د خېبر پښتونخوا قبایلي سیمو اوسېدونکي لا هم له امنیتي اندېښنو سره مخ دي

د پاکستان د سرحدي سیمو وزارت د جمعې په ورځ (د تلې څلورمه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره په خېبر پښتونخوا کې د افغان کډوالو د پنځو پنډغالو د تړلو کېدو د پرېکړې پخلی کړی دی.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې، د افغان کډوالو درې پنډغالي په هریپور، یو په چترال او یو په اپر دېر کې تړل شوې.

د راپورونو له مخې په هریپور کې د “پنیان کمپ” چې د پاکستان له سترو او پخوانیو پڼدغالو څخه ګڼل کېږي له څلوېښتو کلونو راهیسې د ۱۰۰زرو څخه د زیاتو افغانانو کوربه پاتې شوی دی.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د معلوماتو له مخې، په پاکستان کې د مېشتو افغان کډوالو ډېره برخه یې په خېبر پښتونخوا کې مېشت دي او د یادو پنډغالو تړل کېدل به د هغو زرګونو افغان کورنیو پر ژوند ژوره اغېز ولري، چې له لسیزو راهیسې په دغه صوبه کې ژوند کوي.

په ورته وخت کې بیا د خېبر پښتونخوا اعلی وزیر علي امین ګنډاپور د مرکزي حکومت له خوا د افغان کډوالو د پنډغالو تړلو پرېکړې مخالفت کړی او ټینګار کوي، چې د افغان کډوالو پر وړاندې هر ډول اقدام باید د بشري اړخونو او افغانانو د تاریخي اړیکو په رڼا کې ترسره شي.

نوموړي زیاته کړې: «دا د افسوس وړ حالت دی او لا هم زموږ پوښتنې نه‌دي ځواب شوې. د پېښې مسوول څوک دی؟» اېمل ولي خان پر اېکس پاڼه لیکلي، دوی ته باید ښکاره ځواب ورکړل شي چې د دغه پېښې مسوولین «ترهګر، د خېبر پښتونخوا ایالتي حکومت، که د پاکستان مرکزي حکومت او یا هم ټول سره یو ځای شریک دي.»

څو ورځې وړاندې په تېراه دره کې د پاکستان جېټ الوتکو د ملګي وګړو پر کورونو هوایي بریدونه وکړل، چې د دوو کورنیو ۲۱عام وګړي په‌کې ووژل شول. د تېراه ځایي اوسېدونکو یې په غبرګون کې ولسي اعتراض هم پیل کړی او له حکومته یې غوښتي، چې باید د دغه پېښې په تړاو ورته وضاحت ورکړي.

همدا راز ځايي قومي مخورو او ځوانانو غوښتنه کړې، چې د ایالتي حکومت د سر وزیر علي امین ګنډاپور تر څنګ باید د پاکستاني پوځ د پېښور قول اردو قوماندان ترې بخښنه وغواړي. د تېراه دې پېښې ته ګڼو پښتنو سیاست‌والو او پارلماني غړو غبرګونونه ښوولي او دا یې پر پښتنو یو بل «تېری» ګڼلی دی.

د پوځ د عامه اړیکو څانګې ویلي، دغه عملیات هغه مهال ترسره شول چې د وسله والو د موجودیت په اړه یې کره معلومات ترلاسه کړل. د پوځ په وینا، د ترهګرو پټنځای یې په نښه کړ او د نښتې پر مهال ۱۳وسلوال ووژل شول.

د پاکستاني رسنۍ «جیو نیوز» د راپور له مخې، له وژل شویو کسانو څخه وسلې او مهمات هم ترلاسه شوي دي. پوځ زیاتوي، یادو وسله والو د ګڼو ترهګریزو بریدونو په ترسره کولو کې لاس درلود، چې پکې د ۲۰۲۳م کال د ډسمبر میاشتې د درابن ځانمرګی برید، د حکومتي چارواکو تښتونې او هدفي وژنې شاملې دي.

په ورته وخت کې د افغان طالبانو او پاکستان اړیکې د «ټي‌ټي‌پي» له امله تر بل هر وخت ترینګلې دي. پاکستان پر طالبانو تور لګوي، چې «ټي‌ټي‌پي» او نورو وسله‌والو ډلو ته یې په افغانستان کې خوندي پناه ورکړې او له همدې ځایه د پاکستان پر ضد بریدونه پلانېږي.

خو افغان طالبان بیا دغه تورونه تل ردوي او ټینګار کوي، چې د افغانستان خاوره د هېڅ ګاونډي هېواد پر ضد نه کارول کېږي. د طالبانو په وینا، د «ټي‌ټي‌پي» موضوع د پاکستان کورنۍ ستونزه ده او باید د سیاسي خبرو اترو له لارې حل شي.

د دواړو لوریو ترمنځ د باور نشتوالی د دې لامل شوی، چې د سرحدي سیمو وضعیت نور هم ترینګلی شي او وخت ناوخته د تاوتریخوالي پېښې رامنځته شي.

شنونکي باور لري، که څه هم د پاکستان پوځ پرله‌پسې د «ټي‌ټي‌پي» پر ضد عملیات کوي، خو د افغان طالبانو او اسلام‌اباد ترمنځ د اعتماد د فضا نشتوالی د اوږدمهالي حل مخه نیسي.

اسد قیصر له افغانستان انټرنشنل-پښتو سره په خپلو خبرو کې ټینګار کړی، چې تحریک انصاف ګوند د یوې لويې جرګې د جوړولو پلان لري، څو د طالبانو او پاکستان ترمنځ د باور فضا رامنځته شي او شته ستونزې د خبرو اترو او تفاهم له لارې حل شي.

هغه زیاته کړه: «موږ غواړو د ولسونو ترمنځ د دوستۍ فضا پیاوړې کړو. جګړه هېڅکله د حل لاره نه شي کېدای. دواړه هېوادونه اړ دي چې د ګډو هڅو له لارې سولې ته ورسېږي.»

نوموړي د پاکستان پر مرکزي حکومت هم نیوکې وکړې او ویې ویل، چې د اوسني حکومت پالیسۍ سمې نه دي، بلکې د خلکو د غوښتنو او واقعي اړتیاوو سره سمون نه لري.

هغه د یوې پوښتنې په ځواب کې چې د هېوادونو ترمنځ خبرې اترې د مرکزي حکومتونو مسوولیت دی، وویل: «مونږ یو سیاسي ګوند یو او خلکو رایه راکړې ده. زموږ مسوولیت دی چې د خلکو استازولي وکړو او د طالبانو سره د ستونزو د حل لپاره دایمي لاره ولټوو.»

اسد قیصر په خپلو څرګندونو کې دا هم وویل، چې په پاکستان کې یې د طالبانو له سفیر سره هم لیدلي. د هغه په وینا، د طالبانو استازي ورته څرګنده کړې چې هغوی نه غواړي د افغانستان خاوره د کوم بل هېواد پر ضد وکارول شي، خو دا هم مني چې د طالبانو د حکومت کورنۍ ستونزې ډېرې دي او د حل لپاره یې نړۍوالو او سیمه‌ییزو همکاریو ته اړتیا لري.

قیصر باور څرګند کړ، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د باور جوړونې لپاره د منځګړیتوب یوه پراخه کړنلاره مهمه ده. هغه په ځانګړي ډول د چین، سعودي عربستان او د ملګرو ملتونو رول یاد کړ او ویې ویل: «که دا دوستان د منځګړتوب مسوولیت واخلي، نو دواړه هېوادونه کولای شي خپلې ستونزې د خبرو له لارې حل کړي. د جګړې پر ځای یوازې تفاهم او ډیالوګ د تلپاتې سولې لاره هوارولی شي.»

د تحریک انصاف ګوند دغه مشر په پای کې ټینګار وکړ، چې د افغانستان او پاکستان اړیکې یوازې د دولتونو نه، بلکې د ولسونو د ګډ برخلیک یوه برخه ده. د هغه په خبره، که دواړه هېوادونه سوله ییزې لارې غوره کړي، نه یوازې به په سیمه کې د تاوتریخوالي کچه راټيټه شي، بلکې د اقتصادي او ټولنیزو همکاریو نوې دروازې به هم پرانېستل شي.

په خیبرپښتونخوا کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، د تیراه د پېښې د قربانیانو د استازو او ایالتي حکومت د چارواکو ترمځ ناسته کې ولسي استازو غوښتنه کړې، چې د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر علي امين ګنډاپور او د پېښور قول اردو قوماندان دې د پرلت ځای ته ورشي او د قربانیو له کورنیو دې په رسمي ډول بښنه وغواړي.

هغوی دا ټینګار هم کړی چې که غوښتنې یې ونه منل شي پرلت به ادامه لري.

بل لور ته د پاکستان حکومتي پلاوي غړو لاریونوالو ته ډاډ ورکړی، چې د خیبرپښتونخوا اعلی وزیر به سبا يا بله ورځ پخپله د پرلت ځای ته ورشي او د قربانيانو له کورنیو سره به د خواخوږۍ او فاتحې لپاره وګوړي.

د سرچینو په وینا، د خبرو تر پای ته رسېدو وروسته د پاکستان حکومتي پلاوی پېښور ته ستون شو او په دې پلاوي کې د ایالتي وزیرانو تر څنګ د پېښور کمېشنر هم شامل و.

د یادونې وړ ده، چې تېره ورځ په تېراه کې د پاکستان جېټ الوتکو د ملکي خلکو پر کورونو بمبار وکړ، چې د دوو کورنیو ۲۱ کسان پکې وژل شوي دي.

د تیراه خلکو ددې مرګونې پېښې په غبرګون کې له تیرې ورځې راهیسې پرلت پیل کړی دی.