د پاکستان او چین د بهرنیو چارو وزیران په درې اړخیزه غونډه کې د ګډون لپاره کابل ته رسېدلي

اسحاق ډار سره په دغه سفر کې د یاد هېواد د رېل پټلۍ وزیر او د افغانستان په چارو کې د پاکستان ځانګړی استازی محمد صادق هم ملتیا کوي.

د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ یي هم د دغه غوندې لپاره له نوي ډیلي څخه کابل ته راځي.

وړاندې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویلي و، چې په دغې غونډه کې به د درې واړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي، اقتصادي او سیمه‌ییزو همکاریو په ګډون پر یو لړ مهمو موضوعاتو هر اړخیز بحثونه وشي.

د دوی په وینا؛ د دغه ډول قلمونو پېر او پلور د ماشومانو د راتلونکې په اړه د دوی کورنۍ اندېښمنې کړې دي. د معلوماتو پربنسټ؛ د وسلو په بڼه جوړه شوې دغه قرطاسیه په پلورنځیو، کلیو او د ښوونځیو شاوخوا هټیو کې په پراخه کچه شته او ماشومان یې په ازاده توګه پېري.

د محمد په مسعار نوم د خوست یوه اوسېدونکي ویلي، یاد قلمونه تازه له چین او پاکستان څخه افغانستان ته راوړل شوي دي.

هغه وایي، چې په ازاده توګه د دغه ډول توکو کارونه او په ځانګړې توګه د ماشومانو له لوري ورته اسانه لاسرسی په ټولنه کې د سخت دریځۍ ریښې پیاوړې کوي او ټولنه د تاوتریخوالي لور ته بیايي.

له بل پلوه د طالبانو له لوري د یادو توکو د پېر او پلور اجازې د ماشومانو د کورنیو سخته غوسه راپارولې ده. دا په داسې حال کې ده، چې طالبان د دوی تر واک لاندې په ملي راډیو ټلویزون کې په دوامداره توګه داسې برنامې خپروي چې په‌کې د چاودنو، بمونو او د تاوتریخوالي ځینو نورو بڼو ته هم اشاره شوې وي.

د یادونې ده، چې طالبان په ځینو مراسمو او په ځانګړې توګه د خپلې واکمنۍ کلیزو پرمهال په رسمي پوځي پریډونو کې بوشکه‌یي بمونه او ځانمرګي واسکټونه هم نندارې ته وړاندې کړي دي.

که څه هم فډارسیون دا نه‌دي ویلي، چې د سېلابونو پرمهال دغه کسان په کومو ځایونو کې د یاد افغان ملي لوبغاړي له لوري ژغورل شوي؛ خو نوموړي د ننګرهار د وروستیو سېلابونو پرمهال هم یو شمېر کسان ژغورلي وو.

یاد فډراسیون د ښاغلي نبي‌زاده له هڅو او سرښندونو ستاینه کړې او ویلي یې دي، چې نوموړي د سر په بیه د نورو مرستو ته وردانګلي دي. د اېمل نبي‌زاده ورزشي فعالیتونه یوازې لامبو وهلو پورې محدود نه‌دي؛ بلکې هغه دا مهال په ننګرهار کې د پیداګوژۍ فوټبال لوبډلې لوبډلمشر هم دی او د فوټبال ښه مخینه لري.

فډراسیون ویلي، چې نبي‌زاده تر دې واړندې هم په ننګرهار، کونړ او لغمان ولایتونو کې څو ځلې په اوبو کې د ډوبېدو پرمهال د خلکو ژوند ژغورلی دی.

په ننګرهار کې د اېمل او ځینو نورو هغو کسانو ویډیوګانې چې د سېلابونو پرمهال یې خلک او په ځانګړې توګه ماشومان ژغورلي، په خواله رسنیو کې د خلکو له تود هرکلي سره مخ شوې دي.

په کابل ښار کې ځینو کسانو درې رنګه ملي بېرغ له هوایي پړسوونکو سره یوځای نښلولی او هوا ته یې پورته کړی، چې په خواله رسنیو کې یې ویډیوګانې ډېرې لاس په لاس شوې او تود هرکلی ترې شوی دی.

له کابله ځینې نورې داسې ویډیوګانې هم په خواله رسنیو کې شریکې شوې، چې ځینو کسانو په کور دننه له ملي بېرغ سره د خپلواکۍ جشن نمانځلی دی.

په ورته وخت کې په ننګرهار کې هم ځینو تنکیو ځوانانو د خپلواکۍ د ۱۰۶مې کلیزې په مناسبت درې رنګه ملي بېرغ رپولی دی.

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې ځیني هغه کسان چې په بېلابېلو مناسبتونو کې یې ملي بېرغ پورته کړی و او یا یې له ځان سره لېږداوه؛ د طالبانو له سخت غبرګون سره مخ شوي دي.

که څه هم طالبانو د خپلواکۍ د ۱۰۶مې کلیزې په مناسب په کابل کې یوه غونډه جوړه کړې وه؛ خو په‌کې د ملي بېرغ او د غازي امان الله خان ستاینه نه‌ده کړې او برعکس یې هغه په «بې‌دینۍ» تورن کړ.

طالبانو د بیا ځل واکمنۍ په لومړیو کلونو کې د ځینو هغو ځوانانو پر وړاندې چې د خپلواکۍ ورځې په مناسبت له ملي بېرغونو سره ښار ته راوتلي وو؛ له تاوتریخوالي ډک چلند کړی دی.

په راپور کې راغلي، چې د افغانستان ادارې د امریکا د مرستو له امله له اړتیا زیاتې پر بهرنیو سرچینو متکي پاتې شوې او د خپلو ظرفیتونو د پیاوړتیا وس یې له لاسه ورکړ.

د دغه کمېسیون په باور؛ د موازي سیستمونو او قراردادي ادارو له لارې مرستو د افغان دولت حاکمیت زیانمن کړ او د ادارو ماتېدونکی وضعیت یې لا کړکېچن کړ.

په راپور کې د سولې خبرو ته په اشارې سره ویل شوي، چې د سولې خبرې ډېر ناوخته پیل شوې؛ هغه مهال چې امریکا په افغانستان کې خپل پوځي حضور خورا کم کړی و او د فشار راوستلو لپاره یې ډېره برخه له لاسه ورکړې وه.

راپور د پاکستان په اړه کاږي، چې پاکستان له یوې خوا د امریکا ترانزیټي لارې پرانیستې وې او د القاعدې شبکې پر ضد یې همکاري کوله؛ خو له بلې خوا یې د طالبانو پټنځایونه په خپله خاوره کې پټ ساتل او له دوی سره یې مرسته کوله.

د راپور په یوه بله برخه کې د افغانستان سیاسي اختلافات او سیستماتیک فساد د دولت د مشروعیت د کمېدو مهم لاملونه بلل شوي دي؛ د بېلګې په توګه د ۲۰۱۴کال ولسمشریزو ټاکنو ته اشاره شوې، چې د راپور په ټکو د تفرقې او بې‌باورۍ فضا یې رامنځته کړه.

راپور زیاتوي، چې د امریکا مبهمه پالیسي، د ستراتېژۍ نشتوالی او پر بهرنیو مرستو د افغان ځواکونو اتکا د سقوط د چټکتیا لاملونه وو.

د امریکا په کانګرس کې د افغان جګړې کمېسیون همداراز ویلي، چې د بهرنیو ځواکونو وتلو پرېکړې د افغان پوځ مورال کمزوری کړ، طالبان یې زړه‌ور کړل او بالاخره د ولسمشر اشرف غني په تېښتې سره کابل پرته له جګړې سقوط شو.

د راپور په پای کې راغلي، چې څلور کاله وروسته افغانستان یو ځل بیا د نړۍوالو ترهګرو ډلو په خوندي پناه‌ځای بدل شوی دی.

د امریکا په کانګرس کې د افغانستان جګړې کمېسیون په افغانستان کې د ۲۰۲۱کال او د پخواني جهمهوري نظام له پرځېدو وروسته جوړ شوی او دا یې د افغان جګړې په اړه دویم راپور دی، چې خپروي.