• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

سیما ثمر: بندیزونو ته په کتلو، طالبانو د تېر په پرتله هيڅ بدلون نه دی کړی

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۲۱:۰۱ GMT+۱

د افغانستان بشري حقونو کمېسيون پخوانۍ مشره سیما ثمر وايي، چې په تېرو څلورو کلنو کې د ښځو، عامه خلکو او بشري حقونو په وړاندې د طالبانو بندیزونو ته په کتلو سره دغه ډلې د تېر په پرتله هيڅ بدلون نه دی کړی، او افغانستان په نړۍ کې یوازنی هېواد دی، چې له دین څخه دا ډول استفاده کوي.

د افغانستان د بشري حقونو د کمېسیون پخوانۍ مشرې سیما ثمر د سې شنبه په ورځ (د زمري ۲۱مه) افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلی: «د اګسټ ۱۵مه د افغانستان د سقوط ورځ یوه توره شپه او دردونکې شېبې وې»

د هغې په خبره، چې طالبانو د تېر په پرتله هیڅ تغیر نه دی کړی او یوازی دغه ډله او د هغوی پلویان د بدلون ادعاوي کوي.

سیما ثمر زياتوي، چې د جمهوریت پر مهال د طالبانو تر واک لاندې سیمو کې ان د هلکانو پر مخ ښونځی تړلی او هیڅ پرمختګ په کې ونه شوو.

ثمر په ټینګار سره ویلي، چې د کلونو په تېرو خلک هم دې پایلي ته رسېدلي، چې طالبانو د پخوا په پرتله هیڅ بدلون نه دی کړی.

هغې د ښځو او نجونو په وړاندې د زده کړی او کار بندیز ته په اشارې ویلي، چې طالبانو د ټولو خلکو حقونه تر پښو لاندې کړي دي.

طالبانو د ښځو او نجونو په وړاندې زده کړې تر «امرثاني» پوري بندې کړی، خو د څلورو کلنو په تېرېدو سره بې پایلي امرثاني هم نه شو پوره.

دغه ډلي د ښځو ترڅنګ، پر عامه خلکو، ځوانانو، رسنیو او ټولنې «د شریعت د پلي کېدو» په نوم بېلابیل بندیزونه لګولي.

ګڼو هېوادونو او نړیوالو سازمانونو په وار وار له دغه ډلې د بندیزونو د لیري کېدو غوښتنه کړې؛ خو طالبانو یې اندېښنو ته هیڅ جواب ندی ویلی.

ترویج لرونکی

د امریکایۍ غورځېدلې الوتکې پیلوټ وايي د ایران په فضا کې یې هیښوونکی ډرون لیدلی
۱

د امریکایۍ غورځېدلې الوتکې پیلوټ وايي د ایران په فضا کې یې هیښوونکی ډرون لیدلی

۲

د پاکستان او روسیې چارواکو د ترهګرۍ پر ګواښونو خبرې کړې دي

۳

د پوتین استازی: د شانګهای همکارۍ سازمان د یو غړي مخالفت د طالبانو د ګډون مخه نیولې

۴

د حزب اسلامي پخوانی مخکښ سیاستوال قطب‌الدین هلال ومړ

۵

بروکسل ته د طالبانو تللي پلاوي خپل سفر پای ته ورساوه

•
•
•

نور کیسې

ایمرجنسي: له اویا سلنه ډیر افغانان وړیا یا ارزانه روغتیایي خدمتونو ته لاسرسی نه لري

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۲۱:۰۱ GMT+۱
ایمرجنسي: له اویا سلنه ډیر افغانان وړیا یا ارزانه روغتیایي خدمتونو ته لاسرسی نه لري
100%

د ایمرجنسي په نوم یو فعال نړیوال روغتیایي بنسټ د طالبانو د حاکمیت د څلورمې کلیزې په درشل کې ویلي، چې په افغانستان کې د جمهوري نظام له ړنګېدو وروسته په دغه هېواد کې روغتیایي بحران لا پسې ژور شوی او میلیونونه افغانان له لومړنیو درملنیزو خدمتونو بې‌ برخې دي.

د دې بنسټ د راپور موندنې چې د هېواد په ۱۱ولایتونو کې د ۱۶۰۰ناروغانو، د هغوی د خپلوانو او روغتیایي کارکوونکو له مرکو راټولې شوي، ښيي چې له ۷۰سلنې زیات افغانان وړیا یا ارزانه روغتیایي خدمتونو ته لاسرسی نه لري.

له هر پنځو ځواب ویونکو څخه یې دریو ویلي چې د درملنې لګښت نه شي پرېکولای او ډېر وخت اړ کېږي چې د روغتیايي خدمتونو لپاره پور واخلي یا خپله شتمني وپلوري.

راپور زیاتوي، څلورمه برخه ناروغان د درملنې لوړو لګښتونو له امله خپل جراحي عملیات ځنډولي یا لغوه کړي دي.
د ایمرجنسي په وینا، د هېواد د اقتصادي سقوط، پر دندو او د ښځو پر سفر د طالبانو پراخ بندیزونه او د سرچینو کمښت د افغانستان روغتیایي سیسټم له بې‌ساري فشار سره مخ کړی دی.

په افغانستان کې د دې بنسټ مشر دژان پانیک، ویلي: «له ۲۲میلیونو زیات افغانان چې د هېواد له نیمایي ډېر نفوس جوړوي، بشري مرستو ته اړتیا لري. ورانې شوې زېربناوې، د بشري حقونو پراخ محدودیتونه او د روغتیايي خدماتو کمزوری لاسرسی، افغانستان د بقا په یو سخته ازموینه بدل کړی دی.»

ایمرجنسي له ۱۹۹۹کال راهیسې په افغانستان کې درې د جراحي لوی مرکزونه په کابل، لښکرګاه او عنابه کې لري، همداراز یو د زېږون مرکز په پنجشیر کې، او له ۴۰ډېر د لومړنیو روغتیایي مرستو او پاملرنې مرکزونه چلوي.

راپور وايي، د کابل د جراحي مرکز نیمایي ناروغان لا هم د جګړې ټپیان دي چې د ډزو، چاودنو، ماینونو او د چړو د ګوزارونو قربانیان پکې شامل دي.

شاوخوا ۸۰سلنه نور ناروغان په ترافیکي پېښو کې ټپیان شوي چې له ۲۰۲۱کال راهیسې یې شمېر زیات شوی دی.

د روان کال په جریان کې، د ماینونو د قربانیانو ۷۵سلنه ماشومان دي چې ډېری یې د لوبو پر مهال د ماینونو په ډکو سیمو کې ټپیان شوي دي. شاوخوا ۲۰سلنه هغه ماشومان چې د ایمرجنسي په عنابه مرکز کې بستر دي، له خوارځواکۍ سره مخ دي چې د مړینې، تکراري انتانونو او د ودې د ستونزو ګواښ زیاتوي.

د ایمرجنسي په وینا، اوس مهال د دې بنسټ ۹۷سلنه کارکوونکي د افغانستان اوسېدونکي دي چې ۲۳سلنه یې ښځې جوړوي، او د روغتیايي کادرونو روزنه، په ځانګړي ډول د ښځو، د دې بنسټ د مهمو لومړیتوبونو څخه ده.

پنیک ټینګار کړی چې راتلونکي نسلونه د افغانستان یوازینۍ ریښتینې هیلې دي، او نړیواله ټولنه باید افغانستان د مرستو په بندولو یا د چوپتیا په غوره کولو سره یوازې پرې نه ږدي.

انټونیو ګوترېش:د ځوانانو په مشرۍ باید یوه عادلانه او سوله ییزه نړۍ جوړه کړو

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۲۰:۱۴ GMT+۱
انټونیو ګوترېش:د ځوانانو په مشرۍ باید یوه عادلانه او سوله ییزه نړۍ جوړه کړو
100%

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش د ځوانانو د نړۍوالې ورځې په مناسبت په خپل پیغام کې ویلي، د ځوانانو غږ، نظرونه او مشرتابه ډېر ارزښت لري او باید د ځوانانو په مشرۍ د حل لارو ملاتړ وشي څو له بنسټ څخه یوه عادلانه، سوله ییزه او دوامداره نړۍ رامنځته شي.

د زمري ۲۱مه چې د اګست له ۱۲مې سره برابره ده د ځوانانو د نړۍوالې ورځې په نوم نومول شوې ده.دغه ورځ هر کال د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې لمانځل کېږي او سږنی شعار یې هم «د تلپاتو موخو لپاره د ځوانانو هڅې» دی.

د ملګرو ملتونو سرمنشي هم په همدې تړاو په خپل پيغام کې ویلي، «د هر ځوان لپاره: ستاسو غږ، ستاسو نظرونه او ستاسو مشرتابه خورا زیات ارزښت لري. راځئ چې د ځوانانو په مشرۍ د حل لارو د ملاتړ لپاره سره یوځای کار وکړو او له بنسټ څخه یوه عادلانه، سوله ییزه او دوامداره نړۍ جوړه کړو.»

په کابل کې د ملګرو ملتونو استازولۍ یا یوناما هم د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په اوسنۍ نړۍ کې د پخوا په پر تله د ځوانانو شمېر ډېر دی او په وینا یې نن ورځ د ځوانانو د ښې راتلونکې د جوړولو لپاره د دغه قشر هوډ، نظرونه او مشرتابه د لمانځنې لپاره ښه فرصت دی.

یوناما همداراز هغه ځوانان چې دمګړۍ له ایرانه راستنېدونکو افغانانو ته په اسلام کلا بندر کې خدمات وړاندې کوي هم ستایلي دي.

افغانستان د نړۍ په هغو هېوادونو کې راځي چې ډېری اوسېدونکي یې ځوانان دي خو ځينې دغه ځوانان بیا په هېواد کې د بېکارۍ او فقر له امله اړ دي، چې په ناقانونه او مرګونو لارو نورو هېوادونو ته د کار په موخه لاړ شي.

100%

ځينې دغه ځوانان د لارې په اوږدو کې د بېلابېلو پېښو له امله مري او کورنیو ته یې د ګټې وټې پر ځای جنازې لېږدول کېږي.

په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو سره سم، نجونې له شپږم ټولګي پورته له زده کړو منعه شوې او دغې چارې بیا مخکې له وخته د جبري ودونو لاره هواره کړې ده.

ځينې افغان کورنۍ بیا د خپلو لوڼو د زده کړو د دوام لپاره نورو هېوادونو مخه کړې ده.

له دې سره سم، ځینې ځوانان د طالبانو له لوري د لګول شویو محدودیتونو او د ژوند د نورو ننګونو له امله ځان وژنې ته اړ شوي او ورسره طالب چارواکو خبرداری ورکړی چې هېڅوک د دغه ډول ځوانانو چې ځان وژنه کوي د جنازې کولو حق نه لري او همداراز یې په عامه توګه د فاتحې مراسم هم بند کړي دي.

د ځوانانو نړۍواله ورځ د یونېسکو سازمان له لوري په ۱۹۹۹کال کې تایید او د لومړي ځل لپاره په۲۰۰۰ کال کې ولمانځل شوه.

د ملګرو ملتونو له معیار سره سم؛ ځوانان هغه کسان دي، چې عمرونه یې د ۱۵ او ۲۴ کلونو تر منځ وي.

له ویتنام تر افغانستان: د امریکا د ناکامو جګړو تاريخي تېروتنو تکرارېدل خطرناک دي

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۲۰:۰۲ GMT+۱
له ویتنام تر افغانستان: د امریکا د ناکامو جګړو تاريخي تېروتنو تکرارېدل خطرناک دي
100%

یو ژورنال په ویتنام او افغانستان کې د امریکا ښکیلتیا، شخړو او ناکامیو ته په کتلو سره په یو څېړنه کې ویلي: «څنګه چې په نړۍ کې د شخړو امکان زیاتيږي، امریکا باید له هغو ناکامو جګړو څخه درس واخلي، چې په دې هېوادونو کې یې تجربه کړي.»

په څېړنه کې راغلي، چې په دواړو جګړو کې د جګړې کرښې ناڅرګندې، موخې یې نامعلومې، هوايي ځواک یې بې اثره او د ځمکنیو ځواکونو لپاره یې فزیکي ستونزې زياتې وي.

سمال جنګي ژورنال د سې شنبه په ورځ په ویتنام او افغانستان کې د امریکا ښکلتیا او د جګړې ناکامه پایلو ته په اشارې لیکلي، چې امریکا باید د ناکامو تجربو زده کړه وکړي.

د دوی په خبره، چې پنځوس کاله د ویتنام له جګړې او څه باندې څلور کاله د افغانستان د جګړې اوښتې، چې په روښانه ډول دواړو یو ډول پایلې درلودلې.

په څېړنه کې راغلی، چې امریکا په ناڅرګند ډول بې له ټاکلو موخو، بې له پلان او روښانه ستراتیژیک اهدافو تر لاسه کولو جګړې ته ننوتل او په دواړو کې ناکامه شوه.

دوی لیکلي: «پر افغانستان د امریکا برید د القاعده د ځپلو په موخه وو، خو وروسته د جګړې په اوږدېدو سره موخه د خلکو امنیت او ملت جوړونې ته واوښتل او په ویتنام کې د امریکا ماموریت له سلاکارۍ څخه پیل، پراخو نظامي عملیاتو ته واوښتل او د شمالي ویتنام او ګاونډيو هېوادونو پر ضد د بمبارۍ ستراتيژي غوره کړه، څو سولې ته یې اړه کړي.»

د دوی په خبره، چې په دواړو هېوادونو کې د جګړې د زیات لګښت سره سره د خلکو ملاتړ تر لاسه نه شو.

دوی ویلي، چې د امریکا شپږو ولسمشرانو هڅه وکړه، د جګړې لپاره د خلکو ملاتړ ترلاسه کړ؛ خو ونه توانېده.

«د امریکا ولسمشرانو جانسن، نیکسن، بوش، اوباما، ټرمپ او بایډن ټولو هڅه وکړه، چې د جګړې لپاره د خلکو ملاتړ زيات کړي، خو امریکا هر کال د جکړې څخه ناهیلي کېدل.»

په افغانستان او ویتنام دواړو کې د مرکزي حکومتونو پراخ فساد، ناامني زياته او امریکا ولسي ملاتړ له لاسه ورکړی.

په همدې څېړنه کې ادعا شوې، چې د افغانستان د جمهوریت وروستۍ دروې دومره کمزوري شوې، چې په بېلابېلو سیمو کې د مخالفینو موازي حکومتونه د خلکو له لوري مشروع ګڼل کېدل.

د همدې څېړمې په پایله کې ویل شوي، چې امریکا په افغانستان کې د ویتنام د جګړې تجربه تکرار کړه.

په دواړو هېوادونو کې د امریکا له لسیزو اوږدو او ناکامه ښکېلتیا وروسته یو وېشلی ملت او بې اعتباره بهرنۍ تګلاره په میراث پرېښول.

دوی لیکلي: «امریکا په دواړو کې د ناسم، غیر واضح موخې، لوړ لګښت او د بریا د کم احتمال په یوه ژورو کې ښکېله شوه.»

پخوانی ایراني چارواکی:طالبان د حقابې په مساله کې له ایرانه د امتیاز اخیستنې په لټه کې دي

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۱۹:۰۸ GMT+۱
پخوانی ایراني چارواکی:طالبان د حقابې په مساله کې له ایرانه د امتیاز اخیستنې په لټه کې دي
100%

د افغانستان او ایران تر منځ د حقابې کشاله له ډېرو کلونو راهیسې روانه ده، خو د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې جدي شوې او اوس د ایران د ملي شورا پخواني غړي ذبیح الله اعظمي طالبان په دروغ ویلو تورن کړي او په وینا یې طالبان په همدې پلمه له ایرانه د امتیاز ترلاسه کولو په لټه کې دي.

ذبیح الله اعظمي چې د ایران د ملي شورا د کرنې کمېسیون پخوانی ویاند هم وو، له یوې ایرانۍ رسنۍ سره په مرکه کې ویلي، طالبانو په قصدي توګه د هیرمند د اوبو مخه یوې بلې خواته اړولې او په دې سره وايي، په هیرمند سیند کې اوبه نشته، په همدې پلمه غواړي له ایرانه امتیاز ترلاسه کړي.

نوموړي زیاته کړې، طالبان سره له دې چې وايي د ایران حقابې ته ژمن دي خو په حقیقت کې یې د ایران او افغانستان تر منځ د حقابې په تړاو شوې هوکړه نقض کړې او له ډېرې مودې راهیسې د ایران حقابه نه ورکوي.

د ایران د ملي شورا دغه پخوانی غړی وايي، په داسې شرایطو کې باید د ملي شورا غړي پر بهرنیو چارو وزارت فشار راوړي څو له ډيپلوماټيکو لارو چارو طالبان د ایران حقابې ته اړ کړي.

د نوموړي په وینا، د طالبانو له لوري د حقابې د نه ورکړې له امله د ایران سیستان و بلوچستان ولایت چې پخوا به د دغه هېواد د غله جاتو کندو ګڼل کېده اوس وچکالۍ سخت ځپلی او خلک یې له بې وزلۍ سره مخ دي.

ذبیح الله اعظمي همداراز څرګنده کړې، چې د سیستان و بلوچستان وچکالۍ د کرمان سویلي لمنو ته هم رسېدلې او د ګرد او خاورو له امله پکې ژوند ستونزمن شوی دی.

تر دې مخکې د ایران ولسمشر هم د دغه هېواد په ځينو سیمو کې د اوبو د کمښت له امله اندېښنه ښودلې وه او له خپلو خلکو یې غوښتي وو چې د دغې ستونزې د حل په برخه کې ورسره همکاري وکړي.

د افغانستان او ایران تر منځ د حقابې معاهده په ۱۳۵۱ کال کې د دواړو شاهي حکومتونو د لومړي وزیرانو تر منځ لاسلیک شوه. دغه هوکړه یوه سریزه، ۱۲ مادې او دوه پروتوکولونه لري.

په دغې هوکړه کې راغلي چې، افغانستان باید په یوه نورمال کال کې په منځنۍ کچه په ثانیه کې ۲۲ متر مکعب اوبه ایران ته د حقابې په توګه ورکړي.

100%

خو اوس طالبان وايي، افغانستان له څو کلونو راهیسې له وچکالۍ سره مخ دی او د اوبو په ډېرېدو سره به د شوې هوکړې له مخې د ایران حقابه ورکړي.

طالبان وایي سرحدي ځواکونو یې پاکستان ته د مسو د قاچاق مخه نیولې

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۱۶:۵۲ GMT+۱
طالبان وایي سرحدي ځواکونو یې پاکستان ته د مسو د قاچاق مخه نیولې
100%

طالبان وایي چې په هلمند ولایت کې یې ځواکونو د عملیاتو په ترڅ کې پاکستان ته له ۱۱ زره کیلو ګرامو څخه ډېرو غیرقانوني مسو د قاچاق مخه نیولې ده. په هلمند کې د طالبانو سرحدي لېوا وايي، چې دغه مس په دوو موټرو کې ځای پرځای شوي وو.

په هلمند کې د طالبانو سرحدي لېوا ویلي، چې د زمري پر۲۱یې د هلمند ولایت په بهرامچې ولسوالۍ کې عملیات کړي او ۱۱۳۸۹ کیلو ګرامه مس چې په دوو موټرو کې ځای پرځای شوي وو، پاکستان ته له قاچاق کېدو وړاندې نیول شوي دي.

د دغې لېوا قوماندان ملا صالح محمد صدیق الله وایي چې نیول شوي مس په غیر قانوني توګه ګاونډي هېواد ته قاچاق کېدل.

هغه زیاته کړې چې طالبانو له دې وړاندې هم په سرحدي سیمو کې د خوراکي او غیر خوراکي توکو د قاچاق مخنیوی کړی دی.