امرالله صالح وايي د خیبر پښتونخوا برید د پاکستان د وېش پیل دی

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت نن دو شنبه د (وږي ۳۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وویل، چې د یاد وزارت وزیر د طالبانو او قطر اړیکې تاریخي او ورورګلویزې وبللې.

متقي له افغانانو سره د قطر دولت له بشري مرستو مننه کړې او د سفیر د ماموریت دوره یې ستایلې ده.

د طالبانو په خبرپاڼه کې د قطر دولت تلونکي سفیر په حواله لیکل شوي، چې نوموړي په خپل وار د د طالبانو او قطر اړیکې دوستانه وبللې او هیله یې څرګنده کړه چې دوه اړخیزې اړیکې په ګڼو برخو کې لا پراخې شي.

قطر د طالبانو او نړۍ ترمنځ د پل حیثیت لري او له دې ډلې سره نژدې اړیکې پالي.

طالبانو د نوي سفیر د راتک او ګومارنې په اړه څه نه دي ویلي.

د طالبانو د بلخ ولايت د اطلاعاتو او کلتور رییس محمدالله ضرار نن دوشنبه د ( وږي ۳۱مه) وویل چې ددغه کتاب د مخکتنې لپاره نن ځانکړي مراسم نیول شوي ول.

دوی همدراز وايي دا کتاب د طالبانو د ننګرهار د اطلاعاتو او کلتور ریيس ذبيح الله نوراني ليکلی دی.

د طالبانو د بلخ والي یوسف وفا ددې ډلې مشر ملاهبت الله ته نژدې کس بلل کېږي.

نوموړي په خپل ایکس پوسټ کې لیکلي: «په تېراه کې د ریاست بې‌پروا بمباریو ښځې او ماشومان په وینو کې ولمبول، زموږ وجود کله د ترهګرۍ ښکار کېږي او کله د ریاستي ظلم نښه ګرځي، دا وینه د ټول ملت مخې ته ده، خو د متوقع چوپتیا پایله به یو ځل بیا د ریاست تعصب او مرکزیت بدرنګه څېره بربنډه کړي.»

دا څرګندونې داسې مهال دي، چې تېره شپه ناوخته په تېراه کې د پاکستاني جېټ الوتکو په هوایي بریدونو کې لږ تر لږه ۲۰ کسان وژل شوي او پنځه کورونه په بشپړه توګه نړېدلي دي.

د سیمې اوسېدونکو ویلي، چې په وژل شویو کسانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي.

ددغو بریدونو په غبرګون کې د خیبرپښتونخوا د باړې بازار تړل شوی او په زیات شمېر خلک راوتلي او د بېګاني هوایي بریدونو د عامیلینو د محاکمې غوښتنه کوي.

لاریون کوونکي وایي چې په دغو بریدونو کې په قصدي ډول عام خلک په نښه شوي دي.

تر اوسه د پاکستان رسمي سرچینو په دې اړه څه نه‌ دي ویلي.

عطا محمد نور پر ایکس په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي، تعامل او امنیتي تړون هغه وخت د منلو وړ دی چې د مشروع او د خلکو د ارادې پر بنسټ جوړ شوي حکومت تر منځ وشي، نه د طالبانو په څېر یوې ډلې سره.

د نوموړي په وینا، «امریکا هم له طالبانو سره د کوم تړون کولو حق نه لري، ځکه دغه ډله له مشروعیت بې برخې ده او لا هم د نړۍ، حتا د امریکا له خوا په رسمیت نه ده پېژندل شوې.»

د بلخ دغه پخواني والي، پر طالبانو نیوکه کړې چې هغوی یوه «متحجره، متعصبه او وینه تویوونکې ډله» ده، چې دین د خپلو قومي او ګروپي ګټو لپاره کاروي، خو په ورته وخت کې وايي، چې خاوره یې نه ده پلورلې.

نور د خپلو مخکینیو څرګندونو په توضیح کې لیکي، چې « تر اوسه موږ د طالبانو په کړنو کې د خاورې پلورلو نښې نه دي لیدلي، که د پاکستان ملاتړ د خاورې پلورل ګڼل کېږي، نو په افغانستان کې هېڅ جریان، رهبر او ډله له دې تور څخه خلاصه نشي بلل کېدای.»

نور د تاریخي پېښو په یادولو سره لیکلي، چې د شوروي پر ضد جهاد او وروسته د لومړي مقاومت پر مهال، مجاهدین د ایران، روسیې، هند، تاجکستان، ازبکستان او نورو هېوادونو له مرستو برخمن شول، «خو دا مرسته د خاورې پلورلو نه، بلکې اړتیا وه.»

نوموړي په خپلو څرګندونو کې زیاته کړې، چې احمد شاه مسعود هم د وخت د ملي مصلحت لپاره له طالبانو سره د خبرو اترو هڅې کړې وې او حتا رسمي پلاوي ترکمنستان او غزني ته د مذاکراتو لپاره استول شوي وو.

د هغه په وینا، «دغه ډول اړیکې د مشروعیت په معنا نه وې، بلکې د وطن د ګټو لپاره مصلحت و.»

عطا محمد نور ټینګار کړی، چې د کمونیستي رژیم پر مهال د جګړې مشران حاضر نه شول د کابل له واکمنانو سره خبرې وکړي، ځکه هغوی د اشغالګرو لاس‌پوڅي بلل کېدل.

یاده دې وي چې د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ ویلي که طالبان د بګرام هوايي اډه امریکا ته بېرته ونه سپاري، «بدې پېښې به وشي»، ټرمپ دا غوښتنه څو ځلې تکرار کړې خو د طالبانو له خوا رد شوې ده.

طالبان ټینګار کوي چې د افغانستان پر خپلواکي او حاکمیت معامله نه کوي.

په کابل کې ځايي سرچینو نن دوشنبه د (وږي ۳۱مه) وویل چې د قومي مشر پاچا خان ځدراڼ کور د کابل وزیر اکبر په ۱۵ سرک کې موقعیت لري.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، « تېره اونۍ څو مخپټو طالبانو چې په وسلو سمبال ول د کور د خالي کېدو غوښتنه وکړه او ویې ویل چې باید ژر تر ژره له دې کوره بهر شئ.»

سرچینه وايي، پاچا خان ځدراڼ خپل کور له ټولو وسایلو سره پرېښود او خپله بل ځای ته انتقال شوی دی.

د رارسېدلو معلوماتو له مخې، پاچا خان ځدراڼ د طالبانو له بېلابېلو ادارو سره هم تماس نیولی خو ورته ویل شوي، چې د موضوع په حل کې ورسره مرسته نشي کولی.

تر اوسه پورې طالبانو ددې کور د قبضه کولو په اړه څه نه دي ویلي خو د طالبانو له بیا راتګ سره دې ډلې د پخوانیو افغان چارواکو کورونه نیولي دي او ځینې طالب مشران په دغو کورونو کې مېشته دي.

شاوخوا دوه کاله وړاندې هم طالبانو په خوست کې د قومي مشر او د ولسي جرګې د پخواني غړي پاچا خان ځدراڼ کلا ونړوله چې د پخواني ولسمشر حامد کرزي د فرمان پر اساس ورکړل شوې وه.

افغانستان انټرنشنل ته په خوست کې ځايي سرچینو وویل، د حقاني شبکې مشر او د طالبانو کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني چې په قوم ځدراڼ دی، له پاچا خان ځدراڼ سره د ځدراڼو د قبیلې د مشرۍ او په ۲۰۰۱ کال کې د امریکا د برید پرمهال ددې ډلې پر ضد د عملیاتو له امله پخوانۍ ستونزې لري.

د امریکا په مشرۍ پر افغانستان د نړیوالې ټولنې له بریدونو سره هممهاله باچاخان په خوست، پکتیا او پکتیکا کې عملیات پیل کړل او وروسته تر یوه وخته د پکتیا والي و.

پاچا خان ځدراڼ د بن په لومړي کنفرانس کې هم ګډون درلود او د ولسي جر ګې په لومړۍ دوره کې د پکتیا د خلکو استازی پاتې شوی دی.

د جمهوریت پر مهال د پاچا خان ځدراڼ پر کور څو ځله طالبانو بریدونه وکړل او په ۲۰۰۷ کال کې یې پر موټر یو ځانمرګی برید هم شوی و.

د ۲۰۱۲ کال په اګسټ کې د سړک غاړې ماین چاودنه کې د نوموړي یو ورور، وراره او ماما ووژل شول.