امیرخان متقي د «مسکو فارمټ» غونډه کې د ګډون لپاره مسکو ته ولاړ

د بشري حقونو فعالې او د افغانستان د بشري حقونو کمیسیون پخوانۍ مشرې شهرزاد اکبر د دوشنبې په ورځ وویل، چې د مدني ټولنې او د بشري حقونو سازمانونو ګډو هڅو ناممکن، ممکن کړل.
د ولسي جرګې پخوانۍ غړې فوزیه کوفي هم ددې پرېکړې هرکلی کړی او ویلي یې دي چې د افغانستان د بشري حقونو د وضعیت په اړه د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا پرېکړه د ښځو، نجونو او نورو زیانمنو قشرونو د حقونو د خوندیتوب لپاره یو مهم ګام دی.

هغې پر ایکس لیکلي:«موږ له ډېر وخته د قوي څیړنیز میکانیزم غوښتنه کوله، چې د افغانستان د بشري حقونو ژوره کړکېچنه وضعه وڅېړل شي، دا پرېکړه نه یوازې د ښځو او نجونو پر ضد د سیسټماټیکو سرغړونو په رسمیت پېژندلو معنا لري، بلکې د هغو جرمونو د ثبت زمینه هم برابروي چې د طالبانو او نورو ډلو له لوري ترسره شوي دي.»

په اتریش کې افغانې سفیرې منیژه باختري هم ددې پرېکړې ستاینه کړې او ویلي یې دي:«د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا پرېکړه لیک په کلکه د طالبانو د سیسټماټیکو سرغړونو، د ښځو او نجونو د ځورونې او د لږکیو پر ضد د بریدونو غندنه کوي، د خپلواک څېړنیز میکانیزم جوړول د نړیوالو جرمونو د حساب ورکولو لپاره یو مهم ګام دی».

باختري زیاته کړې، دا پرېکړه نه یوازې د ښځو او نجونو، بلکې د ټولو هغو قربانیانو لپاره د عدالت او حساب‌ورکولو پر لور یو مهم ګام ګڼل کېږي، چې د طالبانو له‌خوا تر فشار او تاوتریخوالي لاندې راغلي دي.

بېنېټ په خپل ایکس پوسټ کې لیکلي:«د افغانستان د خلکو د عدالت د ترلاسه کولو په لاره کې د خپلواک څېړنیز میکانیزم رامنځته کېدل یو تاریخي پړاو دی، دا به جدي جنایتونه وڅېړي او د راتلونکو جزایي محاکمو د ترسره کولو زمینه به برابره کړي، چې د جرمونو نړیوالې محکمې د کار مرستندوی بلل کېږي. نن د بشري حقونو شورا د افغان ژونديو پاتې شویو غږ واورېد.»

د بشري حقونو شورا دا پرېکړه‌لیک په اتفاقي رایو تصویب کړی دی.

د دې پرېکړې له مخې، د افغانستان د بشري حقونو د وضعیت څارنه او د جرمونو د مستند کولو بهیر به نور هم پیاوړی او پراخ شي.

شنونکي وايي، د دغه میکانیزم جوړېدل نه یوازې د تېرو دوو لسیزو د جنایتونو د ثبت او څېړنې لپاره مهم دي، بلکې د عدالت، حساب‌ورکولو او د افغانانو د باور د بیا راژوندي کولو په لور یو عملي ګام دی.

ددغه ورزات له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې، دا نندارتون د سپټمبر له ۳۰مې د اکتوبر تر دویمې پورې روان و، چې د نړۍ له شاوخوا ۱۰۰هېوادونو او ۲۰۰ نړیوالو شرکتونو استازو پکې برخه اخیستې وه.

د نندارتون موخه د پټلۍ د نویو پروژو معرفي، د رېل‌پټلۍ د عصري ټکنالوژیو ننداره او د هېوادونو ترمنځ د همکارۍ پیاوړتیا بلل شوې ده.

په خبرپاڼه کې راغلي، په نندارتون کې د افغانستان لپاره ځانګړې غرفه هم بېله شوې وه، چې له لارې یې د هرات، فراه، نیمروز، هلمند، کندهار د پټلۍ د نوې پروژې په اړه هراړخیز معلومات وړاندې شول.

خبرپاڼه زیاتوي، دغه پروژه د منځنۍ اسیا هېوادونه د جنوبي اسیا له هېوادونو سره نښلوي او د افغانستان لپاره د اقتصادي او ترانزیټي اهمیت لرونکې سیمه‌ ییزه لاره ګڼل کېږي.

د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت په وینا، مولوي اسحاق صاحبزاده د غونډې په څنډه کې د سیمې د پټلۍ چارواکو او تخنیکي ټیمونو سره، په ځانګړي ډول د اماراتو، ترکمنستان او ازبکستان له استازو سره دوه‌ اړخیزې او درې‌ اړخیزې ناستې وکړې.

د وزارت د معلوماتو له مخې، په دې لیدنو کې د پټلۍ په برخه کې د ګډو پانګونو، تخنیکي همکارۍ او د پروژو د پیاوړتیا پر موضوعاتو خبرې شوې دي.

ددغه وزارت خبرپاڼه کې همدا راز راغلي، دا ګډون به د افغانستان د رېل پټلۍ پروژو د نړېوال اعتبار، سیمه‌ییزو اړیکو او د پانګونې د جذب په برخه کې مثبت اغېز ولري.

د جبهې د وضعیت د ارزونې له مخې، د تلفاتو لوړوالی د بېلابېلو عواملو له امله دی چې د امنیتي ضعف شته والی، لیکو ته د طالبانو نفوذ، د معلوماتو افشا کېدل، او داخلي اختلافات ټول پکې شاملیږي.

د رپوټ له مخې، د بغلان په نهرین ولسوالۍ کې د ۱۴۰۴ کال د وږي پر۱۲مه د مقاومت جبهې یو مخکښ قوماندان قیوم کهګدای او له دې وړاندې د صمد کهګدای مشهور په «قوماندان حمزه» د وژل کېدو لامل په ټولنیزو شبکو کې د یادو قوماندانانو د موقعیت افشا کول و.

په راپور کې ویل شوي چې طالبان د ساده خو اغېزناکو تاکتیکونو؛ نفوذ، کمین او د ټولنیزو شبکو د معلوماتو د کارولو له لارې د مقاومت جبهې پر ځواکونو بریدونه کوي. په مقابل کې، مقاومت او ازادۍ جبهې د خپل اطلاعاتي جوړښت د پیاړتیا توان نه دی پیدا کړی او زیاتره ځواکونه یې د پخوانۍ اردو روزل شوي سرتېري دي، چې د غلچکۍ جګړې تجربه نه لري.

سره له دې، د مقاومت او ازادۍ جبهې ادعا کوي چې پر طالبانو یې ګڼ شمېر عملیات کړي او د هغوی تلفات یې هم لوړ کړي دي.

د راپورونو او د ملګرو ملتونو د څارنو له مخې، مقاومت جبهه لا هم فعال حضور لري او پر طالبانو دوامداره بریدونه کوي.

دا بری د مویي تای په برخه کې د سید روح الله موسوي لسمه مسلکي بریا ده.

له هسپانوي سیال سره د هغه لوبه د مويي تای سیالیو لیګ یا MTFL غوره مبارزه وټاکل شوه.

له هسپانیې څخه ماریو راموس ویلا په خپلو شپږو پخوانیو مسلکي لوبو کې نه ماتېدونکی و، او د روح الله موسوي په وړاندې ماتې د هغه په ​​مسلک کې لومړۍ ماتې وه.

دا بریا د افغانستان لپاره د موسوي وروستۍ اروپايي بریا ده. هغه مخکې په ۲۰۲۳ کې د نړۍ اتلولي او په ۲۰۲۵ کې د هیواد لپاره د آسیا اتلولي ګټلې وه.