړیکو د نوي څپرکي پرانېستلو لپاره افغانستان ته سفر وکړي. پزشکیان ویلي، چې له ګاونډیانو سره د اړیکو پراخول د هغه د حکومت د بهرني سیاست لومړیتوب دی.

دریو سرچینو د شنبې او یکشنبې په ورځ، د زمري څلورمه او پنځمه، افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې کټوازی د کابل په بګرامیو، احمدشاه بابا مېنه، درېیم مکروریان او نورو سیمو کې د ځمکو په جعلکارۍ تورن شوی او د نوموړي د ځمکو او پولي معاملاتو د تصفیې امر ور کړل شوی دی.

سرچینو وویل، چې « د کابل په بګرامیو، احمدشاه بابا مېنه، قبایلو وزارت ته څېرمه درېیم مکروریان او نورو سیمو کې د نوموړي د ملکیتونو د اسنادو د تصفیې امر ورکړل شوی او ۲۰اړوند کسان یې نیول شوي دي».

یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د کټوازي پر همکارانو دا تور هم دی، چې د جعلکاریو له لارې یې د پخوانیو شاهي ځمکو د خپلولو هڅه کړې ده.

سرچینې دغه راز وايي، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني هڅه وکړه، چې یاد کسان له زندان نه خوشې کړي، خو د عدلیې پر وزیر عبدالحیکم شرعي یې زور نه رسیږي، ځکه نوموړي ته ملا هبت الله اخوندزاده د ځمکو د غصب د تعقیب په مساله کې خلاص لاس ور کړی دی.

د میرزا کټوازي په اړه ویل کیږي، چې له سراج الدین حقاني او ددې ډلې له کسانو سره نږدې اړیکې لري.

د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي د سراج الدین حقاني مخالف ګڼل کیږي او د هغه د مالي او نفوذي لارو پر ډب کولو تورن دی.

میرزامحمد کټوازي ته نږدې سرچینو د شنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې نوموړی له هېواده بهر په متحده عربي امارات کې اوسیږي، خو دا یې ومنله، چې د کټوازي یو شمېر همکاران د طالبانو اړوند ادارو نیولي دي.

افغانستان انټرنشنل د میرزا کټوازي له شمېرې سره اړیکه ونیوله، خو له دوو ورځو هڅو سره سره هغه د موضوع په اړه جزئیات ور نه کړل او د یکشنبې په ورځ یې له اړوند شمېرې ځواب راغی، چې نوموړی بېرته کابل ته ستون شوی.

له دې وړاندې داسې رپوټونه ورکړل شوي، چې د نوموړي د نیولو امر هم ور کړل شوی، خو افغانستان انټرنشنل دغه رپوټونه تایید نه کړای شول.

طالبانو په تېره غویي میاشت کې د پکتیا ولایت د ځاځي اریوب ولسوالۍ د سپینې شګې پارک د میرزا کټوازي ګروپ ته په ۲۰۰میلیونه افغانیو په قرارداد ورکړ. په قرارداد کې د کټوازي شرکت مکلف ګڼل شوی، چې د ٦ کالونو په بهیر کې به پر پارک د ٢٠٠ میلیونه افغانیو پانګونه کوي او هر کال به طالبانو ته دوه میلیونه افغانۍ ورکوي.