طالبان او قزاقستان د سوداګرۍ د پراختیا او رېل ‌پټلۍ ګډو پروژو په تړاو سلا شوي

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، هغه دا څرګندونې په کندهار کې د والیانو او ولسوالانو د سیمینار پر مهال کړې دي چې د طالبانو د کورنيو چارو وزیر سراج‌الدين حقاني هم پکې ګډون کړی و.

اخوندزاده ټینګار کړی « لکه څنګه چې په کندهار کې حکمونه او فرمانونه پلي کېږي، په کابل او نورو ولایتونو کې هم باید همداسې عملي شي».

نوموړي زیاته کړې چې د افغانستان په اړه پرېکړې یوازې د طالبانو د مشرانو صلاحیت دی او د ټيټې کچې طالبان د پرېکړو په برخه کې د مداخلې حق نه لري.

هغه زیاته کړې، « د هر مجاهد دنده اطاعت دی».

د سرچینو په وینا، د انټرنېټ د محدودولو او د نوري فایبر د قطع کولو پرېکړه هم له دې سیمینار وروسته شوې ده.

سرچینې وايي، په دې ناسته کې د انټرنیټ او نوري فایبر لپاره د متبادلو لارو وړاندیز شوی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیرخان متقي د افغانستان په اړه د مسکو فرمټ په اوومه ناسته کې ویلي چې په افغانستان کې د ناامنۍ ټول عوامل له منځه تللي او سیمه باید د تېرو غلطو محاسبو قرباني نه شي.

متقي وویل: «په تېرو څلورو کلونو کې د ناامنۍ ټول عوامل په افغانستان کې له منځه تللي دي، زموږ نظر دا دی چې دې مثبت پرمختګ سره همکاري وشي او لا ښه مدیریت شي، زموږ سیمه باید بیا د تېرو محاسبو او نیمګړو پالیسیو له امله د ناامنۍ قرباني نه شي.»

هغه د ځینو هېوادونو د وروستۍ ګډې اعلامیې په تړاو چې په افغانستان کې د وسله‌والو ډلو د حضور خبره پکې شوې، رد کړه او ویې ویل: «په افغانستان کې داسې ډله نشته چې د افغانستان له خاورې نورو هېوادونو ته ګواښ پېښ کړي.»

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ټینګار وکړ چې د سیمې هېوادونه باید د خپل امنیت د خرابېدو پړه پر نورو وانچوي، بلکې خپله یې مسوولیت ومني.

نوموړي زیاته کړه: «هیله ده له ناامنۍ ځورېدونکي هېوادونه خپل مسوولیت په خپله اوږه واخلي.»

متقي په خپلو خبرو کې وویل: «ځینې لوري فعاله هڅه کوي چې د راغلي امنیت د ستاینې پر ځای افغانستان سیمې ته د خطر په حیث معرفي کړي، زه دا هڅې په کلکو ټکو غندم.»

هغه زیاته کړه، د طالبانو حکومت اندېښنه لري چې داعش او ځینو نورو ډلو د سیمې په نورو هېوادونو کې د تجهیز او روزنې مرکزونه جوړ کړي دي.

متقي وویل: «زموږ معلومات دا دي چې په دې وروستیو کې داعش او ځینو نورو ډلو د سیمې په نورو هېوادونو کې د تجهیز او روزنې مراکز جوړ کړي دي، چې دا موضوع د اسلامي امارت لپاره د اندېښنې وړ ده.»

نوموړي په خپله وینا کې په مشخص ډول د کوم هېواد نوم یاد نه کړ خو له دې وړاندې طالبانو ویلي وو چې د پاکستان په بلوچستان کې د داعش مرکزونه فعال شوي دي.

ضمیر کابلوف د سې شنبې په ورځ (د تلې۱۵مه) د مسکو فارمټ مشورتي ناستې څنډه کې خبریالانو ته وویل: «روسیه هېڅ پلان نه لري چې په افغانستان کې پوځي ځواکونه ځای پر ځای کړي.»

تر دې وړاندې د طالبانو ویاند تایید کړې وه چې دغه ډله له امریکا سره په واشنګتن کې د خپل سفارت او په کابل کې د امریکا د سفارت د بیرته پرانیستلو په اړه خبرې کوي.

نوموړي زیاته کړه چې امیرخان متقي د روسیې د بهرنیو چارو له وزیر سرګي لاوروف سره په لیدنه کې په ټینګار سره ویلي چې طالبان به هېڅ بهرني ځواک ته په افغانستان کې د پوځي اډو د جوړولو اجازه ورنه کړي او دا خبره د بګرام اډې په اړه هم صدق کوي.

ذبیح‌الله مجاهد له سکای نیوز سره په مرکه کې د بګرام په اړه وویل: «افغانان به هېڅکله اجازه ورنه کړي چې خاوره یې بل چاته وسپارل شي.»

امریکايي چارواکو تر اوسه په رسمي توګه له طالبانو سره د سفارت د بېرته پرانیستلو پر سر د خبرو په تړاو څه نه دي ویلي.

تر دې وړاندې امریکايي چارواکي څو ځله کابل ته د خپلو بندي وګړو د خلاصون لپاره تللي دي.

په دې لیدنه کې چې د سې شنبې په ورځ (د تلې ۱۵مه) د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت د غونډو په تالار کې شوې، دواړو لوریو د ټاپ ( ترکمنستان – افغانستان – پاکستان) برېښنا لېږدونې پروژې د چارو د چټکتیا په اړه خبرې کړې دي.

په دې لیدنه کې د طالبانو د اوبو او برېښنا وزیر عبداللطیف منصور د سیمې د هېوادونو لپاره د دغې پروژې پر حیاتي ارزښت د ټینګار ترڅنګ ویلي، چې طالبان د دې پروژې د چارو د چټکتیا په برخه کې هر راز همکاري ته ژمن دی.

طالب وزیر ددې همکاریو د څرنګتیا په اړه جزئیات نه دي ور کړي.

هغه زیاته کړې، چې د ټاپ پروژې لار نقشه د دوی تر څېړنې او بیاکتنې لاندې ده او د مولوي هبت الله له لوري تر تایید وروسته به د لاسلیکولو لپاره چمتو شي.

د ټاپ پروژې ریيس مراد ارتیکوف د یادې پروژې د پلي کولو په برخه کې د درې واړو هېوادونو( ترکمنستان، افغانستان او پاکستان) د همغږي او چمتووالي په هکله خبر ورکړی او د لومړنیو عملي اقداماتو د چمتوکولو د بهیر پر چټکتیا یې ټينګار کړی دی.

د ټاپ برېښنا نړیوالې پروژې موخه له ترکمنستان څخه د افغانستان له لارې پاکستان ته د برېښنا انرژي لېږدول دي، خو ددې پروژې په چارو کې تر اوسه پام وړ پرمختګ نه دی شوی.

د دواړو لوریو ترمېنځ خبرو په پر دریو محورونو تمرکز درلود چې د ترهګرۍ ضد همکاري، د مخدره توکو قاچاق کمول او په سیمه‌ییزو زیربنایي او اقتصادي پروژو کې د افغانستان ګډون پکې شامل دي.

امیر خان متقي په دې لیدنه کې له لاوروف نه شپږ ځله مننه وکړه او د روسیې له خوا د طالبانو رژیم په رسمیت پېژندل یې وستایل.

هغه وویل: «تاسې د سیمې په کچه داسې بېلګه پرېښوده چې تاریخ به یې یاد وساتي او دا پروسه به زموږ او ستاسو اړیکې مثبت لور ته روانې کړي.»

امیر خان متقي ټینګار وکړ چې اوس د عملي همکاریو لپاره زمینه برابره شوې او باید دوه‌ اړخیزې او څو‌ اړخیزې عملي چارې پیل شي.

متقي د امنیت او نشه یي توکو په تړاو وویل: «موږ په دې فکر یو چې په سیمه کې له تلپاتې امنیت او ثبات پرته پرمختګ ناممکن دی، د همدې موخو د ترلاسه کولو لپاره به د نشه یي توکو د قاچاق او امنیتي ننګونو پر وړاندې زموږ مبارزه روانه وي».

لاوروف په خپلو خبرو کې وویل چې د سیمې او نړۍ عمومي وضعیت اسانه نه دی خو د طالبانو د حکومت ګامونه د افغانستان د ثبات لپاره مهم دي.

هغه وویل: «موږ لیواله یو چې له خپلو افغانو همکارانو سره په هره ممکنه توګه مرسته وکړو، څو د نشه‌يي توکو د قاچاق، ترهګرۍ، او جرمونو پر ضد مبارزه کې نوې بریاوې ترلاسه شي.»

لاوروف یادونه کړې چې ملګرو ملتونو اړوند ادارو هم د نشه‌یي توکو د کموالي په اړه مثبت پرمختګونه ثبت کړي دي.