ایران وايي د دوغارون له لارې د افغان کډوالو ستنېدل درې برابره ډېر شوي

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع وايي، د اوروژنې ډله توانیدلې چې اور په بریالیتوب سره کنټرول کړي.

هغه زیاتوي چې د درنو مالي زیانونو او نورو سیمو ته د اور د خپریدو مخه نیول شوې ده.

د طالبانو د سرچینو په وینا، په دغه اور کې د اته میلیونه او ۴۰۰ زره افغانيو په ارزښت مالي زيان اوښتی دی. قانع دا هم وویل چې د ۱۵میليونه افغانيو په ارزښت د هېوادوالو مالونه له اور څخه ژغورل شوي دي.

ملي تلویزیون د پنجشنبې په ورځ په خپل یوه راپور کې ویلي، چې د زړه د ناروغیو د معیاري درملنې د یوه مرکز د پرانیستنې تر څنګ به د ۲۵ میلیونه ډالرو په ارزښت د سرطاني ناروغیو د درملنې لپاره د راډیوټراپي دستګاه هم ولګول شي.

دغه روغتون چې پنځوس کاله مخکې جوړ شوی، د پرمختللو طبي وسایلو او تجربه لرونکو متخصصینو په درلودو سره د افغانستان له سترو روغتیايي مرکزونو ګڼل کېږي.

طالبانو ویلي، چې مخکې د یاد روغتون خدمات نظامیانو ته ځانګړي وو، خو اوس د دغه روغتون په جراحي، داخله، سترګو، اعصابو، ارتوپیدي، زړه، لابراتوار او نورو برخو کې د ملکي ناروغانو درملنه هم کېږي.

د رسمي سرچینو په وینا، پاکستان د ۲۰۲۵مالي کال د جولای – اګست په موده کې د افغانستان د ټرانزیټي سوداګرۍ په لېږد کې مثبت بدلونونه ثبت کړي، چې ټولیزه کچه یې له ۱۹۱ میلیونه ډالرو ۲۰۹ میلیونو ډالرو ته لوړه شوې ده.

په دې موده کې هغه توکي چې د پاکستان له لارې افغانستان ته وارد شوي، ۱۰ سلنه ډېر شوي او له ۱۸۷ میلیونه ډالرو ۲۰۵ میلیونو ډالرو ته رسېدلي دي، خو هغه توکي چې له افغانستان څخه پاکستان ته صادر شوي، درې سلنه کم شوي او له ۳،۹ میلیونه ډالرو ۳،۸ میلیونو ډالرو ته ښکته شوي دي.

یوازې د اګست په میاشت کې د تېر کال د همدې مودې په پرتله د ټرانزیټي سوداګرۍ کچه ۱۳ سلنه لوړه شوې، چې له ۹۴،۵ میلیونه ډالرو ۱۰۷،۳ میلیونو ډالرو ته رسېدلې ده.

په دې کې د وارداتو کچه ۱۵ سلنه زیاته شوې، خو صادرات ۵۱ سلنه کم شوي دي.

د میاشت پر میاشت په پرتله هم د ټرانزیټ سوداګري ۸ سلنه زیاته شوې، چې اصلي لامل یې د صادراتو ۱۱۸ سلنه لوړوالی بلل شوی.

سرچینې زیاتوي چې د ۲۰۲۳-۲۴ او ۲۰۲۴-۲۵ مالي کلونو په ترڅ کې د افغان ټرانزیټ سوداګرۍ کچه د پاکستان د قاچاق ضد هڅو او د وارداتو د محدودیتونو له امله په پرله‌پسې ډول ۵۹ او ۶۴ سلنه راکمه شوې وه.

د پنجشنبې د ورځې په یوې خبري غونډه کې د بلوچستان وزیراعلی سرفراز بګټي وویل، «ترهګر په افغانستان کې تر دولتي سرپرستي لاندې دي او له دغه ادرس څخه پر موږ بریدونه ترسره کېږي».

هغه زیاته کړه چې په افغانستان کې وسله والو کسانو ته خوندي پټنځایونه او روزنیز کمپونه برابر شوي دي.

بګټي وویل چې په وروستیو عملیاتو کې وژل شوي ډېر ترهګر د افغانستان له سیمو وو.

هغه د طالبانو له واکمنانو وغوښتل چې د دوحې تړون په عمل کې ثابت کړي، ځکه په دغه تړون کې طالبانو ژمنه کړې وه چې خپله خاوره به د کوم بل هېواد پر ضد کارول کېدو ته نه پرېږدي.

د طالبانو حکومت بیا همېش دغه ډول ادعاوې رد کړې او یوازې تور یې ګڼي.

بګټي تور ولګاوه چې یو شمېر د ترهګرو تنظیمونه په بلوچستان کې تنظیمېږي او دا له هندۍ استخباراتي ادارې (RAW) څخه تمویل او تسهیل کېږي.

هغه وویل: «دوی پر موږ استخباراتي جګړه تحمیل کړې او هڅه کوي هغه ټول یو ځای راټول کړي چې د پاکستان بې‌ثباته کولو ته لیواله دي.»

د قطر د بهرنیو چارو وزارت سلاکار په نیویارک کې د ملګرو ملتونو د ۸۰مې عمومي ناستې په څنډه کې د اسلامي همکاریو سازمان د وزیرانو په غونډه کې ویلي، چې په افغانستان کې بشري، اقتصادي او سیاسي وضعیت د ثبات ساتلو لپاره ګډې ژمنتیا ته اړتیا لري.

نوموړي ویلي، چې قطر به په افغانستان کې د ثبات د ډاډمنولو لپاره خپلو ډیپلوماتیکو هڅو ته دوام ورکړي.

دغه قطري چارواکي په یاده غونډه کې د سیمه ییزې همکارۍ پر پیاوړتیا او په اوسنیو بحراني شرایطو کې د افغانستان خلکو ته د هر اړخیز ملاتړ پر اړتیا ټینګار کړی.

د قطر استازي د افغانستان په ختیځ کې د وروستۍ زلزلې له قربانیانو سره د خواخوږۍ په څرګندولو سره وویل:« خلک له بې مخینې ستونزو سره مخ دي. دا د غړو هېوادونو دنده ده چې سره متحد شي او د معنا لرونکو خبرو اترو لپاره اساس چمتو کړي.»

الخلیفي په ټینګار سره ویلي، چې د افغانستان د خلکو د ملاتړ لپاره اوږدمهالو بشري پرمختیايي او ډیپلوماتیکو هڅو ته دوام ورکوي.