طالبان پر کابل د بیا واکمنېدو د څلورمې کالیزې نمانځلو ته تیاری نیسي

د جرمني د پلازمېنې برلین په شټېګلیڅ کې د تثلیث کلیسا کشیش ګوټفرید مارټنز په خپله تازه مرکه کې ویلي، چې ده چاړه وهونکو افغانانو ته پناه نه ده ور کړې، بلکې داسې کسانو ته یې پناه ور کړې، چې عیسیویان شوي او بېرته استول یې ژوند له ګواښ سره مخ کوي.

د هامبورګ ښاروال پیټر شنچر ویلي، چې د کلیسا له پناه نه په سیستماتیک ډول ناوړه ګټه اخېستل کیږي.

د هامبورګ او برلین ترمنځ ناندرۍ د هغو دریو افغانانو پر سر پیل شوې، چې لس کاله وړاندې په سویډن کې عیسوي شوي، خو د سویډن حکومت پرې زور راوړ چې بېرته افغانستان ته لاړ شي.

دوی په ۲۰۲۴ کال کې سویډن پرېښود، لومړی هامبورګ ته ولاړل، خو د ډبلین تړون له مخې باید بېرته سویډن ته واستول شي. دغه درې تنه افغانان وروسته برلین ته ولاړل او د شټېګلیڅ تثلیث کلیسا ته یې پناه یووړه، چې د جرمني د فارسي‌ژبو عیسویانو تر ټولو لویه ټولنه ده .

ددې کلیسا له ۱۷۰۰ غړو څخه زر تنه ایرانیان دي او ۴۰۰ نور غړي یې افغانان دي.

ددغو دریو افغانانو له ډلې نه یو تن له کلیسا نه بهر نیول شوی او سویډن ته استول شوی دی.

مارټنز وايي، په ۸۰سلنه قضیو کې د کلیسا پناه ردوي، خو ددغو دریو تنو ژوند په خطر کې دی.

د هامبورګ د کورنیو چارو اداره وايي چې په سویډن کې یوازې مجرمان افغانستان ته استول کېږي او دا درې تنه مجرمان نه دي.

نوموړي نن دوشنبه (د زمري ۲۰مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د دوحې د تړون پټې برخې د امریکا د ګټو لپاره د طالبانو استخدام ښيي.

په دغه یادښت کې ښاغلي صالح پوښتنه کړې:« که دا خبره رښتیا نه وي؛ نو بیا ولې د دغه تړون د پټو برخو یوه نسخه نه خپرېږي؟»

ښاغلي صالح زیاته کړې، دغه «شرموونکی تړون» د طالبانو په پښو او غاړو کې هغه پړی دی چې امریکایان هر وخت وغواړي د نړۍ له بل ګوټ څخه یې ښوروي او طالبان کنټرولوي.

امرالله صالح تر دې مخکې هم د دوحې تړون ته ګوته نیولې او هغه یې د «ګندمک» له تړون سره ورته بللی و.

هغه ویلي و، چې د افغانستان خاوره د «ګندمک تړون» په نامه وپلورل شوه؛ خو عزت، وقار او ملي یووالی یې بیا د «دوحې تړون» په نوم معامله شو. هغه زیاته کړې وه، چې روڼ اندي په دې مسله ښه پوهېږي.

ښاغلی صالح چې د طالبانو له سر سختو مخالفینو څخه دی؛ وخت ناوخت یې د طالبانو پر سیاستونو او د دوحې په تړون نیوکې کړې دي.

دغه وزارت نن دوشنبه (د زمري ۲۰مه) پر اېکس پاڼه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره لیکلي، چې په دغې ارزونه کې به «د مسلکي پرسونل او د اقامت سندونه، روغتیايي خدمتونه او د درملو کیفیت» وڅېړل شي.

د دغې سرچینې له مخې؛ تر دې مهاله په کابل کېسنان، امید، سروري او السید روغتونونه او عمر هادي کلینیکونه ارزول شوي دي. د څارنې دغه لړۍ د عامې روغتیا وزارت یوه کمېټه کوي، چې مشري یې د دغه وزارت د طبي شورا رییس ډاکټر فقیر محمد زیار پر غاړه ده.

که څه هم طالبان د خصوصي روغتیايي مرکزونو د څارنې یادونه کوي؛ خو ناروغان شکایت کوي، چې ډاکټران قید نسخې لیکي او د درملو کیفیت هم ښه نه دی.

په هېواد کې د روغتیايي خدمتونو معیار ټيټ او د ځینو ناروغیو درملنه نه کېږي؛ له همدې امله زرګونه ناروغان د درملنې لپاره پاکستان ته ځي.

دغه وزارت نن دوشنبه (د زمري ۲۰مه) پر اېکس پاڼه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ليکلي، له دې ډلې یوه برخه یې صادرات وو چې وچه مېوه او د انارو جوس په‌کې شامل دي.

د خبرپاڼې له مخې؛ دغه راکړه ورکړه د اقینې، حیرتان، خواف او تورې غونډۍ له لارو شوې ده. په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه انتقالات د زمري میاشتې له ۱۰مې نېټې څخه نیولې د همدې میاشتې تر ۱۶مې نېټې پورې شوي دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې له دې لارې خلکو ته د کار زمینه هم برابره شوې ده؛ خو دا یې نه دي ویلي، چې څومره خلکو ته او په کومه برخه کې د کار زمینه برابره شوې ده.

که څه هم طالبان هره ورځ له بهرنیو هېوادونو سره د راکړې ورکړې خبرونه خپروي؛ خو له بلې خوا بیا خلک شکایت کوي، چې مالونه یې بازار نه لري او مالیات پرې لوړ شوي دي. یوشمېر سوداګر بیا شکایت کوي، چې وېزې په ځنډ ورکول کېږي.

د دغې جبهې د سیاسي کمېټې مشر داوود ناجي پر اېکس پاڼه لیکي، چې «د ازادۍ جبهه د جنګي اصولو، ولسي وګړو او عامه تاسیساتو خوندیتوب ته ژمنه ده.» ښاغلي ناجي زیاته کړې: «د طالبانو د واکمنۍ له امله وېره او سانسور د دې لامل شوی، چې حقایق تحریف شي.»

د یوناما په تازه راپور کې په مزارشریف ښار کې د ماین چاودنو پېښې ثبت شوې دي. د یوناما په وینا؛ په مزار شریف کې (د اپرېل په ۷مه نېټه) د یوې رېکشا په چاودنه کې درې کسان ټپیان شوي، چې یادې جبهې د چاودنې مسوولیت منلی دی.

دارنګه (د اپرېل په ۹مه نېټه) ورته چاودنه شوې او څلور کسان یې ټپیان کړي، چې دا پېښه هم دغې ډلې ته منسوبه شوې ده. (د اپرېل په ۱۴مه نېټه) یوه بله چاودنه شوې، چې له امله یې یو ولسي وګړی وژل شوی او لس نور ټپیان شوي وو؛ خو د دغې پېښې مسوولیت هیڅ یوې ډلې نه‌دی منلی.

یوناما تر دې وړاندې هم په خپل درې میاشتني راپور کې ویلي و، چې د جنورۍ او مارچ میاشتو ترمنځ د داعش، ازادۍ جبهې او نورو وسله‌والو ډلو په بریدونو کې یو شمیر ولسي وګړو ته تلفات اوښتي دي.

د ازادۍ جبهه هغه وسله‌واله ډله ده، چې په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو له دویمې واکمنۍ سره فعاله شوې او د افغانستان په ځينو سیمو کې یې د طالبانو پر ضد وسله‌وال عملیات کړي دي.