پر افغانستان د پاکستاني ډرون بریدونه؛ نامشروع واکمني، د نړۍوالو او سیمه‌ییزو قوانینو نقض

ډیلي میل ورځپانې د پنجشنبې په ورځ (د وږي ۶مه) راپور ورکړی چې پېښه د جولای په ۲۲مه د ننیټون ښار په یوې خاموشه سیمه کې پېښه شوې.

پولیس وايي، احمد مولاخیل پر نجلۍ درې ځله جنسي تېری کړی، دوه ځله یې جنسي ځورونه کړې او هڅه یې کړې نجلۍ وتښتوي.

همدا ډول محمد کبیر بیا په دغه عمل کې د همکارۍ او د ماشومې د تښتولو د هڅې په تور محاکمه کېږي.

څارنیزو کامرو د پېښې د شپې هغه ویډیو ثبت کړې چې پکې یو سړی د نجلۍ ترڅنګ روان ښکاري. پولیس وايي، برید تر هغې شاوخوا نیم ساعت وروسته شوی.

د بریتانوي رسنیو د راپورونو له مخې، دواړه تورن کسان په هغو کورونو کې اوسېدل چې د مالیه ورکوونکو له پیسو په کرایه اخیستل شوي.

د قضیې په تړاو د بریتانیا په سیاسي ډګر کې هم سخت غبرګونونه راپارېدلي دي.

د رېفورم یو کې ګوند مشر نایجل فراج او د واروېکشایر د ولایتي شورا مشر جورج فینچ پولیسو باندې نیوکه کړې چې د تورنو کسانو د کډوالۍ او تابعیت جزییات یې پټ ساتلي دي.

هغوی ټینګار کوي چې د داسې پېښو پټول نه یوازې د خلکو باور زیانمنوي، بلکې د ټولنې تر منځ د کړکېچ سبب هم ګرځي.

د کورنیو چارو وزیرې یویټ کوپر بیا ویلي چې پولیس باید په ورته قضیو کې زیاته روڼتیا ولري او عامو خلکو ته د تورنو کسانو د شالید په اړه سم معلومات ورکړي.

ټاکل شوې چې د دې دوسیې بله اورېدنه د نومبر په ۲۱مه او د اصلي محاکمې نېټه د راتلونکي کال د جنورۍ په ۲۶مه وي.

باخبره سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې پخواني ولسمشر حامد کرزي د هبت‌الله اخوندزاده پلاوي ته ویلي، چې له هېواده نه وځي.

د سرچینو په وینا ښاغلي کرزي ټینګار کړی، چې افغانستان یې هېواد دی او نه غواړي له هېواده ووځي.

د طالبانو د مشر د پلاوي او حامد کرزي د لېدني د دقیق وخت په اړه څه نه دي ویل شوي.

سرچینې زیاتوي، چې دغه پلاوي حامد کرزي ته د هبت‌الله اخوندزاده پنځه ماده‌ییز دستور‌لیک سپارلی دی.

د دغه دستور‌لیک یوه کاپي افغانستان انټرنشنل ترلاسه کړې ده، چې په هغه کې «د طالبانو د رژیم اطاعت، د هر ډول سیاسي او رسنیزو فعالیتونو منع او په ملي او نړیوالو مسلو د تبصرو پر محدودیت» ټینګار شوی دی.

په دغه دستور‌لیک کې لیکل شوي:«د مشهورو شخصیتونو ستاینې، د ځانګړو مناسبتونو نمانځل، یا د ملي او نړیوالو مسلو په اړه څرګندونې کول» منع دي.

سرچینو دا هم ویلي، چې په دې ورستیو میاشتو کې د بهرني ډېپلوماټانو او کرزي ترمنځ لېدني هم محدودي شوې دي.

کرزي د وروستي ځل لپاره میرویس عزیزي سره لېدلي او په دغه لېدنه کې یې د برېښنا او انرژۍ په برخه کې د پانګې اچونې او د یادې پروژې د عملي چارو د پیل په اړه خوښي ښودلي.

کرزي په تېرو څلورو کلوونو کې څو ځله له بهرنیو ډېپلوماټانو سره لېدلي او کله نا کله یې په ځانګړي توګه د نجونو د زده کړو په اړه څرګندونې کړې دي. هغه د ښځو او نجونو د زده کړو او کار له ملاتړو څخه دی او له طالبانو یې غوښتي چې د نجونو ښوونځي پرانیزي او ښځو ته د کار اجازه ورکړي.

دغو سرچینو ویلي، چې طالبانو له کرزي غوښتي چې د ښځو د زده کړو او کار په اړه له څرګندونو ډډه وکړي.

حامد کرزي څه موده وړاندې پر کونړ د پاکستان د هوايي برېدونه په اړه اندېښنه څرکنده کړې وه، د تقاعد شویو کارکوونکو د معاشونو د ورکړې په اړه یې د طالبانو د پرېکړې هرکلی کړی و او د افغانستان د خپلواکۍ د ورځې په اړه یې پیغام خپور کړی و.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د مشر مخبرانو د حامد کرزي شخصي خبرې ثبت کړې، چې پخواني ولسمشر پکې ویلي، دی د هبت‌الله سیاسي ژوند پای ته رسوي او هبت‌الله ترې ډېر وېرېږي.

سرچینې وایي، د طالبانو د مشر مخبرانوله یوه مېلمه سره د حامد کرزي شخصي خبرې ثبت کړې دي.

کرزي په دې لیدنه کې مېلمه ته ویلي: «ملا هبت‌الله له هیچا دومره نه وېرېږي لکه له ما، ځکه زما حضور د هغه سیاسي ژوند پای ته رسوي او زه یې پر وړاندې یوازینی ریښتینی سیاسي ګواښ ګڼل کېږم».

د دې لیدنې د وخت او مېلمه په اړه معلومات نه دي ورکړل شوي.

افغان لوبغاړو د سیالیو تر پیل وړاندې خپل تمرینات بشپړ کړي او د افغانستان کرېکټ بورډ په وینا د لوبډلې هدف دا دی چې د راتلونکي اسیا جام لپاره غوره چمتووالی ولري.

د درې اړخیزې لوبلړۍ پایلوبه به د سپتمبر په اوومه نېټه د دوو غوره لوبډلو ترمنځ ترسره شي.

پاکستان تر دې دمه افغانستان سره اووه شل اوریزې سیالۍ ترسره کړي چې څلور پاکستان او درې افغانستان ګټلي دي.

په افغانستان کې د پولیو دغه دوه مثبتې پېښې په بادغیس او هلمند ولایتونو کې ثبت شوي.

همدارنګه، د هېواد له نهو ولایتونو څخه د پولیو ویروس چاپېریالي نمونې موندل شوي. هممهاله پاکستان کې د ۲۱ نوو پېښو راپور ورکړل شوی، چې ډېری یې د خېبر پښتونخوا په ناامنه سیمو کې دي.

د کندهار اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل پښتو ته د تېلو د لوړو بیو څخه شکایت کړی او ویلې یې دي، چې په دغه ولایت کې د تېلو اتحادیه په خپلسري ډول د تېلو بیې لوړوي.

په کندهار کې د تېلو د یو ټرانسپورټي شرکت مسوول د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په دغه ولایت کې د تېلو اتحادیه د ځینو طالبانو په همکارۍ په خپلسري ډول د تېلو قیمتونه لوړ کوي.

نوموړی وايي، په تېره یوه اوونۍ کې په کندهار کې د یو لیټر پټرول بیه له ۶۳ افغانۍ څخه ۷۱ افغانۍ ته لوړه شوې.

نوموړی وايي:«لومړۍ خو د تېلو کیفیت ډېر ټېټ دی، بیا نو همدا تېل هره ورځ په لیټر کې یوه افغانۍ ګرانیږي. د طالبانو د انحصاراتو ریاست او د تېلو اتحادیه یو مافیايي سیسټم جوړ کړی دی او په خپل سر د تېلو قیمتونه لوړوي. دوی نه نړیوال بازار ته ګوري او نه د ډالر او افغانۍ قیمتونه په نظر کې نیسي.»

د معلوماتو له مخې د اګسټ میاشت په ۱۳مه نېټه کندهار کې د یو لیټر تېلو بیه ۶۳ افغانۍ وه خو نن په کندهار کې د یو لیټر تېلو بیه تر ۷۱ افغانۍ لوړه شوې ده.

د جانان علیزي په نوم د کندهار ښار اوسېدونکي افغانستان انټرنشنل ته وویل:«د تېلو کیفیت دومره خراب دی چې حد یې نشته. موږ که تېل موټر یا موټرسایکل ته واچوو هغه خرابیږي، مجبوره یوو چې د جوړېدو لپاره یې دوه برابره پیسې مستري ته ورکړو. مخکې د تېلو کیفیت ښه و، خو اوس هم کیفیت خراب دی او هم یې قیمتونه ورځ په ورځ لوړیږي.»

له کندهار څخه باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو لوړ پوړو چارواکو له ایران او روسیې څخه د تېلو د وارداتو مسولیت په غاړه اخیستی او د یادو کسانو په خوښه په ازاد بازار کې تېلو ته بیې ټاکل کیږي.

طالبانو څه موده وړاندې په کندهار کې له پټرول پمپونو پرته په هټیو او ګرځنده بڼه د تېلو پلورل بند کړل چې له امله یې د تېلو سلګونه کاروباریان بیکاره شول.

دا په داسې حال کې ده، چې څه موده وړاندې د طالبانو د سټنډرډ عالي شورا د اقتصادي ثبات او د خلکو د روغتیا خوندي ساتلو په موخه افغانستان ته د وارېدونکو نفتي توکو لپاره ۵۷ سټنډرډونه او ازمایښتي کړنلارې تصویب کړې، خو کندهاریان وايي، د یادو سټنډرډونو د تصویب وروسته د تېلو کیفیت ټیټ شوی او قیمتونه یې لوړ شوي دي.