• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

له ویتنام تر افغانستان: د امریکا د ناکامو جګړو تاريخي تېروتنو تکرارېدل خطرناک دي

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۲۰:۰۲ GMT+۱

یو ژورنال په ویتنام او افغانستان کې د امریکا ښکیلتیا، شخړو او ناکامیو ته په کتلو سره په یو څېړنه کې ویلي: «څنګه چې په نړۍ کې د شخړو امکان زیاتيږي، امریکا باید له هغو ناکامو جګړو څخه درس واخلي، چې په دې هېوادونو کې یې تجربه کړي.»

په څېړنه کې راغلي، چې په دواړو جګړو کې د جګړې کرښې ناڅرګندې، موخې یې نامعلومې، هوايي ځواک یې بې اثره او د ځمکنیو ځواکونو لپاره یې فزیکي ستونزې زياتې وي.

سمال جنګي ژورنال د سې شنبه په ورځ په ویتنام او افغانستان کې د امریکا ښکلتیا او د جګړې ناکامه پایلو ته په اشارې لیکلي، چې امریکا باید د ناکامو تجربو زده کړه وکړي.

د دوی په خبره، چې پنځوس کاله د ویتنام له جګړې او څه باندې څلور کاله د افغانستان د جګړې اوښتې، چې په روښانه ډول دواړو یو ډول پایلې درلودلې.

په څېړنه کې راغلی، چې امریکا په ناڅرګند ډول بې له ټاکلو موخو، بې له پلان او روښانه ستراتیژیک اهدافو تر لاسه کولو جګړې ته ننوتل او په دواړو کې ناکامه شوه.

دوی لیکلي: «پر افغانستان د امریکا برید د القاعده د ځپلو په موخه وو، خو وروسته د جګړې په اوږدېدو سره موخه د خلکو امنیت او ملت جوړونې ته واوښتل او په ویتنام کې د امریکا ماموریت له سلاکارۍ څخه پیل، پراخو نظامي عملیاتو ته واوښتل او د شمالي ویتنام او ګاونډيو هېوادونو پر ضد د بمبارۍ ستراتيژي غوره کړه، څو سولې ته یې اړه کړي.»

د دوی په خبره، چې په دواړو هېوادونو کې د جګړې د زیات لګښت سره سره د خلکو ملاتړ تر لاسه نه شو.

دوی ویلي، چې د امریکا شپږو ولسمشرانو هڅه وکړه، د جګړې لپاره د خلکو ملاتړ ترلاسه کړ؛ خو ونه توانېده.

«د امریکا ولسمشرانو جانسن، نیکسن، بوش، اوباما، ټرمپ او بایډن ټولو هڅه وکړه، چې د جګړې لپاره د خلکو ملاتړ زيات کړي، خو امریکا هر کال د جکړې څخه ناهیلي کېدل.»

په افغانستان او ویتنام دواړو کې د مرکزي حکومتونو پراخ فساد، ناامني زياته او امریکا ولسي ملاتړ له لاسه ورکړی.

په همدې څېړنه کې ادعا شوې، چې د افغانستان د جمهوریت وروستۍ دروې دومره کمزوري شوې، چې په بېلابېلو سیمو کې د مخالفینو موازي حکومتونه د خلکو له لوري مشروع ګڼل کېدل.

د همدې څېړمې په پایله کې ویل شوي، چې امریکا په افغانستان کې د ویتنام د جګړې تجربه تکرار کړه.

په دواړو هېوادونو کې د امریکا له لسیزو اوږدو او ناکامه ښکېلتیا وروسته یو وېشلی ملت او بې اعتباره بهرنۍ تګلاره په میراث پرېښول.

دوی لیکلي: «امریکا په دواړو کې د ناسم، غیر واضح موخې، لوړ لګښت او د بریا د کم احتمال په یوه ژورو کې ښکېله شوه.»

ترویج لرونکی

د امریکایۍ غورځېدلې الوتکې پیلوټ وايي د ایران په فضا کې یې هیښوونکی ډرون لیدلی
۱

د امریکایۍ غورځېدلې الوتکې پیلوټ وايي د ایران په فضا کې یې هیښوونکی ډرون لیدلی

۲

د پاکستان او روسیې چارواکو د ترهګرۍ پر ګواښونو خبرې کړې دي

۳

د پوتین استازی: د شانګهای همکارۍ سازمان د یو غړي مخالفت د طالبانو د ګډون مخه نیولې

۴

د حزب اسلامي پخوانی مخکښ سیاستوال قطب‌الدین هلال ومړ

۵

بروکسل ته د طالبانو تللي پلاوي خپل سفر پای ته ورساوه

•
•
•

نور کیسې

پخوانی ایراني چارواکی:طالبان د حقابې په مساله کې له ایرانه د امتیاز اخیستنې په لټه کې دي

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۱۹:۰۸ GMT+۱
پخوانی ایراني چارواکی:طالبان د حقابې په مساله کې له ایرانه د امتیاز اخیستنې په لټه کې دي
100%

د افغانستان او ایران تر منځ د حقابې کشاله له ډېرو کلونو راهیسې روانه ده، خو د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې جدي شوې او اوس د ایران د ملي شورا پخواني غړي ذبیح الله اعظمي طالبان په دروغ ویلو تورن کړي او په وینا یې طالبان په همدې پلمه له ایرانه د امتیاز ترلاسه کولو په لټه کې دي.

ذبیح الله اعظمي چې د ایران د ملي شورا د کرنې کمېسیون پخوانی ویاند هم وو، له یوې ایرانۍ رسنۍ سره په مرکه کې ویلي، طالبانو په قصدي توګه د هیرمند د اوبو مخه یوې بلې خواته اړولې او په دې سره وايي، په هیرمند سیند کې اوبه نشته، په همدې پلمه غواړي له ایرانه امتیاز ترلاسه کړي.

نوموړي زیاته کړې، طالبان سره له دې چې وايي د ایران حقابې ته ژمن دي خو په حقیقت کې یې د ایران او افغانستان تر منځ د حقابې په تړاو شوې هوکړه نقض کړې او له ډېرې مودې راهیسې د ایران حقابه نه ورکوي.

د ایران د ملي شورا دغه پخوانی غړی وايي، په داسې شرایطو کې باید د ملي شورا غړي پر بهرنیو چارو وزارت فشار راوړي څو له ډيپلوماټيکو لارو چارو طالبان د ایران حقابې ته اړ کړي.

د نوموړي په وینا، د طالبانو له لوري د حقابې د نه ورکړې له امله د ایران سیستان و بلوچستان ولایت چې پخوا به د دغه هېواد د غله جاتو کندو ګڼل کېده اوس وچکالۍ سخت ځپلی او خلک یې له بې وزلۍ سره مخ دي.

ذبیح الله اعظمي همداراز څرګنده کړې، چې د سیستان و بلوچستان وچکالۍ د کرمان سویلي لمنو ته هم رسېدلې او د ګرد او خاورو له امله پکې ژوند ستونزمن شوی دی.

تر دې مخکې د ایران ولسمشر هم د دغه هېواد په ځينو سیمو کې د اوبو د کمښت له امله اندېښنه ښودلې وه او له خپلو خلکو یې غوښتي وو چې د دغې ستونزې د حل په برخه کې ورسره همکاري وکړي.

د افغانستان او ایران تر منځ د حقابې معاهده په ۱۳۵۱ کال کې د دواړو شاهي حکومتونو د لومړي وزیرانو تر منځ لاسلیک شوه. دغه هوکړه یوه سریزه، ۱۲ مادې او دوه پروتوکولونه لري.

په دغې هوکړه کې راغلي چې، افغانستان باید په یوه نورمال کال کې په منځنۍ کچه په ثانیه کې ۲۲ متر مکعب اوبه ایران ته د حقابې په توګه ورکړي.

100%

خو اوس طالبان وايي، افغانستان له څو کلونو راهیسې له وچکالۍ سره مخ دی او د اوبو په ډېرېدو سره به د شوې هوکړې له مخې د ایران حقابه ورکړي.

د الاسکا د سولې سرمشریزه: د ټرمپ او پوتین د ناستې تر شا پټې او ښکاره انګېزې

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۱۶:۵۶ GMT+۱
•
محبوب‌ شاه محبوب
د الاسکا د سولې سرمشریزه: د ټرمپ او پوتین د ناستې تر شا پټې او ښکاره انګېزې
100%

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د راتلونکې جمعې په ورځ د الاسکا په انکرېج ښار کې له روسي ولسمشر ولادیمیر پوتین سره د سولې د یوې سرمشریزې په چوکاټ کې لیدنه کوي.

دا غونډه د ډېرو سیاسي شنونکو لپاره له پوښتنو ډکه ده، د امریکا دننه او بهر د یادې غونډې په تړاو ګڼ غبرګونونه راپارېدلي دي؛ ځکه چې امریکا او روسیه په رسمي جګړه کې نه دي ښکیل او بل خوا د روسیې یرغل پر وړاندې د اوکراین جګړه هم روانه ده.

د امریکا اوسني دخیل سیاستوال د دې غونډې په اړه وېشلي نظرونه لري. د ټرمپ ملاتړي دا یو «ابتکاري ګام» بولي، خو ډېری ډېموکراتان او یو شمېر جمهوري غوښتونکي دا د امریکا د اوږدمهاله ستراتیژیکو ګټو پر وړاندې یوه سیاسي ننداره ګڼي.

  • د اپوزسیون دریځ: دوی باور لري چې د اوکراین له ګډون پرته هر ډول مستقیمې خبرې د امریکا د متحدینو باور کمزوری کوي او د سولې دا خبرې پوتین ته د نړۍوال مشروعیت ورکولو په معنا ده. که څه هم ډېموکراټان په یوه خوله د دغې سرمشریزې مخالف دي، خو یوه کوچنۍ برخه جمهوري غوښتونکي هم په غیرمستقیم ډول د دغه مخالفت برخه دي.
  • د ټرمپ احتمالي محاسبه: ګڼ ډېموکراټ سیاستوال بیا دا چاره د ټرمپ د شخصي برانډ پیاوړتیا، د نړۍوال مشر په څېر ځان ښودل او د کورني سیاست لپاره د یوه "لوی ډېپلوماټ" په توګه د خپل تصویر جوړول یوه احتمالي محاسبه بولي، چې فکر کوي دا چاره امریکا ته په اوږد او منځمهال کې په زیان تمامېدونکې ده.

د روسیې دریځ: مشروعیت، وخت ګټل او د لوېدیځ وېش

روسیه د درې نیم کلنې جګړې وروسته له پراخو بشري او پوځي تلفاتو، د لوېدیځو اقتصادي بندیزونو، د صادراتو پر محدودیتونو او د نړۍوال مالي نظام له جلا کېدو سره مخ ده. د دې ټولو فشارونو باوجود، د ولادیمیر پوتین ستراتیژیک هدف بدلون نه دی کړی، هغه لا هم د اوکراین د خپلواکۍ او نړۍوالې مشروعیت کمزوري کول، د کییف د غربي ملاتړو تر منځ بې‌باوري زیاتول او د لوېدیځ د یووالي د بنسټونو ماتول خپل اساسي هدف ګڼي.

پوتین پوهېږي چې د جګړې په ډګر کې مطلقه بریا سخته ده، نو د «سیاسي مشروعیت» ترلاسه کول د یوه بدیل بریالیتوب په توګه تعقیبوي. له امریکا سره مستقیمه ناسته په داسې حال کې چې اوکراین پکې نشته د روسیې لپاره څو مهمې لاسته راوړنې لري:

  1. د نړۍوال حیثیت بیا رغونه: د لوېدیځ له ډېپلوماټیکې انزوا وروسته، له امریکا سره په لوړ پوړې کچه خبرې د دې پیغام ورکوي چې مسکو لا هم د نړۍوالو پرېکړو یو مهم لوبغاړی دی.
  2. د وخت ګټل: هره اوږده ډېپلوماتیکه پروسه، که نتیجه ورکړي یا نه، روسیې ته په جګړه کې د بیا تنظیم، د جبهاتو د مستحکمولو او د تجهیزاتو د برابرولو فرصت ورکوي او هم د مورال له اړخه پوځي لیکې پیاوړې کیږي.
  3. د لوېدیځ وېشل: که څه هم د ناټو او اروپايي اتحادیې دننه ځینې اختلافونه له وړاندې موجود وو، د بندیزونو په اړه شدت، د اوکراین د ملاتړ د کچې او د جګړې د پایلو په اړه اختلافات شته، خو دا ډول سرمشریزه کولی شي دغه اختلافونه ژور او عامه کړي. په ځانګړي ډول، ځینې اروپايي هېوادونه به د خبرو ملاتړ وکړي، ځینې به یې مخالفت وکړي او دغه اختلاف به پوتین ته د خپلو جیوپوليټیکي موخو د تحقق لپاره یوه نرمه فضا برابره کړي.

پوتین به هڅه وکړي چې د دې سرمشریزې رسنیزه څپه په کور دننه د «دولت د اقتدار او مهارت» د نندارې په توګه وکاروي او په نړۍواله کچه دا پیغام ورکړي چې هر ډول لویه پرېکړه د مسکو له مشورې پرته نه شي کېدای.

د امریکا متحدین:

اروپايي هېوادونه، په ځانګړي ډول د ناټو غړي، د الاسکا د غونډې په اړه له لومړۍ ورځې څخه په شک او اندېښنه کې دي. د دوی ستره اندېښنه دا ده چې د امریکا او روسیې تر منځ په مستقیمه ناسته کې د اوکراین د مشروع استازو نه شاملول نه یوازې د کییف سیاسي موقف کمزوری کوي؛ بلکې یو خطرناک مثال رامنځته کوي چې د نړۍوالو شخړو پر مهال د قرباني هېواد غږ له معادلې لرې شي.

د اروپايي متحدینو دریځ په څو مهمو ټکو ولاړ دی:

  1. د متحدې جبهې کمزوري کېدل: ناټو له پیل راهیسې هڅه کړې چې د اوکراین په ملاتړ کې یو واحد دریځ وساتي، خو د دې غونډې جوړېدل د دې پیغام ورکوي چې تر ټولو لوی ناټو غړی (امریکا) کولی شي له نورو غړو سره له همغږۍ پرته د جګړې په اړه سترې پرېکړې وکړي. دا خبره په ځانګړي ډول هغو هېوادونو ته د اندېښنې وړ ده چې له روسیې سره د جغرافیایي نږدېوالي او تاریخي تجربو له امله ځان ډېر زیان منونکی احساسوي، لکه پولنډ، لیتوانیا، لاتویا او استونیا.
  2. د لوېدیځ د اصولو ټکول: د ناټو او اروپايي اتحادیې د بهرنۍ پالیسۍ بنسټ پر دې ولاړ دی چې هېڅ بهرنی ځواک نشي کولای د بل خپلواک هېواد د سرحدونو او خاورې په اړه پرېکړه وکړي. که د الاسکا په غونډه کې د اوکراین په غیاب کې د ځمکني امتیاز ورکولو په اړه بحث وشي، نو دا به د لوېدیځ د اصولي دریځ لپاره یو جدي ضربه وي.
  3. د روسیې د پروپاګند لپاره مواد برابرېدل: اروپايي چارواکي پوهېږي چې مسکو به دا غونډه د خپلې ډېپلوماتیکې بریا په توګه وکاروي او د کورني او نړۍوال مشروعیت لپاره به یې تبلیغ کړي. که اروپايي غړي په ښکاره مخالفت ونه کړي، نو دا به د روسیې لپاره د دې پروپاګند د لا پیاوړتیا لامل شي.
  4. د داخلي سیاست اغېزې: په ډېرو اروپايي هېوادونو کې په ځانګړي ډول جرمني، فرانسې او ایټالیا کې د جګړې او د اوکراین د ملاتړ په اړه د خلکو نظرونه ویشل شوي دي. د الاسکا غونډه کولی شي د دې اختلافاتو سیاسي ګټه د هغو ګوندونو په لاس کې ورکړي چې د روسیې د نرم چلند پلوي دي.

په عمومي توګه، د امریکا متحدین د دې سرمشریزې په اړه د شک په حالت کې دي، ځینې یې غواړي د خبرو له لارې د جګړې پای ته رسېدو ته زمینه برابره شي، خو ډېری نور باور لري چې دا ډول ناسته، په ځانګړي ډول د اوکراین له ګډون پرته، د لوېدیځ د ګډ امنیت او متحد دریځ لپاره تاواني ده.

  • اروپايي اتحادیې دریځ:
    • د اوکراین د امنیت تضمین د اروپا د امنیت برخه ګڼي.
    • د زېلنسکي له ګډون پرته هر ډول خبرې د اوکراین د خپلواکۍ خلاف بولي.
    • وېره لري چې ټرمپ د اروپايي متحدینو له سلا پرته د ځمکنيو امتیازاتو یا د بندیزونو په نرمولو معامله وکړي.
  • برېتانیا:
    • برېتانیا د اوکراین په تړاو د روسیې او امریکا د محدودو خبرو په تړاو ډېر سخت دریځ لري، ځکه دوی له روسیې سره د تاریخي او جغرافیایي نږدېوالي له امله د امنیتي ګواښ احساس کوي.
    • د پوتین هر ډول مستقیم مشروعیت د روسیې د راتلونکو یرغلونو لپاره شین څراغ ګڼي.
  • فرانسه او جرمني:
    • د خبرو ملاتړ کوي، خو ټینګار کوي چې باید اوکراین پکې اصلي برخه وي.
    • د جګړې د اوږدېدو د مخنیوي لپاره د ډېپلوماتیکو لارو پلوي دي، خو نه په دې ډول چې د یوې ښکېل شوې خوا حیثیت تر پښو لاندې شي.

احتمالي سناریوګانې

  1. د ښکیلو خواوو له موجودیت پرته ترسره کېدونکې ناسته: دا ناسته به پوتین په خپل هېواد کې دننه د کورني تبلیغ لپاره وکاروي، ټرمپ به په کورني سیاست کې د «سولې د اتل» رول واخلي، خو د جګړې په بهیر کې به هېڅ بدلون رانه ولي.
  2. د امریکا – روسیې احتمالي موافقه د اوکراین له مشورې پرته: د ناټو دننه به ژور سیاسي کړکېچ رامنځته کړي.
  3. احتمالي ناکامه غونډه: که پوتین او ټرمپ پر بنسټیزو مسایلو سلا و نه کړي، سرمشریزه به یوازې د رسنیو لپاره یوه لنډمهاله کیسه وي.

د الاسکا سرمشریزه له سیاسي او ستراتیژیک پلوه د امریکا، روسیې او اروپا د راتلونکو اړیکو لپاره مهم ازمېښت دی. که څه هم د جګړې سوله‌ييز حل د ټولو ګډه هیله ده، خو د دې غونډې جوړښت، د اوکراین د غیابت مساله او د دواړو مشرانو شخصي محاسبې ښيي چې هدف یې ښايي د سولې پر ځای د سیاسي نندارې جوړول وي.

طالبان وایي سرحدي ځواکونو یې پاکستان ته د مسو د قاچاق مخه نیولې

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۱۶:۵۲ GMT+۱
طالبان وایي سرحدي ځواکونو یې پاکستان ته د مسو د قاچاق مخه نیولې
100%

طالبان وایي چې په هلمند ولایت کې یې ځواکونو د عملیاتو په ترڅ کې پاکستان ته له ۱۱ زره کیلو ګرامو څخه ډېرو غیرقانوني مسو د قاچاق مخه نیولې ده. په هلمند کې د طالبانو سرحدي لېوا وايي، چې دغه مس په دوو موټرو کې ځای پرځای شوي وو.

په هلمند کې د طالبانو سرحدي لېوا ویلي، چې د زمري پر۲۱یې د هلمند ولایت په بهرامچې ولسوالۍ کې عملیات کړي او ۱۱۳۸۹ کیلو ګرامه مس چې په دوو موټرو کې ځای پرځای شوي وو، پاکستان ته له قاچاق کېدو وړاندې نیول شوي دي.

د دغې لېوا قوماندان ملا صالح محمد صدیق الله وایي چې نیول شوي مس په غیر قانوني توګه ګاونډي هېواد ته قاچاق کېدل.

هغه زیاته کړې چې طالبانو له دې وړاندې هم په سرحدي سیمو کې د خوراکي او غیر خوراکي توکو د قاچاق مخنیوی کړی دی.

د هغو کورنیو کیسې چې غړي یي څلور کاله مخکې د امریکا له نظامي الوتکې ولوېدل او مړه شول

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۱۶:۰۷ GMT+۱
د هغو کورنیو کیسې چې غړي یي څلور کاله مخکې د امریکا له نظامي الوتکې ولوېدل او مړه شول
100%

څلورکاله مخکې د ۲۰۲۱ کال په اګست میاشت کې وروسته له هغې چې طالبانو افغانستان ونیو، یو شمېر افغانان له هېواد څخه د وتلو په هیله د کابل په هوایي ډګر کې د امریکا په یوې نظامي الوتکې پورې ونښتل، خو کله چې الوتکه والوته یو یو له الوتکې راپرېوتل او مړه شول.

د دې پېښې د قربانیانو کورنیو له فرانسې خبري اژانس سره په خبرو کې ویلي چې څلور کاله له دې پېښې تېرېږي خو لایې هم درد همغسې تازه دی او د رغیدو هیله یې نه لري.

کوم انځورونه چې له دې پېښې خپاره شول، سلګونه کسان یې ښودل چې د یوې نظامي الوتکې پر لور چې د الوتلو په حال کې ده، منډې وهي او ځېنې پورې نښتي وو.

همدا راز په ویډیوګانو کې ښکاریدل چې څو کسان له ۱۷-Cنظامي الوتکې څخه په هوا کې را پرېوځي. له دې کسانو څخه یو هم شفیع الله هوتک و.

۱۸ کلن شفیع الله هیله درلوده، چې ډاکټر شي، خو د زده کړو لپاره یې پیسې نه لرلې.

په ۲۰۲۱ کال کې چې طالبانو کابل ونیو، شفیع الله خپل مور او پلار ته وویل:«زه امریکا ته ځم!» خو په جیب کې یې یوازې ۵۰ افغانۍ وې.

هغه مهال زرګونه افغانان د کابل نړیوال هوایي ډګر پر لور ورغلل او هر هغه سندیې له ځان سره وړی و، چې فکر یې کاوه له دوی سره په وتلو کې مرسته کولی شي.

د شفیع الله مور وویل: « هغه هیله لرله چې امریکا ته ولاړ شي».

هغې زیاته کړه: «مایې تذکره ورکړه او هغه ولاړ، خو وروسته یې د مرګ خبر راغی».

هغې وویل: «ما ژړل، لکه لیونۍ غوندې مې منډې وهلې».

زربې بي د خپلوانو له خوا خبره شوه، چې د شفیع الله عکس یې په فېسبوک کې لیدلی و.

د فرانسې خبري‌اژانس د راپور له مخې، د ۲۰۲۱ کال اګسټ میاشت کې د ناټو هېوادونو له خوا له ۱۲۰ زرو زیات کسان تخلیه شول، چې له دې شمېر څخه ۲۰۰۰ یې هغه کسان وو چې د طالبانو پر ضد یې په مستقیم کار کړی و.

ورپسې په راتلونکو میاشتو کې زرګونو نورو افغانانو هم هېواد پرېښود.

د دې پېښې بل قرباني ځوان ډاکټر فدا محمد امیر دی. کورنۍ یې ویلي چې دوی حېران دي‌ چې ولې امیر خپل ژوند په ګواښ کې اچولی و چې د امریکایي الوتکې لاندینۍ برخه کې ځان پت کړي.

د امیر پلار پاینده محمد ابراهیمي ویلي چې هغه له طالبانو څخه کرکه لرله. د اګسټ په ۱۶مه په دې بهانه له کوره ووتلو چې د غاښونو په کلینیک کې ناروغ ګوري.

وروسته یې کورنۍ هڅه کوله چې اړیکه ورسره ونیسي خو ماسپښین مهال و چې دوی ته د یو نامعلوم کس له خوا زنګ وشو او ویل یې چې له هوایي ډګر څخه یې ټلیفون کړی او وې پوښتل: «فدا پیژنئ؟ هغه له الوتکې غورځیدلی دی.»

دغه ځوان ډاکټر د خپل پلار د ټلیفون شمېره په خپل جیب کې لرله.

تر اوسه پورې د هغو کسانو شمېر چې د وتلو پر مهال مړه شوي نه دی معلوم.

په ۲۰۲۲ کې امریکا د خپلې پوځې الوتکې دغې کړنې ته برائت ورکړ او وېې ویل چې پرېکړه همدا وه چې باید په چټکې سره الوتکې ته د پرواز اجازه ورکړي او هوایي‌ډګر پریږدي ځکه امنیتي وضعیت خراب و.

خو د قربانیانو کورنیو په وینا چې له فرانسې خبري اژانس سره یې خبرې کړي، د دې پېښې له حساب ورکولو پرته یې زخمونه همغسې تازه دي.

زر بي بي هوتک وویل:‌ «هېچا له موږ سره اړیکه ونه نیوله، نه اوسني او نه هم پخواني‌ حکومت، حتا امریکایانو هم له موږ سره په دې اړه تماس نه دی نیولی.»

۱۷ کلن ذکي یو امید بښونکی فوټبالر و. هغه له خپلې خور سره هوایي ډګر ته تللی و. د هغه ورور ذاکر انوري‌ وایي: «الوتکه کې کامرې وې، پېلوټ پوهیده چې څه وکړي، دا خطرناک حالت و او کولای یې شوای چې ودریږي.

انوري زیاتوي: «ټول حیران وو چې ذکي چې هوښیار و، ولې دومره خطر پرځانه ومانه، خو هغه یوازینی کس نه و: ما په هوایي ډګر کې د شپږو ماشومانو یو پلار ولید چې په ویاړ یې وویل درې ځلې یې هڅه کړې چې الوتکې ته وخېژي.»

د کابل په هوایي ډګر کې هغه مهال ګډوډي وه، ځکه لسګونه زره افغانانوغوښتل د طالبانو له راتګ وړاندې ځانونه وباسي.

په افغانستان کې د جنګېدلو کاناډایي سرتېرو لپاره د ویکټوریا جایزې غوښتنه شوې

۲۱ زمری ۱۴۰۴ - ۱۲ اګست ۲۰۲۵، ۱۶:۰۲ GMT+۱
په افغانستان کې د جنګېدلو کاناډایي سرتېرو لپاره د ویکټوریا جایزې غوښتنه شوې
100%

د کاناډا پارلمان غړې او یو شمېر پوځي چارواکو په افغانستان کې د جنګېدلو سرتېرو د زړورتیا او قربانۍ رسمي پېژندنې لپاره بیا هڅې پېل کړي، څو هغوی ته د هېواد تر ټولو لوړ پوځي مډال، ویکټوریا کراس، ورکړل شي.

اوټاوا کې د لیبرال ګوند غړې پاولین روشفورټ په پارلمان کې غوښتنه کړې چې د خپلواکه پوځي جایزو بیا کتنې بورډ دې جوړ شي څو د افغانستان په جګړه کې جنګېدلو سرتېرو قضیې وڅېړي او معلومه کړي چې څوک د ویکټوریا کراس وړ دي.

ویکټوریا کراس یوازې هغو سرتېرو ته ورکول کېږي چې تر ټولو څرګنده زړورتیا یا ستره قرباني یې ورکړې وي.

له دویمې نړیوالې جګړې راهیسې، هېچا ته دا جایزه نه ده ورکړل شوې.

د دې غوښتنې ملاتړ د جس لاروچیل د یادونې له کبله زیات شوی، چې په ۲۰۰۶ کال کې یې افغانستان کې په یوه پوسته د طالبانو برید په داسې حال کې پر شا تمبولی و، چې ټپي و.

جس لاروچیل ته د کاناډا «د زړورتیا ستوری» جایزه ورکړل شوې وه خو اوس د ویکټوریا کراس د ورکړې لپاره هڅې روانې دي.

متقاعد کارپورال بروس مونکور، چې د دغه کمپاین بنسټګر دی، وايي شاوخوا ۳۰ تنه جنګیالي شته چې د دې جایزې وړ دي.

په ۲۰۲۲ کال کې د پخواني محافظه‌کار ګوند مشر ایرن اوټول له خوا د پوځي جایزو د بیاکتنې غوښتنه وشوه، خو لیبرالانو یې مخالفت وکړ.

حکومت وايي چې د ملي دفاع وزارت د ۲۰۱۲ کال بیاکتنې ثابته کړې چې د افغانستان جګړې پر مهال ټولې پوځي جایزې عادلانه وې.

روشفورټ ټینګار کوي چې د پوځ د جذب او ساتنې لپاره باید زړورتیا ومنل شي او د ویکټوریا کراس ورکول یو مهم ګام دی.